Ndërkohë që mijëra ekspertë dhe profesionistë shqiptarë janë larguar për një jetë më të mirë jashtë vendit, kryeministri Edi Rama i shtrin dorën arkitektëve të huaj për të mbushur boshllëkun që vetë qeverisja e tij ka krijuar. Në vend të rikthimit të trurit vendas, kërkohet “histori dashurie” me të huajt.
Në një intervistë ekskluzive për Dezeen nga zyra e tij në Tiranë, Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, shpjegon pse po i kushton kaq shumë vëmendje arkitekturës.
Kombi i vogël ballkanik është aktualisht një vatër e papritur e arkitekturës tërheqëse, me projekte të mëdha që po realizohen nga studio ndërkombëtare të njohura, duke përfshirë MVRDV, BIG dhe Ricardo Bofill Taller de Arquitectura.
“Një festival arkitekturor është më i rëndësishëm sesa një samit politik.”
Rama shpreh besimin e tij në fuqinë e arkitekturës për të sjellë ndryshime pozitive në Shqipëri.
“Unë besoj shumë në arkitekturë dhe në fuqinë e arkitekturës për të ndikuar në mënyrën se si jetojmë. Mendoj se për një vend si Shqipëria, arkitektura e mirë është një prani ngritëse – është një burim energjie shtesë për shoqërinë dhe për mënyrën se si e parashikojmë të ardhmen tonë,” tha ai.
Jashtëzakonisht për një udhëheqës botëror, Rama ka një interes të veçantë në arkitekturë. Ai zbulon se është një lexues i rregullt i Dezeen, duke e përdorur atë për të zbuluar arkitektë që aktualisht punojnë në Shqipëri dhe së fundmi drejtoi edicionin e parë të festivalit të arkitekturës Bread & Heart në Tiranë.
“Për mua, një festival arkitekture është më i rëndësishëm sesa një samit politik,” tha ai për Dezeen. “Është një festë e diçkaje që ka të bëjë absolutisht me gjithçka tjetër.”
Rama tha se kontribuoi në festival sepse beson se arkitektët duhet të kenë një rol më të madh në zhvillimin e qyteteve dhe vendeve, duke shprehur keqardhje për ndikimin në rënie të profesionit në nivelet më të larta të politikës.
“Arkitektura, e cila ka qenë shumë e rëndësishme në jetën e botës për shekuj me radhë, nuk ka më vendin që kishte dikur në punët e vendeve, në punët e udhëheqësve të vendeve,” tha Rama. “Kjo është për të ardhur keq, sepse arkitektura mund të ndihmojë shumë. Nëse nuk është e mirë, arkitektura mund të ndikojë keq.”
“Për mijëra vjet, arkitektët ishin në të njëjtin hapësirë me mbretërit dhe të tjerët [sundimtarët], kështu që ishte pjesë e gjithë idesë së ndërtimit ose zhvillimit të një vendi – të punoje me arkitektët, t’i dëgjoje ata, t’i kuptoje ata. Isha shumë i tronditur kur pashë piramidën në Luvër”
“Duke qenë kryetar bashkie dhe duke kaluar nëpër një periudhë shumë, shumë të tmerrshme të qytetit, duke shembur më shumë se 10,000 ndërtesa të paligjshme dhe duke u përpjekur të kuptoja se çfarë të bëja me pjesën tjetër, kuptova se arkitektura e mirë mund ta ndryshonte drejtimin në shumë mënyra. Jo vetëm mënyrën se si ndërtojmë, por edhe mënyrën se si mendojmë për jetën tonë të përbashkët, vendin tonë të përbashkët dhe të ardhmen në vendin tonë të përbashkët. U rrita dhe praktikisht gjysma e jetës sime kaloi nën një regjim që na izolonte nga pjesa tjetër e botës, ku arkitektura ishte thjesht funksionalizëm dhe pastaj pashë botën dhe u trondita, për shembull, kur përjetova piramidën në Luvër – këtë bashkëjetesë të dy epokave krejtësisht të ndryshme dhe arkitektëve të ndryshëm, dhe mënyrave të ndryshme të të kuptuarit të arkitekturës në një hapësirë.” tha Rama
Disa ndërtesa të larta radikale janë aktualisht në ndërtim e sipër në kryeqytetin shqiptar, të projektuara nga disa nga studiot më të njohura të arkitekturës në botë, duke përfshirë MVRDV, Stefano Boeri Architetti, OMA dhe Ricardo Bofill Taller de Arquitectura.
Rama dëshiron të sigurojë që arkitektura e krijuar në valën aktuale të zhvillimit të jetë unike për Shqipërinë.
“Kur bëhet fjalë për identitetin, ne përpiqemi t’u themi atyre se duam ndërtesa që lidhen me inteligjencën e territorit,” tha ai. Ne nuk duam arkitekturën gjenerike ose arkitekturën globale, nuk duam të kemi ndërtesa të bukura që i përkasin thjesht botës dhe aspak neve. Ne duam ndërtesa që na përkasin neve dhe botës,” vazhdoi ai.
“Nuk duam që yjet të bien nga qielli dhe të bëhen monumente. Duam histori dashurie midis arkitektëve dhe Shqipërisë.”
“Ka ndërtesa në Shqipëri që nuk mund t’i imagjinosh në Romë apo Paris”
Disa nga ndërtesat në zhvillim i referohen drejtpërdrejt vendit, siç është Ndërtesa e Skënderbeut, e cila është bazuar në kokën e heroit kombëtar të Shqipërisë, dhe Downtown One Tirana, e cila paraqet një hartë të pikseluar të vendit në fasadën e saj.
Rama duket i impresionuar nga mënyra se si arkitektët ndërkombëtarë e kanë përqafuar idenë e krijimit të ndërtesave interesante që janë të frymëzuara nga Shqipëria dhe historia e saj e kohëve të fundit, e shënuar nga rënia e komunizmit në një ekonomi shumë të pakontrolluar gjatë viteve 1990.
“Vendi ka ndryshuar nga një vend shumë i izoluar, i organizuar brutalisht, pa liri dhe me një arkitekturë krejtësisht lineare, ultrafunksionaliste, aspak të hapur ndaj kreativitetit, në një vend që papritmas u bë platforma e ndërhyrjeve të paligjshme kudo,” tha ai.
“Dhe ky është materiali me të cilin punojnë arkitektët ndërkombëtarë, kështu që u takon merita atyre, ata në një farë mënyre e kanë respektuar atë si inteligjencën e tokës,” vazhdoi ai.
“Pra, arkitektura e gjallë – siç e quajtët ju – buron nga kjo. Dhe po, duhet të jemi të lumtur që ka ndërtesa në Shqipëri që nga njëra anë janë të përshtatshme për botimin tuaj, dhe nga ana tjetër nuk mund t’i imagjinoni në Romë, Paris apo Amsterdam.”
“Tirana nuk është Dubai i ri”
Sipas Ramës, atij i është dashur t’u shpjegojë drejtpërdrejt zhvilluesve dhe arkitektëve se çfarë po përpiqet të arrijë duke zhvilluar Tiranën. Ai përshkroi një këshillë që i ishte dhënë një arkitekti të shquar.
“E pashë ndërtesën dhe thashë, ‘Dëgjoni, është një ndërtesë e bukur, por ka një problem, nuk mund të ndërtohet këtu – duhet të ndërtohet në Dubai’,” tha Rama.
“Dhe djali tha, ‘Por Tirana është Dubai i ri?’ Unë thashë, ‘Jo, Tirana nuk është Dubai i ri. Tirana është Tirana,’” vazhdoi ai.
“I thashë arkitektit Eja dhe fol me malin, dëgjo lumin, përpiqu të ku të kuptosh se çfarë po të pëshpërit toka, shiko pemët, shiko njerëzit, ha diçka, pi diçka dhe le të shohim çfarë do të ndodhë – pra ky është shpirti”.
Artikuj te sugjeruar
POLITIKE
30 Tetor13:00
Kryetaren e KLP nuk e dëgjon askush në Kuvend, kthehet e shqetësuar nga Peleshi
Kryetarja e Këshillit të Lartë të Prokurorisë, Mirela Bogdani, po raporton sot në Parlamentin e Shqipërisë raportin vjet...
POLITIKE
30 Tetor12:35
Minatorët protestë jashtë Kuvendit/ Jorida Tabaku: Policia u soll me ta si halabakë rrugësh, i morën zvarrë
Teksa minatorët e Spaçit kanë protestuar jashtë Kuvendit për një sërë kërkesash, deputetja e PD-së, Jorida...
POLITIKE
30 Tetor12:32
Kush janë tre deputetë socialistë që votuan kundër Peleshit?
Kuvendi i Shqipërisë rrëzoi sot kërkesën e Partisë Demokratike për shkarkimin e Niko Peleshit nga posti i kryetarit të P...
POLITIKE
30 Tetor11:58
Shkarkimi i Peleshit/ Berisha denoncon skandalin: Drejtuesja e seancës duhej të hidhte në votim dy raportet fillimisht
Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha denoncoi drejtuesen e seancës së sotme parlamentare, duke theksuar se nënkryetarja e Kuvendit duhet...
POLITIKE
30 Tetor11:51
PS rrëzoi kërkesën për shkarkimin e Peleshit/ Berisha: S’dinë rregullore, marrin vetëm urdhra
Kryetari i PD-së, Sali Berisha, pas rrëzimit të kërkesën së opozitës për të shkarkuar Niko Peleshin, lëshoi ...
POLITIKE
30 Tetor11:39
Socialistët rrëzuan kërkesën për Peleshin/ Reagon Gaz Bardhi: Hyri në histori, ju kërkua dorëheqja pa bërë ende 1 muaj si kryetar
Pas rrëzimit të kërkesës për shkarkimin e Niko Peleshit nga deputetët e PS, ka ardhur dhe një reagim nga kreu i grupit parl...
POLITIKE
30 Tetor11:32
Berisha: Rama telefonoi dhe kërcënoi prokurorin që heton Ballukun
Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha tha se prokurori që po heton ministren e Infrastrukturës, Belinda Balluku është kërcë...
POLITIKE
30 Tetor11:24
“Sfidon rregullat e politikës”, Washington Post ‘skaner’ kandidaturës së Florjan Binajt: Do të çlirojë vendin nga partitë!
SHBA- Gazeta prestigjioze amerikane “Washington Post” i ka kushtuar një artikull të veçantë kandidaturës së Florjan ...
POLITIKE
30 Tetor11:17
Shkarkimi i Peleshit hidhet në votim, Parlamenti vendos
Kuvendi i Shqipërisë rrëzoi kërkesën e opozitës me 79 vota kundër për shkarkimin e kryetarit të Parlamentit, Niko P...