Qeveria e kryeministrit socialist, Edi Rama, po përballet me presion në rritje, ndërsa protestat kundër saj vazhdojnë. Sipas një...
I ftuar në një intervistë për Flavio Qarrin në emisionin “KAFE SHQETO” në SYRI TV, aktivisti Andi Tepelena, i cili f...
I ftuar në emisionin “Kafe Shqeto” në Syri TV, deputeti i Partisë Demokratike, Gjin Gjoni, deklaroi se protestat e fundit qytetare ...
Analisti Endri Tafani, i ftuar në emisionin “Kafe Shqeto” në Syri TV, ka kritikuar kryeministrin Edi Rama, duke e cilësuar atë...
Kepi i Gjelbër ka shtangur Urguain pas Spanjës, duke konfirmuar që është një surprizë e vërtetë e këtij Bot&...
Ndërsa sulmuesi i Ekuadorit, Enner Valencia, nxitoi drejt golit të Curacaos brenda tre minutave të para, rezultati dukej i pashmangshëm. ...
Çmimet e naftës kanë shënuar rritje në hapjen e tregjeve aziatike, mes shqetësimeve në rritje për situatën n&eu...
Një grup protestuesish vijon të qëndrojë përpara Kryeministrisë edhe mëngjesin e kësaj të hëne. Protestuesi...
Ditën e sotme dollari amerikan në blerje do të këmbehet me 81.5 lekë, në shitje me 82.5 lekë. Euro do të blihet me 93...
Ditën e sotme do të mbahet protesta e 23-të radhazi e qytetareve, të cilët kërkojnë largimin e kryeministrit Edi Rama. Mbr...
Kur Rebekah Lee ishte në të njëzetat, ajo vendosi të ndërmerrte një ngjitje ambicioze në Mount Stuart në shtetin e Uashingtonit dhe, siç thotë vetë, “mora një sërë vendimesh të këqija”.
Ajo dhe dy miqtë e saj kishin mbërritur në bazën e ngjitjes disa orë me vonesë dhe me pak ujë, dhe diskutuan nëse duhej të ktheheshin mbrapsht, por vendosën të vazhdonin gjithsesi.
“Ishim të rinj dhe të papërvojë, kishim ethe për majën dhe donim shumë ta bënim atë itinerar, kështu që vazhduam,” thotë Rebekah, e cila punon si infermiere. Ata përfunduan pa ujë dhe e mbaruan ngjitjen 24 orë më vonë nga sa kishin planifikuar, por patën fat.
“Mund të kishte qenë shumë më keq sesa thjesht të ishim shumë të lodhur dhe të dehidratuar,” pranon 34-vjeçarja.
Alpinistët gjithmonë janë përballur me vendime të vështira gjatë ekspeditave: si të qëndrojnë të sigurt, cilën rrugë të zgjedhin dhe kur duhet të kthehen mbrapsht.
Ata nuk e dinë gjithmonë nëse do të rraskapiten, nëse moti do të përkeqësohet apo sa i madh është rreziku i një aksidenti serioz.
Por javën e fundit, debatet mbi mënyrën se si merren këto vendime dhe kush mban përgjegjësi për to janë bërë pjesë e diskutimit publik.
Kjo ndodhi pasi një burrë austriak u shpall fajtor për vrasje nga pakujdesia e rëndë, pas vdekjes së të dashurës së tij nga hipotermia gjatë një ngjitjeje në majën më të lartë të Austrisë, Grossglockner, në janar të vitit të kaluar.
Thomas P u akuzua se nuk ishte kthyer në kohë dhe nuk kishte kërkuar ndihmë, pasi la të dashurën e tij dhe vazhdoi drejt majës së malit. Më shumë se një vit pas vdekjes së Kerstin, ai u shpall fajtor, mori një dënim me pesë muaj me kusht dhe u gjobit me 9,600 euro.
Gjykatësi (vetë një alpinist me përvojë) tha se Thomas P nuk e kishte lënë partneren e tij “qëllimisht”, por arriti në përfundimin se ai ishte shumë më me përvojë se Kerstin G dhe duhej ta kishte pranuar më herët se duhej të ktheheshin mbrapsht.
Prokuroria argumentoi se Thomas P ishte “udhërrëfyesi përgjegjës për turin”, nuk kishte thirrur ndihmë në kohë dhe nuk kishte dhënë sinjale emergjence kur një helikopter policie fluturonte sipër. Ai u deklarua i pafajshëm, ndërsa prindërit e Kerstin G i thanë gjykatës se ajo kishte qenë “shumë aktive” në alpinizëm që nga viti 2020.
Rasti ka shkaktuar reagime të forta në komunitetet e alpinistëve.
Çdo vit, njerëz humbin jetën gjatë ngjitjeve. Sipas të dhënave të publikuara në gazetën austriake Der Standard, 29 persona kanë vdekur në Grossglockner gjatë 20 viteve të fundit.
Gazetarja Angela Benavides thotë se ka raportuar për “shumë aksidente në shumë male” gjatë më shumë se 15 viteve punë në faqen e sporteve aventurore Explorers Web.
Por ajo që e dallon këtë rast është fakti se përfundoi në një çështje penale dhe se një alpinist jo-profesionist u mbajt përgjegjës.
Përfaqësues të industrisë së alpinizmit në Mbretërinë e Bashkuar, SHBA dhe Evropë i thanë BBC-së se po e ndjekin nga afër çështjen. Disa pyesin nëse kjo mund të çojë në raste të tjera të ngjashme. Të tjerë shqetësohen se mund t’i bëjë alpinistët jo-profesionistë më hezitues për të marrë miq me vete në male në të ardhmen.
“Ti zgjedh të marrësh një rrezik”
Një nga çështjet kryesore që ka ngritur ky rast është tema e përgjegjësisë personale kundrejt asaj kolektive.
Kur njerëzit ngjiten me një guidë të paguar, është e qartë kush është përgjegjës për sigurinë e grupit. Por kur amatorë të papaguar ngjiten së bashku, situata bëhet më e paqartë.
Nuk ekziston një kod formal sjelljeje që alpinistët janë të detyruar të ndjekin, por Federata Ndërkombëtare e Alpinizmit thekson se alpinistët “angazhohen në këtë aktivitet me rrezikun e tyre dhe janë përgjegjës për sigurinë e tyre”. Megjithatë, thuhet gjithashtu se ata duhet të jenë të gatshëm të bëjnë kompromise për të balancuar nevojat dhe aftësitë e grupit.
Shumica e alpinistëve me të cilët foli BBC bien dakord se, ndonëse më me përvojë duhet të marrë drejtimin, secili merr përsipër një rrezik të brendshëm kur vendos të hyjë në male.
“Ti zgjedh të marrësh një rrezik që nuk je i detyruar ta marrësh,” thotë Zoe Hart, një guidë malore në Francë.
“Çdokush duhet të marrë përgjegjësi personale për sigurinë e vet,” thotë El Robertson nga Cardiffi. “Është shumë e rëndësishme që në male të mos ‘fikesh’ dhe t’ia dorëzosh sigurinë tënde dikujt tjetër.”
Planifikimi i dobët shkakton aksidente
Shumica e aksidenteve ndodhin për shkak të planifikimit të dobët, thotë Matt Cooper nga një ekip shpëtimi malor në Uells. Kjo përfshin mungesën e veshjeve dhe pajisjeve të përshtatshme, si kramponët dhe kazma e akullit, moskontrollimin e plotë të parashikimit të motit dhe navigimin e gabuar.
Një tjetër sfidë është sa pajisje të marrin me vete. “Sa më shumë të mbash, aq më e rëndë është çanta,” thotë El. Por të marrësh shumë pak “të ekspozon ndaj rrezikut”, shton Derek Franz, redaktor i revistës Alpinist.
Angela Benavides vëren se, përveçse zgjodhën majën më të lartë të Austrisë (3,798 m), Kerstin G dhe Thomas P zgjodhën edhe një itinerar më të vështirë dhe teknik.
Një alpinist austriak tha se, në kushte të ashpra, ngjitja në Grossglockner “mund të duket si një luftë për mbijetesë”.
Të dish kur të kthehesh mbrapsht
Vazhdimi i një rruge tepër sfiduese është një përvojë me të cilën shumë alpinistë mund të identifikohen. Ata ndonjëherë pushtohen nga “ethe për majën”, dëshira për të arritur kulmin – edhe kur kanë shqetësime.
“Raporti i secilit mes rrezikut dhe shpërblimit është i ndryshëm,” thotë Zoe.
Alpinistët shpesh përballojnë dhimbjen dhe vështirësitë me stoicizëm, shton Derek Franz.
Angela thotë se është kthyer mbrapsht “shumë herë” gjatë ngjitjeve. Sipas saj, duhet ta bësh këtë “jo kur gjithçka bëhet dramatike”, por shumë më herët.
“Të tërhiqesh nuk do të thotë të dështosh,” shton El.
A duhet të rregullohet ligjërisht alpinizmi?
A duhet të ketë rregullore specifike për ta bërë alpinizmin më të sigurt?
A duhet që njerëzit që ndërmarrin ngjitje të tilla të detyrohen të jenë në grupe më të mëdha ose të provojnë përvojën e tyre?
Përgjigjja e alpinistëve me të cilët foli BBC është një “jo” e fortë.
“Nuk e di si do të ndihesha nëse qeveria do të përfshihej për të vendosur kush është gati të hyjë në male e kush jo,” thotë Rebekah. “Një pjesë e bukurisë së maleve është se mund ta sfidosh veten sipas ritmit dhe kufijve të tu.”
“Si do ta rregulloje këtë?” shton mikja e saj, Mekenzie Sutton.
Brendan Hughes nga Mountaineering Scotland thotë se ka shumë informacione për mënyrën e përgatitjes dhe se veshjet e mira kundër ujit nuk duhet domosdoshmërisht të jenë të shtrenjta.
Ndërsa komuniteti i alpinistëve e ka ndjekur me vëmendje çështjen e Grossglockner, ende nuk është e qartë se çfarë ndikimi do të ketë ajo në të ardhmen.
“A ndryshon kjo diçka?” pyet Brendan. “Çfarë do të thotë kjo për alpinizmin në Mbretërinë e Bashkuar?”
Për momentin, nuk ka një përgjigje të qartë./Përktheu Piranjat News
Milan fitoi 0-2 ndaj Cremoneses në ndeshjen e Serie A. Kuqezinjtë vuajtën shumë në transfertë dhe sfida u zhbllokua vetëm n...
Rei Manaj është padyshim lojtari i momentit te Sivaspori. Sot realizoi golin e radhës në kampionat, për të zhbllokuar sfidën ...
Ish mbrojtësi, që korrikun e kaluar deklaroi tërheqjen nga futbolli pas aventurave të tij në Serie A me Torinonm, Interin dhe Monza, p&...
Penallti e humbur, Al-Nasr rikthehet në epërsi në pjesën e parë, Cristiano Ronaldo dukshëm i irrituar për 70 minuta dhe n&eum...
Arlind Ajeti po kalon një edicion të mirë me Bodrumspor në Turqi. Mbrojtësi i Kombëtares shënoi sot ndaj Hatajspor, pë...
Lamine Yamal vazhdon të impresionojë me performancat e tij në fushë për Barcelonën, por këtë herë ...
Vllaznia është rikthyer te fitorja në kampionat, duke mundur 3-1 Tiranën në ‘Klasiken’ e futbollit shqiptar. Takimi ...
Evertoni është duke bërë përpjekjet e treta për të transferuar futbollistin kosovar Edon Zhegrova nga Juventus, pas tentativa...
Sot u hodh shorti për 1/8-ën e finales në UEFA Champions League, dhe adhuruesit e futbollit do të shijojnë tetë përballje mja...
Ardon Jashari është rikthyer në fushë rregullisht dhe Milani nuk ka ndërmend ta braktisë atë. I intervistuar nga SportMedia...
