Qytetarë, ambientalistë dhe aktivistë të shoqërisë civile janë mbledhur këtë mbrëmje në Tiranë p&e...
BOTA
Nga ngushtica e Hormuzit te armët bërthamore, SHBA dhe Irani gati të nënshkruajnë marrëveshjen për fundin e luftës
PiranjatPërditësimi i fundit 24 Maj 2026, 08:37
Shtetet e Bashkuara dhe Irani janë pranë nënshkrimit të një marrëveshjeje që do të zgjaste një armëpushim 60-ditor, do rihapë Ngushticën e Hormuzit, do t'i lejojë Iranit të shesë naftë dhe do të negocionte kufizime në programin e tij bërthamor, tha një zyrtar amerikan për Axios. Marrëveshja mund të parandalojë një përshkallëzim të luftës dhe të lehtësojë presionin në tregun global të naftës. Por mbetet e paqartë nëse do të çojë në një paqe të qëndrueshme që adreson edhe kërkesat bërthamore të Presidentit Trump.
Statusi aktual
Sipas raportit të Axios, Trump dhe ndërmjetësit kanë lënë të kuptohet se marrëveshja mund të shpallet të dielën, megjithëse nuk është finalizuar dhe ende ekziston mundësia që ajo të dështojë. Zyrtari amerikan dha një skicë të detajuar të draftit, i cili është konfirmuar pjesërisht nga burime të tjera të njohura me bisedimet. Detajet nuk janë konfirmuar ende nga pala iraniane, megjithëse Teherani ka lënë të kuptohet gjithashtu se një marrëveshje po afrohet.
Çfarë parashikon marrëveshja?
Të dyja palët do të nënshkruajnë një memorandum mirëkuptimi 60-ditor, i cili mund të zgjatet me marrëveshje të ndërsjellë. Gjatë kësaj periudhe, Ngushtica e Hormuzit do të mbetet e hapur pa tarifa tranziti dhe Irani do të angazhohet për heqjen e minave që ka vendosur në mënyrë që anijet të mund të lundrojnë lirshëm.
Në këmbim, Shtetet e Bashkuara do të heqin bllokadën e porteve iraniane dhe do të japin disa përjashtime nga sanksionet, duke i lejuar Iranit të shesë naftë lirshëm. Zyrtari amerikan theksoi se kjo do të nxiste ekonominë iraniane, duke ofruar gjithashtu lehtësim të konsiderueshëm për tregun global të naftës. Sa më shpejt që iranianët të heqin minat dhe të lejojnë lundrim të sigurt, aq më shpejt do të hiqen bllokadat, shtoi ai.
Rregulli kryesor i Trump në marrëveshje është "lehtësim vetëm pas performancës". Irani donte lirimin e menjëhershëm të fondeve dhe heqjen e përhershme të sanksioneve, por pala amerikane e bëri të qartë se kjo do të ndodhte vetëm pasi të bëheshin hapa dhe lëshime të prekshme.
Çështjet bërthamore do të negociohen
Drafti përfshin angazhime nga Irani për të mos kërkuar kurrë armë bërthamore dhe për të negociuar një pezullim të programit të tij të pasurimit të uraniumit dhe transferimin e rezervave të tij të uraniumit shumë të pasuruar, tha zyrtari amerikan. Dy burime thanë se Irani kishte dhënë angazhime verbale përmes ndërmjetësve në lidhje me gamën e lëshimeve që ishte i gatshëm të bënte për pasurimin dhe transferimin e materialit bërthamor. SHBA-të do të negocionin lehtësimin e sanksioneve dhe lirimin e fondeve gjatë 60 ditëve, por këto do të zbatoheshin vetëm si pjesë e një marrëveshjeje përfundimtare që zbatohet në mënyrë të verifikueshme. Forcat amerikane të vendosura në muajt e fundit do të qëndronin në rajon gjatë asaj periudhe dhe do të largoheshin vetëm nëse arrihet një marrëveshje përfundimtare.
Marrëdhëniet Izrael-Hezbollah
Drafti gjithashtu bën thirrje për t'i dhënë fund luftës midis Izraelit dhe Hezbollahut në Liban. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu shprehu shqetësim në lidhje me këtë aspekt gjatë një telefonate me Trump, tha një zyrtar izraelit. Pala amerikane e bëri të qartë se ky nuk është një "armëpushim i njëanshëm" dhe nëse Hezbollahu përpiqet të riarmatoset ose të provokojë sulme, Izraelit do t'i lejohet të marrë masa për ta parandaluar atë. "Nëse Hezbollahu i përmbahet marrëveshjes, Izraeli do ta përmbahet asaj", tha zyrtari amerikan.
Si u arrit marrëveshja
Presidenti Trump foli me udhëheqësit arabë dhe myslimanë në një telekonferencë që përfshinte presidentin e linjës së ashpër të Emirateve të Bashkuara Arabe, Mohammed bin Zayed, si dhe udhëheqës nga Arabia Saudite, Katari, Egjipti, Turqia dhe Pakistani. Pakistanezët luajtën një rol kyç si ndërmjetës, të udhëhequr nga Gjeneral Major Asim Munir, i cili ishte në Teheran për konsultime. Ditët e fundit, Trump ishte i ndarë midis shtyrjes përpara të marrëveshjes dhe nisjes së sulmeve të gjera ndaj Iranit. Deri të shtunën në mbrëmje, ai dukej se favorizonte një zgjidhje diplomatike.
Shtëpia e Bardhë shpreson që mosmarrëveshjet përfundimtare të zgjidhen në orët në vijim dhe se marrëveshja do të shpallet të dielën. Zyrtari amerikan vuri në dukje se marrëveshja mund të mos zgjasë 60 ditët e plota nëse SHBA-të gjykojnë se Irani nuk është serioz në lidhje me negociatat bërthamore.
Pala amerikane beson se presioni ekonomik mbi Iranin ofron një nxitje për një marrëveshje të plotë, heqjen e sanksioneve dhe lirimin e fondeve. "Do të jetë interesante të shohim se sa Irani është vërtet i gatshëm të ecë përpara, por nëse është i gatshëm dhe në gjendje të ndryshojë kursin e tij, kjo fazë do ta detyrojë atë të marrë vendime kritike për të ardhmen e tij", vuri në dukje zyrtari.
Nëse kërkesat e Trumpit mbi programin bërthamor të Iranit përmbushen, ai është gati të bëjë gjithçka që duhet për të rivendosur marrëdhëniet me Iranin dhe për t'i dhënë atij mundësinë për të shfrytëzuar plotësisht potencialin e tij ekonomik, i cili, sipas këshilltarëve të Trumpit, është "i jashtëzakonshëm". /PiranjatNews/
