Kreu i degës së Partisë Demokratike në Krujë, Aulon Kalaja, ka denoncuar publikisht presione të dyshuara të policisë n...
BOTA
Burra Neandertalë dhe gra Homo sapiens, studimi zbulon tendencën e çiftëzimit që formësoi ADN-në tonë
PiranjatPërditësimi i fundit 27 Shkurt 2026, 13:16
Një studim i ri shkencor, i publikuar në revistën Science, sugjeron se meshkujt Neandertalë dhe gratë Homo sapiens kishin një tendencë të fortë për t’u çiftëzuar, duke hedhur dritë mbi evolucionin e gjenomit njerëzor. Që në vitin 2010, shkencëtarët arritën të deshifrojnë gjenomin e Neandertalëve, duke konfirmuar se Homo sapiens dhe Neandertalët janë kryqëzuar mes tyre. Sot, shumica e njerëzve mbartin një përqindje të vogël të ADN-së Neandertale, e trashëguar nga këto ndërthurje të lashta.
Sipas kërkimeve, të dy grupet rrjedhin nga një popullsi e përbashkët që jetoi në Afrikë miliona vite më parë. Migrimet e mëvonshme drejt Euroazisë krijuan kushte për kontakt dhe kryqëzim mes tyre gjatë qindra mijëra viteve. Megjithatë, një fakt që ka intriguar shkencëtarët është se njerëzit modernë kanë shumë pak ose aspak ADN Neandertale në kromozomin X – një nga dy kromozomet që përcaktojnë seksin biologjik. Fillimisht, kjo u interpretua si rezultat i përzgjedhjes natyrore dhe i mundshme papajtueshmërie riprodhuese.
Por studimi i ri, i realizuar nga studiues të University of Pennsylvania, sugjeron një shpjegim tjetër: “preferenca riprodhuese”. Ekipi analizoi ADN-në e njeriut modern të zbuluar në një individ Neandertal dhe konstatoi se ajo ishte veçanërisht e pranishme në kromozomin X – e kundërta e asaj që vërehet te njerëzit e sotëm. Ky zbulim i lejoi studiuesit të hedhin poshtë teorinë e papajtueshmërisë biologjike mes dy specieve. Sipas Alexander Platt, studiuesi kryesor i kërkimit, rrjedha e gjeneve ka ndodhur kryesisht midis meshkujve Neandertalë dhe femrave njerëzore anatomikisht moderne. Duke qenë se gratë kanë dy kromozome X dhe burrat vetëm një, nëse këto bashkime kanë qenë më të shpeshta në këtë drejtim, atëherë më shumë kromozome X të Homo sapiens do të përfshiheshin në popullatat Neandertale, ndërsa më pak kromozome X Neandertale do të trashëgoheshin nga njerëzit modernë.
Megjithatë, mbetet e paqartë nëse këto marrëdhënie kanë qenë rezultat i zgjedhjes, detyrimit apo rrethanave shoqërore të kohës. Studiuesit theksojnë se dinamika sociale, strukturat e komunitetit apo modelet migratore mund të kenë ndikuar në këtë model çiftëzimi. Hulumtimet e ardhshme synojnë të zbulojnë më shumë mbi arsyet sociale dhe biologjike që qëndrojnë pas këtij fenomeni, duke ndihmuar në kuptimin më të thellë të historisë evolutive të njeriut.
