Namrata Samra, një vajzë nga India rezervoi Shqipërinë për Alpet, por u largua duke promovuar një protestë shqiptare para q...
BOTA
Analiza: Si po reagojnë vendet ndaj krizës energjetike botërore
PiranjatPërditësimi i fundit 1 Prill 2026, 08:52
Çmimet e energjisë po rriten dhe Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur. Disa vende po prezantojnë masa për të ulur konsumin – nga një javë pune katër-ditore dhe kursimi i karburantit deri te ulja e përdorimit.
Me 20 përqind të naftës botërore që nuk mund të kalojë nëpër Ngushticën e Hormuzit, çmimet e naftës bruto kanë kaluar 100 dollarë për fuçi dhe 400 milionë fuçi rezerva nafte janë lëshuar tashmë në treg. Vendet në mbarë botën po përpiqen të gjejnë mënyra për të ulur kërkesën për energji.
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) e ka quajtur këtë “ndërprerja më e madhe e furnizimit në historinë e tregut global të naftës” dhe ka përshkruar disa mënyra se si vendet mund të ulin konsumin. Por, për shkak se secili vend ka infrastrukturën dhe sfidat e veta të energjisë dhe transportit, ato që tashmë janë përgjigjur po e bëjnë këtë në mënyra shumë të ndryshme. Të tjerët ende nuk kanë vepruar.
IEA thotë se transporti rrugor përbën rreth 45 përqind të kërkesës globale për naftë, kështu që nuk është çudi që shumë vende janë drejtuar drejt uljes së konsumit atje.
Racionalizimi i karburantit Në Sri Lanka, shoferët privatë mund të marrin vetëm 15 litra benzinë në javë përmes një sistemi të bazuar në kodin QR.
Një e treta e stacioneve të benzinës janë mbyllur në Kamboxhia. Myanmar ka futur një sistem “tek-çift” bazuar në numrat e regjistrimit të automjeteve. Kjo do të thotë që automjetet me numra tek mund të blejnë karburant një ditë dhe numra çift ditën tjetër.
Në Zelandën e Re, qeveria po shqyrton rikthimin e “ditëve pa makina”. Shoferët do të zgjidhnin ditën e javës kur nuk do të lejoheshin të drejtonin.
Kina po ndjek një qasje paksa të ndryshme, duke braktisur një rritje të planifikuar të çmimit të karburantit pasi çmimet në pompë u rritën me 20 përqind që nga fillimi i luftës.
Sllovenia më herët këtë javë u bë shteti i parë anëtar i BE-së që prezantoi racionimin e karburantit, me shoferët privatë të kufizuar në 50 litra në javë, ndërsa bizneset dhe fermerët janë të kufizuar në 200 litra. Ndërsa Sllovakia ka futur masa kundër grumbullimit të naftës, Sllovenia mbetet një përjashtim në Evropë.
BE dhe Gjermania janë të ngadalta në reagim Unioni Ndërkombëtar i Transportit Rrugor (IRU) i ka bërë thirrje Bashkimit Evropian të veprojë shpejt. “Nëse furnizimet me naftëndërpriten, pasojat do të ndihen menjëherë në të gjithë rrjetet logjistike të BE-së, duke ngadalësuar zinxhirët e furnizimit dhe duke ndikuar në shpërndarjen e mallrave në biznese, dyqane dhe familje”, tha Sekretari i Përgjithshëm i IRU-së, Umberto de Preto.
“Veprimi i koordinuar i BE-së është thelbësor për të stabilizuar tregun e karburanteve, si dhe për të shmangur përgjigjet individuale kombëtare dhe për të siguruar që zinxhirët logjistikë të vazhdojnë të funksionojnë.”
Me BE-në që ngurron të gjejë një qëndrim të përbashkët, çdo vend duhet të marrë vendimet e veta. Me çmimet e benzinës dhe naftës në mbi 2 euro për litër, një rritje prej 18% në dy javë, Gjermania është nën presion.
Është propozuar një ligj që do t’u lejonte stacioneve të benzinës të rrisnin çmimet vetëm një herë në ditë. Ministrja gjermane e Ekonomisë Katerina Reiche tha se po shqyrtoheshin thirrjet për kufizime të çmimeve të karburantit, zbritje ose një taksë mbi fitimet shtesë.
Pavarësisht krizës, Berlini e ka përjashtuar plotësisht një kthim te gazi rus, në të cilin vendi mbështetej para pushtimit të Ukrainës.
Puna nga shtëpia si kursimtar karburanti Përveç kursimit të karburantit, inkurajimi i njerëzve për të punuar nga shtëpia më shpesh është një strategji e zakonshme. Pakistani ka prezantuar një javë pune katër-ditore për nëpunësit civilë. Republika Dominikane po i inkurajon gjithashtu kompanitë të zvogëlojnë kohën që punonjësit kalojnë në vendin e punës.
Në Afrikë, Egjipti po përpiqet të zvogëlojë konsumin e energjisë duke urdhëruar që qendrat tregtare dhe restorantet të mbyllen jo më vonë se ora 21:00, dhe të gjitha institucionet qeveritare deri në orën 18:00. Në mënyrë të ngjashme, Bangladeshi dhe Tajlanda kanë vendosur temperaturat maksimale në ndërtesat qeveritare në 25 dhe 26 gradë Celsius, për të kursyer në kostot e ajrit të kondicionuar.
Kenia është përgjigjur me një ndalim eksporti, si dhe me kursimin e rreptë të karburantit. Zambia ka kërcënuar me gjoba për këdo që grumbullon benzinë, me Afrikën, ashtu si Azia, që varet shumë nga nafta e Lindjes së Mesme.
Ndaloni fluturimet, filloni të përdorni transportin publik IEA gjithashtu u ka kërkuar njerëzve të shmangin udhëtimet ajrore, me transportuesin amerikan United Airlines që tashmë ka paralajmëruar se mund të rrisë çmimet e biletave me 20 përqind.
Një tjetër rekomandim është të përdoret transporti publik sa më shumë që të jetë e mundur. Kjo është natyrisht më e lehtë në disa vende sesa në të tjera, dhe stimuj të tillë si politika e Gjermanisë për vitin 2025 për një biletë transporti prej 9 eurosh të disponueshme gjerësisht mund të futen në vende të ndryshme. Përdorimi i gazit të lëngshëm të naftës (LPG) është gjithashtu në qendër të vëmendjes. IEA ka këshilluar që LPG (një përzierje e propanit dhe butanit) të ridrejtohet nga transporti në funksione thelbësore shtëpiake, veçanërisht gatim.
Kjo është e rëndësishme për Indinë, importuesin e dytë më të madh dhe përdoruesin e tretë më të madh të LPG. Importet në Indi u përgjysmuan në mars, dhe restorantet, hotelet dhe kafenetë po përpiqen të përshtaten. Disa biznese kanë ulur si orët ashtu edhe nivelet e shërbimit, ndërsa zyrtarët qeveritarë thonë se furnizimet do të kenë përparësi për 300 milionë familjet që përdorin LPG për gatim./DW
