Deputetja e Partisë Demokratike, Ina Zhupa përmes një postimi në rrjetet sociale ka reaguar lidhur me tensionet e dy ditëve të f...
BOTA
Disfata e dyfishtë e Putinit: Humbja e vetos së Budapestit dhe mbyllja e kanalit bankar OTP
PiranjatPërditësimi i fundit 16 Prill 2026, 15:15
Mos kini asnjë iluzion: Kremlini po e ndjen peshën e humbjes pas fitores historike të opozitës hungareze, e cila i dha fund sundimit 16-vjeçar të Viktor Orbán. Dhe goditja e parë dhe më e drejtpërdrejtë është ajo ideologjike.
Orbán ishte prova e gjallë se “demokracia joliberale” ishte e mundur, popullore dhe madje e qëndrueshme brenda Bashkimit Evropian. Rënia e tij dëmton këtë narrativë dhe krijon një precedent të pakëndshëm për mbështetësit e tjerë të Moskës.
Për ata që janë në pushtet, si në Sllovaki, apo edhe për ata që aspirojnë të vijnë, si në Gjermani e Republikën Çeke. Këto lëvizje bashkohen rreth nacionalizmit dhe kundërshtimit ndaj BE-së, duke mbështetur pretendimin rus se blloku evropian është një strukturë artificiale që shtyp dëshirën e njerëzve të zakonshëm.
Shumica e këtyre partive të djathta janë skeptike ndaj sanksioneve dhe ndihmës për Ukrainën. Edhe në këtë pikë, Viktor Orbán ishte pionier. Që nga viti 2022, Hungaria e ka penguar vazhdimisht zgjatjen e sanksioneve dhe ndarjen e fondeve ushtarake për Kievin përmes Fondit Evropian të Paqes (EPF), si dhe ka bllokuar procesin e anëtarësimit të Ukrainës në BE.
Gatishmëria e Orbán-it për të bllokuar mbështetjen perëndimore u bë gjithnjë e më agresive. Në vitin 2024, ai bllokoi ndryshimet teknike që do t'i mundësonin Ukrainës një hua prej 50 miliardë dollarësh, duke pritur hapur rikthimin e Donald Trump në pushtet. Vetëm tre javë para zgjedhjeve të fundit, ai pengoi sërish një paketë ndihme prej 100 miliardë dollarësh, duke e kushtëzuar atë me rregullat e tranzitit të naftës përmes tubacionit “Druzhba”.
Në fakt, Orbán nuk ka qenë kurrë një pacifist parimor apo një aleat ideologjik i palëkundur i Rusisë. Karriera e tij nisi me qëndrime të forta anti-sovjetike. Megjithatë, ai u tregua një pragmatik i regjur, duke përdorur të drejtën e vetos për të nxjerrë përfitime maksimale për Hungarinë: fonde nga Brukseli, përjashtime nga sanksionet energjetike dhe dëmshpërblime tranziti.
Për Moskën, ky qëndrim ishte një dhuratë. Sepse ai jo vetëm që ngadalësoi masat anti-ruse, por i kushtoi BE-së kohë, para dhe kapital të çmuar politik. Me largimin e Orbán nga pushteti, Moska humbet frenin e saj kryesor në Bruksel.
Edhe pse Kremlini u përpoq zyrtarisht ta minimizonte këtë ngjarje përmes zëdhënësit të Putinit, Dmitry Peskov, i cili deklaroi se “nuk kanë qenë kurrë miq”, realiteti tregon të kundërtën.
Qeveria e re hungareze ka sinjalizuar tashmë një rindërtim të raporteve me BE-në, kryesisht për të zhbllokuar 30 miliardë eurot e ngrira nga Brukseli.
Në aspektin ekonomik, Budapesti shërbente si një urë financiare dhe energjetike. Hungaria mbetet një blerës i madh i gazit rus përmes kontratave afatgjata me Gazprom deri në vitin 2036, me një vlerë rreth 2.5 miliardë dollarë në vit.
Megjithëse financiarisht kjo nuk është jetike për buxhetin e Rusisë, për Gazprom-in - që e humbi tregun evropian - Budapesti ishte një nga pak klientët e mbetur. Situata është më komplekse me naftën. Hungaria, Sllovakia dhe Republika Çeke gëzonin përjashtime nga sanksionet për importet përmes tubacionit “Druzhba”.
Me qeverinë e re hungareze, afati i vitit 2027 për shkëputjen përfundimtare nga nafta ruse bëhet shumë më realist, duke i kushtuar Rusisë rreth 6 miliardë dollarë humbje vjetore në shitje. Por humbja ndoshta më e dhimbshme për Rusinë është kanali financiar përmes Banka OTP.
Dega ruse e OTP-së është banka e 20-të më e madhe në Rusi dhe një nga të paktat që u ka shpëtuar sanksioneve të drejtpërdrejta amerikane. Ndryshe nga bankat e tjera evropiane (si Raiffeisen apo UniCredit) që rregullohen nga Banka Qendrore Evropiane (BQE) dhe janë nën presion të vazhdueshëm për t'u larguar nga Rusia, OTP rregullohet nga Banka Kombëtare e Hungarisë.
Nën qeverisjen e Orbán-it, banka qendrore hungareze nuk ushtroi asnjë presion mbi aktivitetet e OTP-së në Rusi, duke e kthyer atë në një kanal unik për operacionet ndërkufitare dhe anashkalimin e sanksioneve financiare.
Një administratë e re, pro-evropiane, ka shumë gjasa të mos e mbrojë më këtë aktivitet, duke vështirësuar zinxhirët e furnizimit dhe duke rritur kostot e transaksioneve për entitetet ruse.
Humbja e Orbán-it nuk është thjesht një ndryshim pushteti në një vend të vogël të BE-së. Ajo pëfaqëson shembjen e fortesës kryesore strategjike të Rusisë në Perëndim. Nga vetoja në Këshillin e BE-së te kanalet bankare dhe projektet bërthamore (si Paks-2), “pikëmbështetja” e Moskës brenda Bashkimit Evropian ka pësuar një dobësim që duket i pakthyeshëm.
