Klestor Veseli, djali i Kadri Veselit, ka reaguar në rrjetet sociale pas vendimit të Gjykatës Speciale në Hagë ndaj ish-krerëve t&...
BOTA
5 skenarë në lojë, Friedrich Merz rrezikon shkarkimin këtë fundjavë!
PiranjatPërditësimi i fundit 17 Shtator 2026, 21:01
Kancelari gjerman Friedrich Merz përballet me rrezikun e largimit nga posti që këtë fundjavë, vetëm 16 muaj pasi mori detyrën duke premtuar një program ambicioz reformash dhe rikthimin e rolit udhëheqës të Gjermanisë në Evropë.
Përpara dy zgjedhjeve kyçe rajonale në Mecklenburg-Vorpommern dhe Berlin këtë të diel, ku Unioni Kristian-Demokrat (CDU) i qendrës së djathtë rrezikon humbje të rënda, drejtues të lartë të partisë po diskutojnë privatisht nëse Gjermanisë i duhet një i ashtuquajtur Kanzlertausch (ndryshim i kancelarit) për të frenuar rënien me ritme të shpejta të mbështetjes ndaj qeverisë.
Popullariteti i Merz në nivel kombëtar ra këtë javë në vetëm 14%, ndërsa një sondazh i ri e nxjerr aleancën konservatore CDU/CSU në nivelin më të ulët të regjistruar ndonjëherë, me vetëm 18%.
I njëjti sondazh e nxjerr Alternativën për Gjermaninë (AfD) në vend të parë me 29%.
AfD doli gjithashtu forcë e parë në zgjedhjet e fundit rajonale në Saksoni-Anhalt, duke iu afruar sigurimit të shumicës absolute, ndërsa CDU e Merz humbi më shumë se gjysmën e mbështetjes së saj elektorale.
Aleatët evropianë dhe ndërkombëtarë po ndjekin me habi zhvillimet në Gjermani, një vend që gjatë 16 viteve të drejtimit të Angela Merkel konsiderohej një bastion stabiliteti dhe që tani mund të përballet me ndryshimin e dytë të shpejtë të udhëheqjes.
Paraardhësi i Merz, Olaf Scholz, pa koalicionin e tij qeverisës të shembej në nëntor 2024.
Vendimi i Merz për të anuluar udhëtimin e tij në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara javën e ardhshme e nxori edhe më qartë në pah përmasën e krizës së brendshme politike.
“Prania e tij kërkohet në Berlin”, tha një zyrtar i lartë gjerman, ndërsa kancelari lufton për mbijetesën e tij politike.
Ekzistojnë pesë skenarë se si mund të zhvillohet përplasja për udhëheqjen e Gjermanisë.
1. Merz jep dorëheqjen pasi humbet mbështetjen e partisë
Kancelari ka thirrur një takim vendimtar të drejtuesve të partisë së tij të dielën në orën 17:00, ndërsa exit-pollet e zgjedhjeve rajonale pritet të publikohen në orën 18:00.
Në atë takim, Merz raportohet se dëshiron t'i pyesë aleatët e tij brenda partisë nëse vazhdojnë ta mbështesin atë dhe planet e tij për reforma. Nëse jo, ai dëshiron t'u kërkojë të propozojnë emrin e një pasardhësi të mundshëm.
Duke kërkuar vetë përballjen, Merz do të përpiqet të shfrytëzojë një dobësi të kritikëve të tij: nuk ekziston një konsensus i qartë se kush duhet ta zëvendësojë.
Kryeministri i Renanisë Veriore-Vestfalisë, Hendrik Wüst i CDU-së, përmendet shpesh si kandidat, por në prill ai përballet me zgjedhje në landin e tij të populluar, ndaj koha nuk është ideale për të.
Një alternativë do të ishte Markus Söder i Unionit Kristian-Social (CSU), partia simotër bavareze e CDU-së, por edhe ai ka një numër të konsiderueshëm kritikësh.
Kandidatë të tjerë të mundshëm, por më pak të favorizuar, janë kryeministri i Hesenit, Boris Rhein i CDU-së, dhe ministri i Brendshëm Alexander Dobrindt i CSU-së.
Megjithatë, nëse zgjedhjet e së dielës përfundojnë në një katastrofë për konservatorët e Merz, situata mund të ndryshojë.
Partia rrezikon madje të mos kalojë pragun prej 5% për të hyrë në parlamentin e Mecklenburg-Vorpommern, çka do të ndodhte për herë të parë për CDU-në në zgjedhjet e një landi.
Në një rast të tillë, pakënaqësia brenda CDU/CSU-së mund të shpërthejë dhe të sjellë kërkesa të gjera që Merz të japë dorëheqjen.
Përballja nuk është e thënë të ndodhë domosdoshmërisht të dielën. Ajo mund të vijë gjatë ditëve ose javëve në vazhdim.
Nëse Merz e pranon këtë fat, ai mund të informojë presidentin gjerman Frank-Walter Steinmeier për synimin e tij për t'u larguar.
Steinmeier më pas, me shumë gjasa, do t'i kërkonte të qëndronte në detyrë si kancelar në detyrë deri në zgjedhjen e një kancelari të ri nga parlamenti.
Megjithatë, kjo nuk është e thjeshtë.
Çdo pasardhës i Merz do të kishte nevojë për votat e partnerit të CDU/CSU-së në koalicion, Partisë Socialdemokrate (SPD), e cila me shumë gjasa do të kërkonte lëshime në këmbim. Kjo mund të shkaktonte një rinegocim të gjatë të marrëveshjes së koalicionit.
Kjo gjithashtu do të thotë se Merz mund të qëndrojë në pushtet për disa muaj dhe të vazhdojë ta përfaqësojë Gjermaninë në arenën ndërkombëtare, për shembull në negociatat për buxhetin e Bashkimit Evropian.
Situatën e ndërlikon edhe fakti se shumica e koalicionit në Bundestag është e ngushtë. Në një votim të fshehtë ekziston gjithmonë rreziku që disa deputetë të votojnë ndryshe nga linja e partisë, siç i ndodhi vetë Merz gjatë raundit të parë të zgjedhjes së tij vitin e kaluar.
2. Mocioni i mosbesimit e largon Merz
Presioni nga brenda partisë nuk mund ta detyrojë Merz të japë dorëheqjen.
Për arsye historike, Kushtetuta gjermane u garanton kancelarëve të zgjedhur një pozitë shumë të qëndrueshme.
Për këtë arsye, mundësia e vetme për ta larguar me forcë do të ishte përmes një mocioni mosbesimi.
Megjithatë, Kushtetuta gjermane kërkon që një votë e tillë të jetë “konstruktive”, që do të thotë se një kandidat tjetër duhet të sigurojë në të njëjtën kohë shumicën e nevojshme për ta zëvendësuar Merz.
Kjo e bën një skenar të tillë shumë të vështirë.
Përveç imazhit negativ që CDU/CSU do të krijonte duke u përpjekur hapur të rrëzonte kancelarin e vet në parlament, duket e vështirë që një kandidat tjetër të siguronte menjëherë votat e nevojshme, duke pasur parasysh shumicën e ngushtë të koalicionit dhe negociatat që me shumë gjasa do të duhej të zhvilloheshin fillimisht me SPD-në.
3. Merz kërkon votëbesim
Merz mund të kërkojë gjithashtu vetë një votëbesim, në përpjekje për të treguar se vazhdon të ketë mbështetje të mjaftueshme brenda koalicionit ose, në të kundërt, për t'i hapur rrugën zgjedhjeve të parakohshme.
Një skenar i tillë ka ndodhur edhe më parë në Gjermani, së fundmi me Olaf Scholz në dhjetor 2024.
Nëse Merz humbet votëbesimin, Steinmeier mund të vendosë shpërndarjen e Bundestagut brenda 21 ditëve, por vetëm nëse Merz ia propozon këtë.
Megjithatë, duke pasur parasysh pozicionin e fortë të AfD-së në sondazhet aktuale, as CDU dhe as SPD nuk kanë interes për zgjedhje të reja në këtë fazë.
Brenda këtyre 21 ditëve do të ishte gjithashtu e mundur zgjedhja e një kancelari të ri, nëse krijohet shpejt një shumicë parlamentare për një pasardhës.
Në tërësi, ky skenar nuk konsiderohet shumë i mundshëm.
4. Mbështetje nga e djathta radikale kundër Merz
Teorikisht, një pasardhës i Merz mund të siguronte shumicën e nevojshme në parlament duke marrë mbështetje indirekte nga AfD, për shembull përmes një qeverie pakice, ose madje duke formuar një koalicion me partinë e djathtë radikale.
CDU/CSU dhe AfD së bashku do të kishin një shumicë të rehatshme në parlament, por kjo do të nënkuptonte thyerjen e të ashtuquajturit “mur mbrojtës” të Gjermanisë kundër bashkëpunimit me të djathtën radikale.
Megjithatë, kjo ide është e papranueshme për shumë drejtues të partisë.
Vetë Merz ka përjashtuar gjithashtu mundësinë e qëndrimit në pushtet me mbështetjen e së djathtës radikale.
5. Merz qëndron në pushtet
Ndryshe nga periudha pas zgjedhjeve në Saksoni-Anhalt, kur kancelari u shfaq i demoralizuar dhe mbajti një fjalim jo bindës në Bundestag, tani ai duket se dëshiron të luftojë për të ruajtur udhëheqjen.
Pozita e Merz u forcua të mërkurën nga një letër e tetë kryeministrave të landeve të qendrës së djathtë, mes tyre Wüst dhe Rhein, por jo Söder.
Në letër thuhet se “Gjermanisë i duhen besueshmëri dhe veprim” dhe jo “diskutime për personelin”.
Dokumenti u referohet gjithashtu zgjedhjeve që do të zhvillohen vitin e ardhshëm në Francë, Itali, Poloni, Spanjë dhe Greqi, duke theksuar se Evropës i duhet tani “një Gjermani e qëndrueshme dhe e fortë”.
Letra është larg të qenit një shprehje e pakushtëzuar mbështetjeje për Merz. Në fakt, ajo nuk e përmend fare emrin e tij dhe mund të jetë gjithashtu një përpjekje për të frenuar debatet e brendshme përpara zgjedhjeve të rëndësishme të së dielës.
Megjithatë, ajo mund të tregojë edhe se mes drejtuesve të lartë të partisë nuk ekziston aktualisht vullneti i mjaftueshëm për ta larguar Merz.
Në vend të kësaj, partia mund të përpiqet të bashkojë radhët dhe të rikuperojë mbështetjen e humbur, duke i kërkuar SPD-së të ndërmarrë reforma sociale edhe më të fuqishme.
