Personi në foto, efektivi i ‘Shqiponjave’ Edison Adri, i cili mbeti i plagosur gjatë operacionit policor të zhvilluar në zon&e...
SOCIALE
Njgyra e re 'Olo' u zbulua në SHBA/ Shumë njerëz nuk e bejnë dot dallimin nga ngjyrat e tjera, shkencëtarët: Perceptohet vetëm duke "ngacmuar" retinën me një lazer
m.lPërditësimi i fundit 2 Maj 2025, 13:39
SHBA- Shkencëtarët në SHBA pretendojnë se kanë zbuluar një ngjyrë që askush nuk e ka parë më parë, e cila quhet 'Olo' e për ta parë, duhet… të bombardoni sytë me lazer. Shkencëtarët lëshuan pulse lazeri në sytë e tyre. Duke stimuluar qelizat individuale në retinë, lazeri e shtyu perceptimin e tyre përtej kufijve të tij natyrorë, argumentojnë ata në studimin e botuar në revistën Science Advances.
Përshkrimi i ngjyrës nuk është shumë mbresëlënës, pesë personat që e kanë parë e quajnë blu-jeshile, por kjo, thonë ata, nuk e përshkruan plotësisht përvojën e shikimit të saj. Ata publikuan një imazh të një katrori ngjyrë bruz për të dhënë një ndjesi të ngjyrës, të cilën e quajtën olo, por theksuan se nuanca e saj e saktë mund të perceptohet vetëm duke "ngacmuar" retinën me një lazer.
"Nuk ka asnjë mënyrë për ta paraqitur atë ngjyrë në një faqe ose në një ekran. Kjo nuk është ngjyra që shohim. Është një version i saj, por zbehet në krahasim me përvojën e olo-s", tha Austin Roorda, një shkencëtar i shikimit në ekipin në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley.
Siç raporton Guardian, njerëzit i perceptojnë ngjyrat kur drita bie mbi qelizat e vendosura në retinë të quajtura kone. Ekzistojnë tre lloje konesh, L, M dhe S, të cilat janë të ndjeshme ndaj gjatësive të valëve të gjata (L), të mesme (M) dhe të shkurtra (S) të dritës.
Drita natyrale është një përzierje e gjatësive të shumta të valëve që stimulojnë konet L, M dhe S në shkallë të ndryshme. Dallimet perceptohen si ngjyra të ndryshme. Drita e kuqe stimulon kryesisht konet L, ndërsa drita blu aktivizon kryesisht konet S. Por konet M janë në mes, dhe nuk ka dritë natyrale që stimulon vetëm ato.
Ekipi shkencor vendosi të kapërcejë këtë kufizim. Ata filluan duke hartëzuar një pjesë të vogël të retinës së një personi për të identifikuar vendndodhjet e M. Një lazer përdoret më pas për të skanuar retinën. Kur arrin në një kon M, lëshon një puls të vogël drite për të ngacmuar qelizën, përpara se të kalojë në konin tjetër.
Rezultati është një njollë me ngjyrë në fushën e shikimit rreth dyfishi i madhësisë së një hëne të plotë. Ngjyra është përtej diapazonit natyror të syrit të zhveshur sepse konet M stimulohen pothuajse ekskluzivisht, një gjendje që drita natyrale nuk mund ta arrijë.
Emri olo vjen nga binarja 010, që tregon se nga konet L, M dhe S, vetëm konet M aktivizohen. Studiuesit besojnë se mjeti, të cilin e kanë quajtur vizioni i Ozit (sipas "Magjistarit të Ozit"), do t'i ndihmojë ata të eksplorojnë pyetje themelore shkencore rreth mënyrës se si truri krijon perceptime vizuale të botës. Por mund të ketë edhe zbatime të tjera. Përmes stimulimit sipas kërkesës së qelizave të retinës, studiuesit mund të mësojnë më shumë rreth verbërisë ndaj ngjyrave ose sëmundjeve që ndikojnë në shikim, siç është retiniti pigmentoza.
