Në prag të miqësores Shqipëri – Izrael, e cila do të mbahet sonte në stadiumin “Air Albania” të Tiran&...
BOTA
Asteroidi që zhduku dinosaurët: Si dukeshin orët e para të shkatërrimit absolut në Tokë
Piranjat NewsPërditësimi i fundit 2 Qershor 2026, 10:13
Rreth 66 milionë vjet më parë, Toka përjetoi një nga momentet më shkatërruese në historinë e saj. Ndikimi i një asteroidi masiv e ndryshoi planetin përgjithmonë, duke zhdukur dinosaurët dhe rreth 75% të specieve që jetonin atëherë në Tokë.
Në një artikull të ri në The Conversation, shkencëtarët Michael Benton nga Universiteti i Bristolit dhe Monica Grady nga Universiteti i Hapur përpiqen të përshkruajnë se si do të kishin qenë ato orë të tmerrshme për këdo që jetonte në planet në atë kohë.
Sipas analizës së tyre, shenja e parë se diçka e pazakontë po afrohej do të shfaqej rreth një javë para impaktit. Një “yll” i ri dhe i ndritshëm do të shfaqej në qiell, i cili do të bëhej gjithnjë e më i ndritshëm çdo ditë.
Kur asteroidi më në fund të arrinte në Tokë, ata që ishin pranë vendit të impaktit do të shihnin një top zjarri verbues, do të dëgjonin një tingull shurdhues dhe brenda sekondave do të ekspozoheshin ndaj valës goditëse të shpërthimit. Shkencëtarët vlerësojnë se shumica e organizmave në zonë do të shfaroseshin pothuajse menjëherë.
Cunami, zjarre dhe errësirë në të gjithë planetin
Pesë minuta pas impaktit, cunami gjigantë deri në 100 metra të lartë përfshiu Gjirin e Meksikës. Në të njëjtën kohë, nxehtësia ekstreme, tërmetet, uraganet dhe zjarret shkatërruan të gjithë jetën brenda një rrezeje prej rreth 2,000 kilometrash.
Në anën tjetër të Tokës, dinosaurët që endeshin nëpër pyje nuk e kishin idenë se çfarë kishte ndodhur. Por kjo nuk do të zgjaste shumë.
Brenda një ore, sasi të mëdha pluhuri dhe materiali ishin përhapur tashmë në atmosferë, duke errësuar qiellin në të gjithë planetin. Brenda një dite, temperaturat filluan të binin ndjeshëm dhe deri në fund të javës së parë, Toka ishte bërë rreth 5 gradë Celsius më e ftohtë.
Shkencëtarët përshkruajnë një "dimër global" të zgjatur që zgjati më shumë se një dekadë. Drita e diellit u ul ndjeshëm, bimët filluan të vdisnin dhe zinxhirë të tërë ushqimorë u shembën.
Rezultati ishte zhdukja e rreth tre të katërtave të të gjitha specieve në planet, përfshirë dinosaurët jo-shpendorë.
Të mbijetuarit dhe paralajmërimi për sot
Ndër organizmat e paktë që arritën të mbijetonin ishin paraardhësit e largët të gjitarëve, nga të cilët njerëzit evoluan më vonë.
Megjithatë, të dy shkencëtarët theksojnë se kjo katastrofë e lashtë funksionon edhe sot si një paralajmërim. Siç raportojnë ata, njerëzimi modern, me djegien e vazhdueshme të qymyrit dhe lëndëve djegëse fosile, po krijon kushte që mund të çojnë në një krizë të re planetare në shkallë të gjerë.
Edhe pse shkaqet janë të ndryshme, studiuesit theksojnë se ndryshimet e menjëhershme të klimës mund të ndryshojnë në mënyrë dramatike kushtet e jetës në Tokë, duke ndikuar në ekosisteme, specie dhe në ekuilibrin global. Impakti i asteroidit mbetet edhe sot e kësaj dite një nga shembujt më karakteristikë se si një ngjarje e vetme mund ta ndryshojë plotësisht historinë e planetit./Përshtati në shqipPiranjat News
