Ish-kreu i Autoritetit Rrugor Shqiptar (ARRSH), Gentian Gjyli, dhe ish-drejtori i Korporatës Elektroenergjitike Shqiptare (KESH), Erald Elezi, janë ...
BOTA
Trafiku ndërkombëtar i kokainës, media ekuadoriane: Shqiptarët lidhin kartelet latine me Europën
PiranjatPërditësimi i fundit 10 Mars 2026, 18:24
Media ekuadoriane Primicias i ka kushtuar një artikull ndërmjetësuesve të narkotrafikut që lidhin rrjete kriminale ndërkombëtare me grupet lokale dhe ato europiane. Sipas medias ekuadoriane këtë ndërmjetësues mundësojnë financimin, organizimin dhe transportin e kokainës drejt tregjeve të Evropës dhe Shteteve të Bashkuara.
Hulumtuesi ekuadorian Renato Rivera, ka deklaruar se roli i ndërmjetësve shpjegon gjithashtu dallimin e madh të çmimeve në zinxhirin global të kokainës.
Artikulli i plotë:
Në ekonominë e fshehtë të trafikimit global të narkotikëve, po fitojnë ndikim aktorë të ndryshëm nga kapot e mëdhenj ose krerët e bandave të armatosura. Shpesh, pushteti përqendrohet gjithashtu tek aktorë më pak të dukshëm: të ashtuquajturit “lehtësues” (fixers) të narkotrafikut, ndërmjetës që lidhin rrjete kriminale ndërkombëtare me grupet lokale.
Këta lehtësues kujdesen për të lubrifikuar mekanizmat logjistikë, financiarë dhe korrupsionin e nevojshëm që kokaina të rrjedhë nga kultivimet e kokës drejt tregjeve të Evropës dhe Shteteve të Bashkuara. Në Ekuador, ata sigurohen që ngarkesat e kokainës të mbrojtura nga grupet e armatosura lokale të kenë një mundësi të mirë për të shmangur mekanizmat e kontrollit, dhe që kontejnerët me drogë të arrijnë të ngarkohen në anijet tregtare përmes portave detare.
Hulumtuesi ekuadorian Renato Rivera, specialist i sigurisë dhe ekonomisë kriminale, pjesë e Iniciativës Globale kundër Krimit të Organizuar (GiToc), ka studiuar ndikimin e këtyre “fixers” në Ekuador dhe në zinxhirin global të narkotrafikut, në tezën e tij të doktoraturës mbi Shtetin e së Drejtës dhe Qeverisjen Globale.
Ndërmjetësit kapin një pjesë të konsiderueshme të biznesit, thotë hulumtuesi, me deri në 30% të fitimit, sipas një prej rasteve të studiuara. Rivera argumenton se roli i ndërmjetësve shpjegon gjithashtu dallimin e madh të çmimeve në zinxhirin global të kokainës. Ndërsa një kilogram droge mund të kushtojë 1.500 USD në zonat prodhuese të rajonit andin, në Evropë arrin deri në 30.000 USD. Ky hendek fitimi ndahet midis aktorëve logjistikë dhe financiarë, me pjesën më të madhe të fitimit për këta lehtësues logjistikë.
“Gabim është të mendosh se kur flitet për një kartel apo një grup kriminal të huaj, kjo do të thotë domosdoshmërisht se ka anëtarë të vendosur në Ekuador. Ata kanë biznes këtu dhe operojnë me rrjetet lokale, por përmes 'fixers', ndërmjetës që lidhin dy grupe kriminale për të lëvizur kokainën”, thotë Renato Rivera.
Çfarë janë ‘lehtësuesit’ e narkotrafikut?
‘Fixer’ është një term anglisht që përdoret për të emërtuar një person që organizon gjëra për të tjerët, ndonjëherë në mënyrë të pandershme.
Ky term u bë i njohur në zonat e konfliktit të Meksikës ose Ekuadorit për të përshkruar shoqëruesit e ekipeve gazetareske të medias ndërkombëtare, të cilët ndihmonin në mbulimin e ngjarjeve, intervistat ose në aksesin në zona të rrezikshme. Por ai përdoret gjithashtu për të përshkruar vetë narkotrafikun.
Fenomeni lidhet me transformimin e narkotrafikut që nga fundi i shekullit XX. Pas fragmentimit të karteleve të mëdhenj në vitet ‘80 dhe ‘90, zinxhiri i prodhimit, transportit dhe tregtimit të drogës u bë më i decentralizuar, shpjegon eksperti.
Ky proces krijoi një specializim logjistik brenda biznesit. Në këtë skemë dolën 'fixers': persona që organizojnë kontakte, zgjidhin probleme logjistike ose lidhin aktorë të ndryshëm kriminalë.
“Ka edhe raste kur politikanë shërbejnë si 'fixers' për grupet kriminale. Për shembull, mund të jetë një kryetar bashkie që ofron lehtësira, kontrata publike, toka për magazinimin e drogës ose për uljen e avionëve të vegjël”, thotë Renato Rivera.
Në praktikë, ata mund të jenë ata që vendosin lidhjen midis një blerësi meksikan ose evropian dhe furnizuesve të kokainës në Kolumbi, ata që nënkontraktojnë banda lokale për të transportuar drogën drejt porteve dhe që ndjekin dërgesat e drogës. Këta operatorë luajnë një rol qendror në korrupsionin e institucioneve, duke korruptuar funksionarë publikë ose policë. “Paratë për ryshfet vijnë nga grupi që merr shërbimin. Dhe për këtë arsye, kostot në këtë fazë janë kaq të larta,” shpjegon eksperti.
Përveç transportit të drogës, 'fixers' luajnë gjithashtu një rol kyç në pastrimin e parave, duke lidhur organizatat kriminale me ekspertë të shmangies fiskale, themelimit të kompanive apo menaxhimit të kapitalit të paligjshëm.
Ata gjithashtu mund të lëvizin influenca politike “për të lehtësuar marrjen e kontratave publike”, për shembull, ose për të siguruar kushte të favorshme për funksionimin e biznesit kriminal.
Roli i ndërmjetësve të kartelit Los Lobos dhe mafies shqiptare
Rolin e ndërmjetësimit në Ekuador e luajnë rrjetet ballkanike, të quajtura gjerësisht mafia shqiptare – një nga rastet paradigmatike është ai i shqiptarit Dritan Rexhepi. Por gjithashtu është një rol që po marrin edhe ekuadorianë. Serbi Jezdimir Srdan, i cili kërcënoi gjyqtarët që e dënuan në Ekuador në qershor 2024 – çka çoi në shkarkimin e presidentit të Këshillit të Gjyqësorit – operonte si ndërmjetës me profil të lartë i asaj që njihet si “Mafia e Ballkanit”, sipas hetimeve evropiane.
Një tjetër shembull i fundit është ekuadoriani Hernán Ruilova, alias “Chente”, i arrestuar më 3 mars 2026 në Machala gjatë Operacionit Costa. Prokuroria e identifikon si një ndërmjetës kyç në aleancën mes bandës ekuadoriane Los Lobos dhe rrjeteve kriminale shqiptare, të dedikuara në dërgimin e kokainës të fshehur në ngarkesa bananesh drejt Evropës. Rrjeti përdorte terminale portuale si ai i Puerto Bolívar në Machala (El Oro).
“Në rajon ekziston një konkurrencë e dhunshme e një numri gjithnjë në rritje të grupeve kriminale për të pasur akses në këtë rrjet gjithnjë e më të larmishëm dhe të paqëndrueshëm të ndërmjetësve të narkotrafikut”, thotë Tiziano Breda, hulumtues i politikës dhe sigurisë për Amerikën Latine.
Ruilova koordinonte pranimin, grumbullimin dhe paketimin e drogës, dhe gjithashtu vepronte si lidhje me financues të huaj, sipas një hetimi 20-mujor ku morën pjesë Policia Kombëtare e Ekuadorit, Europol dhe DEA.
Pas arrestimit, ministri i Brendshëm, John Reimberg, theksoi rolin e ndërmjetësimit të këtij operatori, të cilin e përshkroi si kontakt të emisarëve të mafias shqiptare që mbërritën në Ekuador.
Sipas Prokurorisë, ai ishte nyja lidhëse me emisarët shqiptarë të drogës si Donald Lalaj dhe Mario Gjeci, të cilët i fuste në mënyrë të paligjshme përmes kufirit verior, i strehonte në Guayaquil dhe i transportonte në plantacionet e bananeve në Santa Rosa (El Oro) për të mbikëqyrur procesin e paketimit të kokainës në kutitë e eksportit. Rrjeti i tij përfshinte kompani eksportuese dhe, sipas dyshimeve, edhe ish-deputetin dhe ish-këshilltarin socialkristian Jorge Fadul Franco, i cili gjithashtu u arrestua gjatë operacionit.
