Protestat studentore në Shqipëri kanë hyrë sot në ditën e 14-të radhazi, ndërsa një numër i madh të rinjs...
BOTA
"Makinat moderne po ju spiunojnë"/ Si të dhënat tuaja po përdoren nga kompanitë dhe siguracionet
PiranjatPërditësimi i fundit 20 Maj 2026, 11:39
Makinat dikur simbolizonin lirinë dhe pavarësinë. Sot, ato janë kthyer në “kompjuterë mbi rrota” që mbledhin vazhdimisht të dhëna për shoferët dhe pasagjerët. Nga vendndodhja juaj, mënyra si frenoni apo shpejtoni, deri te shprehjet e fytyrës dhe pesha trupore – automjetet moderne mund të regjistrojnë pothuajse çdo gjë që bëni gjatë drejtimit.
Sipas ekspertëve të privatësisë, shumica e konsumatorëve nuk e dinë se makinat e tyre po transmetojnë të dhëna te prodhuesit, aplikacionet e palëve të treta dhe kompanitë e sigurimeve. Këto informacione përdoren jo vetëm për marketing, por edhe për të ndikuar në çmimin e sigurimit të automjetit.
Çfarë të dhënash mbledhin makinat?
Politikat e privatësisë së kompanive automobilistike tregojnë se automjetet mund të mbledhin:
Vendndodhjen e saktë dhe historikun e udhëtimeve Sjelljen gjatë drejtimit, si frenimet e forta apo tejkalimi i shpejtësisë Nëse vendosni rripin e sigurimit Çfarë dëgjoni në radio Të dhëna biometrike si shprehjet e fytyrës apo lëvizjet e syve Informacione personale si mosha, pesha, raca dhe madje gjendja shëndetësore
Disa modele kanë kamera të vendosura brenda kabinës, të drejtuara nga shoferi. Ndërkohë, lidhja me internetin lejon që këto të dhëna të dërgohen automatikisht te kompanitë.
Siguracionet po përdorin të dhënat kundër shoferëve
Kompanitë e sigurimeve janë ndër blerësit më të mëdhenj të të dhënave të makinave. Në SHBA, disa shoferë raportuan rritje të tarifave të sigurimit pasi kompanitë analizuan mënyrën e tyre të drejtimit.
Një rast i bërë publik përfshinte kompaninë “General Motors”, e cila akuzohej se kishte shitur të dhëna të vendndodhjes së shoferëve te brokeri i të dhënave “LexisNexis”. Një shofer zbuloi se kompania kishte regjistruar çdo udhëtim të tij dhe të bashkëshortes për gjashtë muaj rresht. Më pas, sigurimi i tij u rrit me 21%.
Ligjet e reja mund ta përkeqësojnë situatën
Një ligj federal në SHBA do të kërkojë që makinat e reja të pajisen me sisteme të avancuara për zbulimin e shoferëve të dehur ose të lodhur. Teknologjia do të përdorë kamera infra të kuqe dhe sensorë që analizojnë sytë, gjuhën e trupit dhe sjelljen e shoferit.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se ligji nuk përcakton kufij për mënyrën si kompanitë mund t’i përdorin këto të dhëna. Kjo mund t’u japë prodhuesve akses në informacione shumë sensitive, të ngjashme me të dhënat mjekësore.
Si mund të mbroheni?
Ekspertët rekomandojnë disa hapa të thjeshtë për të kufizuar mbledhjen e të dhënave:
Mos pranoni programet telematike të sigurimeve nëse shqetësoheni për privatësinë Kontrolloni cilësimet e privatësisë në sistemin infotainment të makinës Kufizoni lidhjen e aplikacioneve dhe telefonit me automjetin Kërkoni kopje të të dhënave që kompanitë kanë mbledhur për ju Kërkoni fshirjen ose ndalimin e shitjes së të dhënave tuaja aty ku ligji e lejon
Ekspertët theksojnë se problemi nuk mund të zgjidhet vetëm nga konsumatorët. Ata kërkojnë ligje më të forta që t’u japin shoferëve kontroll të plotë mbi informacionin personal që makinat e tyre mbledhin çdo ditë./Përktheu Piranjat News
