Policia e Krujës ka arrestuar një 31-vjeçari nga Lezha, i cili qarkullonte i armatosur me armë zjarri. Ai u lokalizua dhe u ndalua n&eum...
BOTA
A po e ndryshon inteligjenca artificiale mënyrën si mendojmë dhe shkruajmë? Ja çfarë thotë një studim i ri
PiranjatPërditësimi i fundit 22 Mars 2026, 11:25
A të sjell paraja lumturi? Studiues nga një koalicion universitetesh në Bregun Perëndimor ishin kuriozë të shihnin se si do t’i përgjigjeshin 100 pjesëmarrës njerëzorë kësaj pyetjeje të vjetër, por jo për shkak të kërkimit të tyre për lumturi. Në vend të kësaj, ata donin të kuptonin se si përdorimi i sistemeve të inteligjencës artificiale (AI) mund të ndikonte në përgjigjet e tyre me shkrim.
Ekipi hulumtues zbuloi se përdoruesit që mbështeteshin shumë në modelet e mëdha gjuhësore (LLM) prodhonin përgjigje që ndryshonin ndjeshëm në kuptim nga ato të pjesëmarrësve që i përdornin këto modele vetëm pjesërisht ose i shmangnin fare. Kjo sugjeron se përdorimi i madh i AI jo vetëm që ndryshon stilin e shkrimit, por edhe përmbajtjen e argumenteve njerëzore.
“LLM-të po i largojnë esetë nga çdo gjë që një njeri do të kishte shkruar ndonjëherë,” tha Natasha Jaques, një nga autoret kryesore të studimit dhe profesoreshë e shkencave kompjuterike në Universitetin e Uashingtonit, duke theksuar “zbehjen” e shkrimit që vjen nga përdorimi i AI. “Ato e ndryshojnë shkrimin njerëzor në një mënyrë shumë të madhe dhe shumë ndryshe nga ajo që do të kishin bërë njerëzit.”
Studimi i ri, i rishikuar nga kolegët dhe i pranuar në një workshop të ardhshëm në një konferencë të rëndësishme për AI, zbuloi se njerëzit që përdornin shumë LLM prodhonin ese që i përgjigjeshin pyetjes për lumturinë në mënyrë neutrale 69% më shpesh sesa ata që nuk përdornin AI ose e përdornin vetëm për redaktime të lehta. Ndërkohë, pjesëmarrësit që përdornin më pak AI ose fare, dorëzonin ese shumë më të ndjera dhe më të forta në qëndrime, qoftë pozitive apo negative, mbi lidhjen mes parasë dhe lumturisë.
Përveç ndikimit në kuptimin e eseve, studiuesit zbuluan gjithashtu se përdorimi i madh i AI ndryshonte stilin e përgjithshëm të shkrimit, duke e bërë gjuhën më pak personale dhe më formale.
Pas eksperimentit, pjesëmarrësit që mbështeteshin shumë te AI raportuan se esetë e tyre ishin dukshëm më pak kreative dhe më pak në “zërin” e tyre personal. Megjithatë, ata raportuan nivele të ngjashme kënaqësie me rezultatin përfundimtar krahasuar me pjesëmarrësit që përdornin më pak AI. Kjo ngre shqetësime për ndikimet afatgjata të përdorimit të gjerë të AI tek njerëzit.
“Ky hulumtim tregon se LLM-të nuk janë në gjendje t’i përmbahen preferencave të njerëzve dhe të personalizojnë shkrimin sipas tyre,” tha Jaques, e cila është gjithashtu shkencëtare e lartë kërkimore në Google DeepMind. “Një LLM ideal duhet të shkruajë esenë që do ta kishit shkruar ju dhe thjesht t’ju kursejë kohë.”
“Nuk po e bën aspak këtë. Po shkruan një ese krejt ndryshe.”
Studimi analizoi ndikimin e tre sistemeve kryesore të AI të përdorura gjerësisht në vitin 2025: Claude 3.5 Haiku nga Anthropic, GPT-5 Mini nga OpenAI dhe Gemini 2.5 Flash. Në testimet fillestare, studiuesit zbuluan se gjysma e pjesëmarrësve refuzuan të përdornin fare LLM ose i përdorën vetëm për të gjetur informacion, jo për të krijuar përmbajtje të re.
Autorët zbuluan se përdoruesit që mbështeteshin shumë në LLM dorëzonin ese me 50% më pak përemra, gjë që tregon një zhvendosje drejt gjuhës më impersonale dhe me më pak përvoja personale.
Në një pjesë tjetër të studimit, studiuesit krahasuan mënyrën se si LLM redaktonin ese ekzistuese në krahasim me redaktorët njerëzorë. Duke përdorur një bazë të dhënash me ese të shkruara nga njerëz në vitin 2021, ata zbuluan se sistemet AI bënin ndryshime shumë më të mëdha dhe shpesh ndryshonin edhe kuptimin e tekstit. Ndërsa redaktorët njerëzorë zakonisht bënin ndryshime të vogla në fjalë, LLM-të zëvendësonin një pjesë shumë më të madhe të tekstit origjinal.
“Kjo zëvendësim fjalësh kontribuon në humbjen e zërit individual, stilit dhe kuptimit, pasi ‘gjurma’ unike gjuhësore e çdo autori mbishkruhet nga fjalori i preferuar i modelit,” shkruajnë autorët.
Thomas Juzek, profesor i gjuhësisë kompjuterike në Universitetin Shtetëror të Floridës, i cili nuk ishte pjesë e studimit, tha se punimi është një kontribut i vlefshëm.
“Ky është një studim shumë i mirë,” tha ai. “Ajo që më bëri më shumë përshtypje është iluzioni se po përdorim LLM vetëm për korrigjim gramatikor. Ky hulumtim tregon se modeli po bën shumë më tepër.”
“Çfarë do të thotë kjo për mendimin, gjuhën, komunikimin dhe kreativitetin në të ardhmen?” shtroi ai pyetjen.
Jaques sugjeron se mënyra si janë trajnuar këto sisteme mund të jetë arsyeja pse ato ndryshojnë gjuhën në këtë mënyrë, pasi ato mund të shpërblehen për përshtatjen ndaj preferencave të vlerësuesve njerëzorë.
“Nëse trajnon një model mbi bazën e reagimeve njerëzore, ai nuk ka kufi për të dalluar mes kënaqjes së njerëzve dhe ndryshimit të tyre për t’i bërë preferencat më të lehta për t’u kënaqur,” tha ajo. Ajo e krahasoi këtë me mënyrën se si rekomandimet e YouTube mund të ndikojnë në preferencat e njerëzve.
Duke parë nga e ardhmja, Jaques tha se është e rëndësishme të studiohen më tej ndikimet afatgjata të AI mbi vlerat, shprehjen dhe institucionet njerëzore.
“Njerëzit kujdesen për qartësinë, rëndësinë dhe ndikimin, ndërsa AI kujdeset për shkallëzueshmërinë dhe riprodhueshmërinë,” tha ajo. “Kjo po ndryshon përfundimet tona në mënyra që tashmë po ndikojnë institucionet tona.”
Në punën e saj, Jaques tha se shmangu përdorimin e AI për të shkruar këtë studim. Në vend të kësaj, ajo e përdor AI si frymëzim për të shkruar vetë.
“Ndonjëherë vendos një version të dobët të asaj që dua të them në një LLM,” tha ajo. “Kjo zakonisht prodhon diçka që më motivon ta shkruaj vetë.”/Përktheu Piranjat News
