Ylli Zalla, i shpallur në kërkim për posedim të një arsenali armësh dhe i dyshuar për përfshirje në atentatin e R...
BOTA
Al Jazeera: Armëpushimi sjell njëfarë lehtësimi për iranianët, por perspektiva ekonomike mbetet e zymtë
Piranjat NewsPërditësimi i fundit 11 Prill 2026, 19:35
Më shumë njerëz në Iran po kthehen në punë këtë javë, ndërsa një pauzë në luftime ofron një lehtësim të përkohshëm nga bombardimet nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli, por perspektiva ekonomike mbetet e zymtë për shumicën, shkruan Al Jazeera, raporton Piranjat News.
Në rrjetin e korridoreve të ngushta, punëtorive dhe depove në Pazarin e Madh të Teheranit, një qendër tregtare në kryeqytet, më shumë dyqane ishin të hapura dhe për orë më të gjata të shtunën, ditën e parë të javës së punës, krahasuar me para armëpushimit të shpallur gjatë natës së të mërkurës.
Megjithatë, shitjet vazhduan të ishin të ngadalta krahasuar me periudhën para luftës, thanë tregtarët, shkruan Al Jazeera, raporton Piranjat News.
«Është pothuajse një stanjacion i plotë», tha një shitës, i cili punon në pjesën e pazarit ku shet mallra metalike, vegla dhe artikuj të industrisë së lehtë.
“Sot morëm lista të reja çmimesh për disa nga produktet nga shitësit me shumicë, gjithçka është rreth 20-30 përqind më e shtrenjtë” krahasuar me listat në fund të janarit, i tha ai Al Jazeera-s, duke shtuar se nuk ishte e qartë se kur, nëse, sa ose me çfarë çmimesh mund të importoheshin mallra të reja në të ardhmen për shkak të luftës.
Çmimet e janarit, tha ai, shënuan gjithashtu një rritje të ngjashme krahasuar me muajt e mëparshëm, pasi ato u prekën nga inflacioni i shfrenuar, i përkeqësuar pas javësh protestash në të gjithë vendin, gjatë të cilave u vranë mijëra njerëz, dhe shteti vendosi 20 ditë ndërprerje pothuajse totale të internetit në të gjithë vendin.
Republika Islamike ka imponuar një tjetër ndërprerje pothuajse totale të internetit që nga fillimi i luftës më 28 shkurt, gjë që ka shkaktuar zhdukjen e panumërta të burimeve të të ardhurave për familjet që përpiqen të mbijetojnë nga bombat që bien mbi qytetet e tyre dhe ekonomia në rënie.
«Nuk e kuptoj se si asnjë nga autoritetet nuk duket se mendon që interneti është gjithashtu një infrastrukturë civile thelbësore, si termocentralet që kërcënohen nga SHBA-të», tha një grua e re me banim në Teheran, duke iu referuar frikës javën e kaluar mes retorikës apokaliptike të përdorur nga Presidenti Donald Trump.
Ajo është një mësuese anglishteje online që u dha mësime nxënësve duke përdorur Google Meet, të cilët tani janë të detyruar të përdorin platforma shtetërore lokale që funksionojnë në një intranet rudimentar, i cili shërben për të parandaluar kolapsin total të shërbimeve pa internetin global. Ajo tha se shërbimet lokale të mesazheve dhe platformat e tjera janë të pasigurta nga pikëpamja e sigurisë dhe enkriptimit të të dhënave, dhe shumica e tyre lejojnë vetëm njerëzit që lidhen përmes një protokolli iranian të internetit (IP) të kenë akses, gjë që përjashton studentët e saj me bazë të huaj që janë larguar nga Irani në kërkim të një jete më të mirë.
Shitësi në Grand Bazaar tha gjithashtu se shitjet e tyre online kanë rënë në pothuajse zero, sepse klientët nuk kanë asnjë mënyrë për të gjetur faqen e tyre të internetit përveçse nëpërmjet njohurive paraprake të faqes ose shfletuesve lokalë të internetit, të cilët rrallë ia dalin t'i drejtojnë përdoruesit te rezultatet e synuara të kërkimit.
Qeveria e Presidentit Masoud Pezeshkian, e cila kishte premtuar të hiqte kufizimet drakoniane të internetit që ishin në fuqi dhe që po përkeqësoheshin shumë kohë para luftës dhe protestave të janarit, ka thënë se kufizimet do të vazhdojnë për shkak të "konsideratave të sigurisë".
Ministri i Teknologjisë së Informacionit dhe Komunikimit, Sattar Hashemi, tha javën e kaluar se ministria e tij do t'u ofrojë një numri të vogël biznesesh dixhitale "mbështetje të orientuar drejt qëllimeve dhe të integruara" që mund të përfshijë kredi dhe lidhje më të mira interneti, por nuk ishte e qartë se si do të veprojnë bizneset, ose miliona të tjerë që nuk do të marrin mbështetje qeveritare, ndërsa klientët e tyre mbeten jashtë linje.
Një numër operatorësh telekomunikacioni kanë zbuluar gjithashtu plane për “Internet Pro”, ndërsa shteti synon të zbatojë një vizion shumëvjeçar për të krijuar një sistem interneti të shtresuar me shkallë të ndryshme lidhjeje për njerëz dhe profesione të ndryshme.
Shkurtime nga puna kudo Situata për ekonominë e rënduar iraniane mund të përkeqësohet akoma më shumë, pasi ndikimi në rritje i sulmeve kundër infrastrukturës civile ka të ngjarë të bëhet më i dukshëm gjatë javëve dhe muajve në vijim.
SHBA-të dhe Izraeli kanë bombarduar dhe nxjerrë jashtë funksionit fabrikat kryesore të çelikut të Iranit, prodhuesit petrokimikë, prodhuesit e aluminit, aeroportet dhe avionët civilë, portet dhe autoritetet doganore, urat dhe rrjetet hekurudhore, si dhe impiantet e naftës dhe gazit.
Iranit do t’i duheshin vite për ta rindërtuar edhe nëse lufta do të mbaronte sot, dhe kjo ndërkohë që vendi u përball me një krizë të madhe buxhetore që para luftës, dhe ende nuk ka perspektiva për heqjen e sanksioneve të ashpra të vendosura nga SHBA-të dhe Kombet e Bashkuara për shkak të programit të tij bërthamor, me qëllim nxitjen e investimeve të huaja.
Autoritetet iraniane, amerikane dhe izraelite vazhdojnë të paraqesin kërkesa kontradiktore dhe të shpallin fitoren ndërsa angazhohen në negociata të ndërmjetësuara nga Pakistani në Islamabad.
Tani ka më shumë se 50,000 trupa amerikane në rajon, si dhe transportues aeroplanësh dhe një sërë asetesh të tjera ushtarake, me Uashingtonin që kërcënon se disa prej tyre mund të përdoren për të nisur sulme tokësore në tokën iraniane për të shkatërruar më tej objektet e saj të naftës dhe gazit dhe për të tentuar të rihapë Ngushticën e Hormuzit me forcë.
Ndërkohë, të gjithë sektorët e ekonomisë iraniane janë prekur nga një përzierje vdekjeprurëse e keqmenaxhimit dhe korrupsionit lokal, sanksioneve, dy luftërave të mëdha në më pak se një vit dhe më shumë se dy muajsh mbyllje pothuajse totale të internetit në të gjithë vendin.
Firmat e teknologjisë po nënshkruajnë kontrata që shtrihen vetëm në një periudhë disamujore, prodhuesit e mëdhenj të makinave kanë pushuar nga puna mijëra punëtorë dhe shumë gazetarë janë pushuar nga puna nga mediat shtetërore dhe private.
Një kritik videolojërash dhe producent përmbajtjeje online nga Teherani i tha Al Jazeera-s se ai dhe shumë të tjerë kanë kohë që nuk gërmojnë më në kursimet e pakta. Ai tha se është përpjekur të shesë disa pajisje profesionale dhe sende të tjera, por disa prej tyre nuk po gjejnë blerës as me çmime më të ulëta se ato të tregut.
«Me apo pa luftë, na duket sikur kemi vdekur prej kohësh. Jo vetëm që zërat tanë janë heshtur, por duhet të luftojmë për të përmbushur nevojat tona themelore», tha ai./Përshtati në shqip Piranjat News
