Kongresmeni amerikan Jim McGovern ka reaguar me shqetësim për protestat në Shqipëri, duke i bërë thirrje qeverisë të nda...
BOTA
Kush është Mojtaba Khamenei, udhëheqësi i ri suprem i Iranit në mes të luftës?
Nga Xhuljan FerzajPërditësimi i fundit 9 Mars 2026, 08:09
Mojtaba Khamenei, djali i dytë i Ajatollah Ali Khameneit, i cili u vra në ditën e parë të luftës që Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën kundër Iranit, është zgjedhur si udhëheqësi i ri suprem i Iranit, raportojnë mediat shtetërore, shkruan Al Jaseera, raporton Piranja News.
Nëna, gruaja dhe një nga motrat e klerikut 56-vjeçar të linjës së ashpër u vranë gjithashtu në sulmin që vrau të atin, por Khamenei i ri thuhet se nuk ishte i pranishëm dhe deri më tani i ka mbijetuar bombardimeve intensive të Iranit.
Asambleja e Ekspertëve të Iranit organi klerikal me 88 anëtarë që zgjedh udhëheqësin suprem të vendit u ka bërë thirrje iranianëve të ruajnë unitetin dhe të premtojnë mbështetje për Mojtaba Khamenein.
Në një deklaratë të qarkulluar në mediat shtetërore të dielën, asambleja tha se Khamenei u zgjodh bazuar në një "votë vendimtare".
Ajo u bëri thirrje të gjithë iranianëve, "veçanërisht elitave dhe intelektualëve të seminareve dhe universiteteve", të "premtojnë besnikëri ndaj udhëheqjes dhe të ruajnë unitetin".
Khamenei nuk ka kandiduar kurrë për një detyrë zyrtare dhe as nuk i është nënshtruar një votimi publik, por për dekada të tëra ka qenë një figurë shumë me ndikim në rrethin e ngushtë të udhëheqësit të mëparshëm suprem, duke kultivuar lidhje të thella me Trupat paraushtarake të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), shkruan Al Jaseera, raporton Piranja News.
Vitet e fundit, Khamenei është cilësuar gjithnjë e më shumë si një zëvendësues i mundshëm për të atin, i cili ishte president për gati tetë vjet dhe më pas mbajti pushtet absolut për 36 vjet, përpara se të vritej në sulmet ndaj kompleksit të tij në Teheran të shtunën, më 28 shkurt.
Ngjitja në pushtet e Khameneit të ri është një shenjë e qartë se fraksione më të ashpra në establishmentin e Iranit e mbajnë pushtetin dhe mund të tregojë se qeveria ka pak dëshirë të bjerë dakord për një marrëveshje ose negociata në afat të shkurtër.
Mojtaba Khamenei nuk e ka diskutuar kurrë publikisht çështjen e trashëgimisë, një temë e ndjeshme, duke pasur parasysh se ngjitja e tij në pozicionin e udhëheqësit suprem do të krijonte në mënyrë efektive një dinasti që të kujton monarkinë Pahlavi para revolucionit islamik të vitit 1979, shkruan Al Jaseera, raporton Piranja News.
Në vend të kësaj, Khamenei ka mbajtur kryesisht një profil të ulët, duke mos dhënë leksione publike, predikime të premteve apo fjalime politike - deri në atë pikë sa shumë iranianë nuk e kanë dëgjuar zërin e tij, pavarësisht se e kanë ditur prej vitesh se ai ishte një yll në ngritje brenda establishmentit teokratik.
Kampi reformist brenda Republikës Islamike të Iranit e akuzoi fillimisht atë për manipulim të zgjedhjeve dhe për përdorimin e forcës Basij të IRGC-së për të shtypur protestuesit paqësorë gjatë Lëvizjes së Gjelbër të vitit 2009, e cila mori formë pasi politikani populist Mahmoud Ahmadinejad u rizgjodh president në një votim të diskutueshëm, i cili u pasua nga një goditje ndaj udhëheqësve reformistë dhe mbështetësve të tyre.
Forcat e Basij-it kanë qenë që atëherë në zemër të shtypjes së establishmentit kundër valëve të shumta të protestave mbarëkombëtare, më e spikatura dy muaj më parë, kur Kombet e Bashkuara dhe organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut thanë se forcat shtetërore vranë mijëra njerëz, kryesisht në netët e 8 dhe 9 janarit.
Udhëheqësi suprem i ndjerë dhe establishmenti kanë fajësuar “terroristët” dhe “rebelët”, të armatosur, të trajnuar dhe të financuar nga SHBA-ja dhe Izraeli, për vrasjet e pashembullta, siç kanë bërë më parë gjatë raundeve të mëparshme të protestave kundër establishmentit.
Klerik i rangut të mesëm
Mojtaba Khamenei filloi të zhvillonte lidhje të ngushta brenda IRGC-së që në moshë të re, kur shërbeu në Batalionin Habib të kësaj force gjatë operacioneve të shumta në Luftën Iran-Irak të viteve 1980. Disa nga shokët e tij, përfshirë klerikë të tjerë, vazhduan të merrnin poste drejtuese në aparatin e sigurisë dhe inteligjencës së Republikës Islamike të atëhershme.
Khamenei, i cili është nën sanksione të SHBA-së dhe Perëndimit, ka grumbulluar gjithashtu një perandori ekonomike që përfshin asete në shumë vende, sipas raportimeve në mediat perëndimore, shkruan Al Jaseera, raporton Piranja News.
Emri i tij nuk besohet të shfaqet në asnjë nga transaksionet e dyshuara, por thuhet se ai ka lëvizur miliarda dollarë gjatë viteve përmes një rrjeti personash të brendshëm dhe bashkëpunëtorësh të lidhur me establishmentin iranian.
Bloomberg e lidhi Khamenein me Ali Ansarin, i cili ishte në qendër të vëmendjes në fund të vitit të kaluar pasi banka e tij Ayandeh u shpërbë me forcë nga shteti sepse falimentoi për shkak të dhënies së kredive personave të brendshëm të paidentifikuar dhe grumbullimit të borxheve të mëdha. Shpërbërja e bankës ndihmoi në rritjen e inflacionit të shfrenuar të Iranit, duke i bërë iranianët më të varfër, pasi humbjet duhej të kompensoheshin pjesërisht përmes fondeve publike.
As Khamenei dhe as Ansari nuk kanë folur publikisht për lidhjet e tyre dhe akuzat, të cilat përfshijnë edhe blerjen e pronave luksoze në vendet evropiane.
Kredencialet fetare të Khameneit kanë qenë gjithashtu një çështje debati, pasi ai është një hojatoleslam, një klerik i nivelit të mesëm, dhe jo rangu më i lartë i ajatollahit. Por as babai i tij nuk ishte ajatollah kur u bë udhëheqës i vendit në vitin 1989, dhe ligji u ndryshua për ta akomoduar atë. Një kompromis i ngjashëm mund të jetë i mundur edhe për Moxhtabën.
Për momentin, mbetet e paqartë se kur ose si do të vazhdojë Irani me njoftimin e udhëheqësve të rinj, pasi edhe një herë vendos një ndërprerje të internetit në të gjithë vendin dhe kufizime në rrjedhën e informacionit mes një fushate intensive bombardimi nga SHBA-të dhe Izraeli në të gjithë vendin./Përshtati në shqip Piranja News
