Sali Berisha deklaron se Belinda Balluku duhet të ishte prapa hekurave dhe jo të ecte e lirë. Në një komunikim me gazetarët, kre...
AKTUALITET
Banjat termale dhe liqeni nëntokësor, provokojnë mediat greke: Leskoviku ka qenë i Greqisë por iu dorëzua Shqipërisë
Nga Xhuljan FerzajPërditësimi i fundit 23 Shkurt 2026, 13:13
Banjat sulfurore të Bromonerit, pronarit të tyre Filios, lidhja e tij me vrasjen e Telinit (1923) dhe kaza dërrmuese greke e Leskovikit, e cila iu dorëzua Shqipërisë.
Ringjallja e interesit nga NEWSBOMB për zbulimin nga speleologët çekë të një liqeni të madh termik, thellë në një sistem shpellash, duke e bërë atë liqenin termik nëntokësor më të madh të njohur në botë, ka shkaktuar interes të veçantë. Liqeni Neuron, siç quhet ndryshe, u zbulua në vitin 2025, 127 metra poshtë shpellës Atmos., raporton Piranja News.
Përtej interesit të tij të pamohueshëm shkencor, liqeni ka edhe një histori mjaft të gjatë. Ai ndodhet në Vromoneri, pikërisht në kufirin greko-shqiptar.
Zona e Vromonerit nuk ishte specifikuar se cilit vend do t'i jepej, me vizatimin e parë (në hartë) të kufirit greko-shqiptar me Protokollin e Parë të Firences (17/30 dhjetor 1913).
Pas një dekade, në vitin 1923 dhe ngjarjeve ndërmjetëse, me ngjarjen më të rëndësishme sigurisht Luftën e Parë Botërore (1914-1918), filloi vizatimi në vend (in loco) i kufirit greko-shqiptar, në pjesën jugore dhe juglindore të tyre.
Me vendimin e Konferencës së Ambasadorëve më 09/11/1921, Epiri i Veriut iu dha përfundimisht Shqipërisë. Demarkacioni i kufirit greko-shqiptar u ndërmor nga komiteti italian i kryesuar nga gjenerali Enrico Tellini.
Kazaja e Leskovikisë dhe Vromoneri
Vromoneri është një vendndodhje pikërisht në kufirin greko-shqiptar, në juglindje të Leskovikut dhe shumë afër fshatit Sarantaporo, i cili i përket Shqipërisë.
Nga fshatrat grekë, më i afërti me Vromonerin është Molyvdoskepastos (ose Molyvdoskepasto), me manastirin e tij historik që daton nga shekulli i 7-të dhe lidhet me perandorin bizantin Konstans II Pogonatos.
Deri pak vite më parë, Konstanti IV, djali i Konstansit II, referohej si Pogonatos! Megjithatë, provat e reja që kanë dalë në dritë tani i bëjnë bizantologët të besojnë se "Pogonatos" ishte Konstansi II, i cili është përshkruar me një mjekër të gjatë (pogonatos = me mjekër) dhe jo djali i tij.
Leskoviku është një qytet me afërsisht 2,650 banorë. Gjatë pushtimit turk, ekzistonte kazaja e Leskovikut.
Komiteti Ndërkombëtar i Kontrollit Etnologjik paraqiti në vitin 1914 rezultatet e regjistrimit të popullsisë së Epirit të Veriut. Në kazanë e Leskovikut, së cilës i përket edhe Vromoneri, 75% e popullsisë ishin grekë.
Konkretisht, nga 10,448 banorë, 7,455 ishin grekë dhe vetëm 2,993 shqiptarë. Në të njëjtën kohë, funksiononin 19 shkolla greke (4 në Leskoviki) dhe asnjë shkollë shqipe. Pavarësisht të gjithave, Konferenca Ambasadore ia lëshoi gjithashtu kazanë e Leskovikut Shqipërisë.
Banjat termale sulfurore të Bromonerit dhe përfshirja e pronarit të tyre në vrasjen e Telinit (1923)
Në një artikull të datës 27/01/2026, iu referuam gjerësisht vrasjes së gjeneralit italian Tellini dhe katër anëtarëve të eskortës së tij në pozicionin Zeppi, pranë Kakavisë, në gusht 1923. Kjo çoi në bombardimin dhe pushtimin e Korfuzit nga regjimi fashist i Musolinit.
Italianët u tërhoqën pak më vonë, pas pagesës së një kompensimi të lartë financiar nga Greqia. Sigurisht, Italia nuk pagoi absolutisht asgjë për vdekjet e civilëve dhe shkatërrimin që shkaktoi në ishullin e Feakisë.
Deri më sot, nuk është vërtetuar me prova të forta se kush e vrau Tellinin dhe katër personat që udhëtonin me të në makinën luksoze.
Duke e studiuar përsëri çështjen, identifikuam edhe një version që lidh Vromonerin me vrasjen e Tellinit. Si është e mundur kjo?
Në atë kohë atje funksiononin banja squfuri, pronari i të cilave quhej Filios. Komiteti Telini ia cedoi Vromonerin Shqipërisë. Filios kështu u shkatërrua financiarisht.
Në një moment, Tirana e akuzoi atë se kishte organizuar vrasjen e të pesëve në Kakavia. Ky është një version humoristik, për një arsye të thjeshtë.
Nëse dikush lexon artikullin e 27/01/2026 në NEWSBOMB dhe artikuj të tjerë në internet, do të shohë menjëherë se prita ndaj italianëve ishte organizuar në mënyrë të shkëlqyer. 8-10 persona morën pjesë në vrasjen e Telinit dhe 4 të tjerëve. Filios, pavarësisht se sa para kishte, nuk mund ta mbulonte financiarisht një veprim të tillë dhe ndoshta nuk do të kishte ndryshuar asgjë në çështjen e Bromonerit, pasi vendimi ishte marrë tashmë.
Në fakt, meqenëse gjurmët e vrasësve humbën në tokën shqiptare, shqiptarët, me akuzat kundër Filios, treguan se mund të kenë ndonjë përfshirje në të gjithë çështjen.
Megjithatë, versioni më i mundshëm deri më sot është se Tellini u vra nga regjimi i Musolinit, pasi ai ishte kundërshtari i tij. Diktatori italian, ndërsa Greqia ishte në një pozicion të vështirë, bëri gabimin fatal të bombardimit të Korfuzit, duke rezultuar në humbjen e jetës së civilëve. Midis tyre kishte refugjatë nga Azia e Vogël.
Kjo rezultoi në sulme të ashpra ndaj Italisë në Lidhjen e Kombeve, madje edhe nga vende të tilla si Uruguai, dhe iu desh të bënte kompromis me Greqinë.
Emri Vromoneri vjen nga aroma karakteristike e squfurit (sulfurit) që kanë banjat termale të zonës. Ekziston edhe një fshat me të njëjtin emër (Vromoneri) në Mesini, pranë Gargalianit. Në këtë vendbanim bregdetar ndodhet burimi termal i Vromonerit i cili derdhet nën tokë në det./Përshtati në shqip Piranja News
