Kryeministri Edi Rama ka vijuar sulmet ndaj protestuesve që prej javësh janë mbledhur në Tiranë kundër qeverisë së tij...
LIFESTYLE
Këto ushqime dyshohet se shkaktojnë tumore
PiranjatPërditësimi i fundit 12 Janar 2026, 10:14
Pijet e gazuara, ushqimet e lehta dhe ëmbëlsirat e paketuara, si dhe pijet energjike, tani janë të disponueshme kudo dhe në çdo kohë. Studime të ndryshme në të kaluarën kanë theksuar se sa shumë mund të dëmtojnë ato shëndetin tonë, duke shtuar në peshë dhe duke shkaktuar një numër sëmundjesh kronike, siç është diabeti. Një studim më i ri nxjerr në pah një përbërës të këtyre produkteve që është gjithashtu i implikuar në tumorogjenezë, por me një kthesë në funksionin e tij.
Sipas një studimi të ri nga Universiteti i Uashingtonit në St. Louis, të botuar në revistën Nature, fruktoza nga shurupi i misrit me fruktozë të lartë (HFCS) nxit rritjen e tumorit në modelet laboratorike të minjve me melanomën, kancerin e gjirit dhe atë të qafës së mitrës. Megjithatë, fruktoza nuk i nxit drejtpërdrejt tumoret. Në vend të kësaj, shkencëtarët vunë re se mëlçia e shndërron fruktozën në “ushqim” për qelizat kancerogjene, një zbulim emocionues që mund të hapë rrugë të reja për trajtimin e shumë llojeve të ndryshme të kancerit.
Ekipi e filloi hulumtimin e tyre duke i ushqyer kafshët me tumore me një dietë të pasur me fruktozë dhe më pas duke matur shpejtësinë e rritjes së tumoreve të tyre. Studiuesit zbuluan se fruktoza e shtuar nxiti rritjen e tumorit pa ndryshuar peshën trupore , nivelet e glukozës në gjak ose të insulinës në gjak.
Fillimisht, studiuesit prisnin që qelizat kancerogjene do ta metabolizonin fruktozën si glukoza, duke përdorur atomet e saj për të krijuar përbërës të rinj qelizorë, siç është ADN-ja. Megjithatë, ata u habitën kur zbuluan se fruktoza mezi metabolizohej në qelizat kancerogjene që testuan.
Duke përdorur metabolomikën, një metodë për të hartëzuar molekulat e vogla ndërsa ato lëvizin nëpër qeliza dhe në inde të ndryshme në trup studiuesit arritën në përfundimin se një mënyrë se si nivelet e larta të konsumit të fruktozës nxisin rritjen e tumorit është duke rritur disponueshmërinë e lipideve që qarkullojnë në gjak. Këto lipide janë blloqe ndërtimi për membranat qelizore dhe qelizat kancerogjene kanë nevojë për to për t’u rritur.
“Ne mësuam shpejt se qelizat kancerogjene vetëm nuk e tregojnë të gjithë historinë. Po aq e rëndësishme është mëlçia, e cila e shndërron fruktozën në lëndë ushqyese që tumoret mund t’i përdorin”, vëren Dr. Ronald Fowle-Grider, autori i parë i studimit.
Për sa i përket strukturës së saj kimike, fruktoza është e ngjashme me glukozën. Të dyja janë lloje të zakonshme sheqeri, me të njëjtën formulë kimike, por ndryshojnë në mënyrën se si trupi i metabolizon ato. Glukoza përpunohet në të gjithë trupin, ndërsa fruktoza metabolizohet pothuajse tërësisht nga zorra e hollë dhe mëlçia. Edhe pse të dyja substancat gjenden natyrshëm në fruta, perime, produkte qumështi dhe drithëra, fruktoza nga shurupi i misrit në veçanti përdoret gjerësisht nga industria ushqimore si ëmbëlsues.
Si rezultat, konsumi i tij është rritur ndjeshëm në shekullin e 21-të: “Nëse shkoni në qilarin tuaj dhe kërkoni artikuj që përmbajnë shurup misri me fruktozë të lartë, i cili është forma më e zakonshme e fruktozës, do të habiteni. Nuk janë vetëm ëmbëlsirat dhe ëmbëlsirat e paketuara që konsiderohen ultra të përpunuara , por edhe ushqime si salca e makaronave dhe keçapi. Nëse nuk po përpiqeni në mënyrë aktive ta shmangni atë, ndoshta është pjesë e dietës suaj”, vëren Dr. Gary Patti, Profesor i Kimisë në Arte dhe Shkenca Michael dhe Tana Powell dhe profesor i Gjenetikës dhe Mjekësisë në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Uashingtonit.
