Kongresmeni amerikan Jim McGovern ka reaguar me shqetësim për protestat në Shqipëri, duke i bërë thirrje qeverisë të nda...
AKTUALITET
Universitetet publike, miliona lekë për roje, zero për shkencë
PiranjatPërditësimi i fundit 29 Nëntor 2025, 08:37
Universitetet publike në Shqipëri po funksionojnë gjithnjë e më pak si qendra dijesh dhe gjithnjë e më shumë si struktura të mbyllura financiare, ku shpenzimet kryesore shkojnë për paga, roje dhe kontrata të fshehta. Të dhënat e publikuara nga Qëndresa Qytetare dhe raportimet e Kontrollit të Lartë të Shtetit japin një panoramë të zymtë: Transparenca mungon, kërkimi shkencor është në minimum historik dhe universitetet janë kthyer në institucione të drejtuara politikisht, jo akademikisht.
Dy prej institucioneve më të mëdha të arsimit të lartë, Universiteti i Tiranës dhe Universiteti i Mjekësisë kanë refuzuar të dorëzojnë kopjet e kontratave të blerjeve, duke i klasifikuar si “sekrete tregtare”, bëhet e ditur në raportin e publikuar nga Qëndresa Qytetare. Kjo praktikë i heq publikut dhe studentëve të drejtën për të kontrolluar mënyrën si shpenzohen paratë e tyre.
Vetëm në vitin 2025, SPAK lëshoi 28 masa sigurie ndaj zyrtarëve të Universitetit Bujqësor për abuzime në 9 tendera me vlerë 900 mijë euro. KLSH propozoi 35 masa ndaj universiteteve dhe Akademisë së Shkencave. Sipas Qëndresës Qytetare, shkeljet nuk janë më raste të veçuara, ato janë bërë pjesë e kulturës së administrimit universitar.
8 universitetet publike shpenzuan 103 milionë euro në një vit. Por, 64% e buxhetit shkon vetëm për paga dhe vetëm 4.2% për kërkim shkencor. Në Korçë dhe Shkodër, shpenzimet për personelin arrijnë deri në 77%, duke i kthyer universitetet në institucione ku punon administrata, por nuk zhvillohet shkencë.
Një nga anomalitë më të mëdha financiare janë kontratat për sigurimin fizik:
Universiteti i Tiranës – 1.65 milion euro
Universiteti i Elbasanit – 1 milion euro
Universiteti Politeknik – 842 mijë euro
Këto shuma paguhen ndërkohë që universitetet nuk raportojnë incidente serioze. Ndërkohë mungojnë laboratorët, kompjuterët, pajisjet bazike të mësimdhënies.
Hendeku mes faturave dhe realitetit: Printera pa bojë, kompjutera “fantazmë”. Rastet e raportuara tregojnë një shkëputje të plotë midis dokumenteve financiare dhe realitetit të studentëve: UPT ka shpenzuar 70 mijë euro për bojë printeri, por studentët e Arkitekturës paguajnë 100-200 euro në muaj për printime jashtë fakultetit. Shumë fakultete blejnë kompjutera, laptopë dhe pajisje teknologjike të cilat studentët “nuk i shohin kurrë”.
Universiteti “Aleksandër Xhuvani” në Elbasan
Universiteti “Luigj Gurakuqi” në Shkodër
Universiteti “Fan Noli” në Korçë
Universiteti “Aleksandër Moisiu” në Durrës
Eksperti i arsimit, Ndriçim Mehmeti e përshkruan situatën si një kolaps total. Mehmeti tha: “Drejtimi i arsimt nga lart-poshtë është futur nën kthetrat e politikës, paaftësisë, mediokritetit dhe jo meritokracisë. Duhet ta zhveshim shkollën nga drejtimi politik. Të hartojmë një plan veprimi për 30 vitet e ardhshme se ku do të shkojë arsim , si dhe të rrisim cilësinë e të rinjëve që shkojnë në programet e mësuesisë. Ministria e Arsimit dhe insitucionet arsimore në tërësi nuk duhet të shihen si strehë pune për militantët, por një vend ku duhet të jenë ata që e meritojnë”
Të dhënat e nxjerra nga Qëndresa Qytetare dhe institucionet e kontrollit tregojnë një krizë strukturore: Kontrata sekrete, shpenzime të fryra për roje dhe paga, mungesë totale transparence, infrastrukturë e amortizuar dhe kërkim shkencor pothuajse i zhdukur. Pa një reformë të thellë, pa llogaridhënie dhe pa investim real në cilësi, universitetet publike do të vazhdojnë të prodhojnë diploma pa vlerë, ndërsa sistemi arsimor zbraset nga profesionistët e së ardhmes. /Ida Ismalaj, acqj.al
