Flamingot prej letre dhe flamujt shqiptarë mbushën Tiranën të shtunën, ndërsa dhjetëra mijëra shqiptarë të ard...
BOTA
Inteligjenca Artificiale rrit shqetësimet për mbikëqyrjen, ligjvënësit kërkojnë mbrojtje më të forta për privatësinë
PiranjatPërditësimi i fundit 27 Prill 2026, 11:13
Lufta e gjatë për të kufizuar fuqinë e qeverisë për të kontrolluar telefonatat, email-et dhe mesazhet e amerikanëve pa një urdhër gjykate ka marrë një urgjencë të re në Capitol Hill, për shkak të shqetësimeve se inteligjenca artificiale do ta fuqizojë edhe më shumë mbikëqyrjen shtetërore. Avokatët e privatësisë paralajmërojnë se nëse ligji që lejon monitorimin pa urdhër nuk reformohet në mënyrë domethënëse, shumë qytetarë mund t’i nënshtrohen analizave gjithnjë e më ndërhyrëse të komunikimeve të tyre, të kryera nga AI, duke përdorur të dhëna të mbledhura nga programet e inteligjencës së huaj si dhe të dhëna komerciale për vendndodhjen dhe sjelljen.
“Imagjinoni që në vend të kërkimit për një person, të lëshoni AI-në mbi këto baza të dhënash,” tha përfaqësuesi Thomas Massie gjatë një konference për shtyp. “Nuk ka pothuajse asgjë që qeveria nuk mund të dijë për ju.”
Seksioni 702 i Aktit për Mbikëqyrjen e Inteligjencës së Huaj (FISA) i lejon qeverisë të mbledhë komunikimet e të huajve jashtë vendit, por gjithashtu mundëson mbledhjen e mesazheve dhe email-eve të amerikanëve kur ata komunikojnë me të huaj. Më pas, këto të dhëna mund të kontrollohen pa urdhër gjykate. Ky ligj, i miratuar fillimisht në vitin 2008, duhet të rinovohet çdo disa vite.
Së fundmi, një koalicion dypartiak ligjvënësish ka dalë për të adresuar shqetësimet mbi aftësinë e AI për të analizuar sasi të mëdha të dhënash të mbledhura përmes këtij seksioni. Në mars, përfaqësuesi Warren Davidson prezantoi një projektligj të gjerë për reformimin e FISA-s. “Për vite me radhë ka pasur abuzime tronditëse me Seksionin 702,” tha senatori Ron Wyden, duke përmendur raste ku janë kërkuar të dhëna për protestues, donatorë politikë dhe zyrtarë publikë.
Ai shtoi se, ndërsa agjencitë duhet të përdorin teknologjinë me përgjegjësi, “mjetet e reja kërkojnë rregulla të reja”. Pa këto rregulla, ai paralajmëroi se privatësia dhe liritë kushtetuese mund të cenohen. Debati për rinovimin e këtij ligji ka qenë veçanërisht i ashpër këtë vit. Afati i tij u shty për 10 ditë për t’u dhënë kohë ligjvënësve të bien dakord mbi masa të reja mbrojtëse.
Shtëpia e Bardhë ka kërkuar zgjatjen e ligjit pa ndryshime, ndërsa disa republikanë dhe demokratë po kërkojnë reforma më të forta, përfshirë kërkesën për urdhra gjykate për kontrollin e të dhënave të amerikanëve. Ndërkohë, agjencitë e sigurisë si CIA theksojnë rëndësinë e këtij ligji për sigurinë kombëtare, duke argumentuar se ai ka ndihmuar në parandalimin e sulmeve terroriste.
Megjithatë, mbrojtësit e lirive civile kundërshtojnë, duke theksuar se të dhënat e amerikanëve shpesh mblidhen pa qenë objektiv i drejtpërdrejtë dhe më pas kontrollohen pa autorizim gjyqësor.
Një tjetër shqetësim lidhet me blerjen e të dhënave nga ndërmjetës komercialë, të cilët mbledhin informacione për vendndodhjen, aktivitetin online, udhëtimet dhe lidhjet personale të qytetarëve. Këto të dhëna mund të përdoren nga agjencitë për të ndjekur në detaje jetën e individëve. Ekspertët paralajmërojnë se me ndihmën e AI, këto të dhëna mund të analizohen më shpejt dhe më saktë, duke krijuar një sistem të gjerë mbikëqyrjeje.
“Teknologjia mund të krijojë një lloj ‘panoptikoni’,” tha Brendan Steinhauser, duke paralajmëruar për një shtet mbikëqyrës që rrezikon liritë civile. Disa kompani të inteligjencës artificiale kanë reaguar me kujdes ndaj këtyre shqetësimeve. Kompania Anthropic, për shembull, ka deklaruar se ndalon përdorimin e teknologjisë së saj për mbikëqyrje të paautorizuar, por lejon përdorimin për inteligjencë të huaj sipas ligjit.
Drejtori i saj, Dario Amodei, ka theksuar se mbikëqyrja masive brenda vendit me AI nuk është në përputhje me vlerat demokratike. Ekspertët paralajmërojnë se këto sisteme mund të gjurmojnë pothuajse çdo aspekt të jetës së një personi — nga lëvizjet dhe puna, te të ardhurat, kontaktet dhe bindjet politike. Në një klimë politike të tensionuar dhe të polarizuar, shumë e shohin këtë si një rrezik serioz për privatësinë dhe liritë individuale./Përktheu Piranjat News
