Ka nisur protesta e pestë në mbrojtje të Zvërnecit, ku qytetarët kundërshtojnë projektin për ndërtimin e një r...
BOTA
Udhëheqës i pamëshirshëm dhe filozof brilant/ Kush është njeriu më i fuqishëm i Iranit
PiranjatPërditësimi i fundit 16 Mars 2026, 23:40
Ali Larijani është një figurë komplekse dhe kontradiktore. Ai ka orkestruar masakrën e protestuesve në Iran, por është gjithashtu filozof, autor i disa librave mbi Kantin dhe ligjërues në Universitetin e Teheranit.
Gid'on Lev - Haaretz
Në qershor të vitit 2009, kur shpërthyen trazirat në Universitetin e Teheranit për shkak të rezultateve të manipuluara të zgjedhjeve presidenciale, Larijani, atëherë kryetar i parlamentit iranian, dënoi menjëherë dhunën e forcave të sigurisë ndaj studentëve dhe vizitoi disa nga vendet ku ata ishin sulmuar, duke kërkuar llogaridhënie nga ministri i Brendshëm.
17 vjet më vonë, kur trazirat e janarit kërcënuan regjimin më shumë se çdo ngjarje tjetër, Ayatollah Ali Khamenei iu drejtua Larijanit, tashmë kryetar i Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare, pa asnjë pyetje. Larijani konsiderohet arkitekti i shtypjes brutale të protestave këtë vit, e kryer me efikasitet të pamëshirshëm. Sipas disa vlerësimeve, u vranë midis 7 mijë dhe 36 mijë e 500 civilë, dhe Shtetet e Bashkuara vendosën sanksione personale ndaj tij. Larijani fajësoi protestuesit, duke thënë se vepruan si terroristë nën drejtimin e Izraelit.
Pas vrasjes së Khameneit gjatë sulmeve izraelito-amerikane në fillim të luftës, Larijani shihet si njeriu më i fuqishëm në Iran, që ka autoritet të plotë mbi sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme. Ai nuk u zgjodh pasardhës i udhëheqësit suprem, jo vetëm sepse nuk është djalë i tij, por edhe sepse nuk është klerik, një kusht i domosdoshëm për rolin. Megjithatë, ai pritet të udhëheqë liderin e ri në çdo hap, në një periudhë jashtëzakonisht komplekse.
Larijani ka një karrierë të pabesueshme. Ai ka mbajtur poste kyçe në të gjitha qendrat e pushtetit të Republikës Islamike për katër dekada, nga oficeri i lartë në Gardën Revolucionare, ministër i kulturës, kreu i propagandës, kryetar i parlamentit, kandidat presidencial e deri te sekretar i Këshillit të Sigurisë Kombëtare. Ai është mishërimi i regjimit iranian.
Por Larijani nuk është vetëm një mekanizëm brutal i pushtetit. Ai ka qenë gjithmonë i përkushtuar ndaj filozofisë, pasioni i tij më i madh. Ai është ekspert mbi Kantin, ka shkruar gjashtë libra filozofikë dhe shumë artikuj akademikë, duke u përpjekur të mbrojë parimet e tij fetare ekstreme me rregullat e filozofisë perëndimore.
Në veprat e tij, ai kombinon pragmatizmin dhe aspiratën për një shoqëri moderne me një bindje të fortë islame. Ai argumenton se lufta reale nuk është mbi pasuritë materiale, por mbi shpirtin. Larijani analizon të metat e botës perëndimore dhe i paraqet si pasqyrë për shoqërinë iraniane.
Larijani ka lindur në një familje që mund të konsiderohet ekuivalenti iranian i familjes Kennedy: babai i tij ishte klerik i lartë shiit, dhe vëllezërit e tij mbajnë poste kyçe në drejtësi, politikë dhe shkencë. Ai u diplomua në matematikë dhe shkenca kompjuterike në Universitetin Sharif, më pas ndoqi masterin dhe doktoraturën në filozofi, duke u fokusuar te filozofia e matematikës e Kantit. Ai gjithashtu ka shkruar libra mbi filozofinë politike dhe qeverisjen.
Larijani ka shërbyer si ministër i Kulturës (1992-1994), duke forcuar censurën dhe duke kontrolluar propagandën në median shtetërore. Ai ka qenë gjithashtu kreu i Radio dhe Televizionit Kombëtar për 11 vjet, duke zgjeruar rrjetin dhe kufizuar programet e huaja dhe duke përdorur median si mjet për edukimin dhe kontrollin ideologjik.
Si filozof-politikan, Larijani kërkon të harmonizojë institucionet fetare me universitetet dhe të ruajë edukimin e lartë nga centralizimi i klerikëve. Ai promovon lirinë e mendimit në mënyrë të kontrolluar: gjithçka që përparon shoqërinë shpirtërisht duhet të jetë e lirë, ndërsa ajo që çon në degradim social duhet të kontrollohet. Po ashtu, demokracia sipas tij ka kuptim vetëm brenda një kornize që synon mirëqenien e kombit.
Në konfliktet dhe krizat, Larijani vepron si një filozof-princ: kombinon mendimin racional me pragmatizmin e skajshëm për të ruajtur pushtetin e tij dhe të regjimit. Ai ka ndihmuar në negociatat bërthamore, ka udhëhequr reagimet ushtarake ndaj sulmeve izraelito-amerikane dhe ka ruajtur lidhjet strategjike me vende si Kina, Rusia dhe Siria.
