
SHBA- Zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance ka akuzuar Danimarkën se e ka lënë Grenlandën të pambrojtur ndaj inkursioneve të supozuara nga Kina dhe Rusia, pasi ai i kërkoi popullit të saj të "lidhë një marrëveshje" me SHBA-në. Duke folur gjatë një vizite në ishullin e Arktikut, Vance minimizoi kërcënimet e fundit nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump, për të marrë nën kontroll ishullin me forcë.
Në vend të kësaj, ai u kërkoi grenlandezëve të ndërpresin lidhjet me Danimarkën, e cila ka në pronësi ishullin për më shumë se 300 vjet, duke thënë se nuk kishte investuar mjaftueshëm për të mbrojtur territorin gjysmë autonom. Një shumicë dërrmuese e Grenlandezëve kundërshtojnë idenë e aneksimit, tregoi një sondazh në janar. Kryeministri i Grenlandës ka thënë se vizita në SHBA tregoi një "mungesë respekti". Mbreti Frederik i Danimarkës gjithashtu hodhi poshtë planin e SHBA.
“Ne jetojmë në një realitet të ndryshuar. Nuk duhet të ketë dyshim se dashuria ime për Grenlandën dhe lidhja ime me popullin e Grenlandës janë të paprekura," shkroi monarku në rrjetet sociale të premten.
Vizita e së premtes fillimisht u faturua si një turne "kulturor" nga gruaja e Vance, Usha, ku ajo do të shikonte një garë me sajë të qenve, por ajo u përshkua gjatë disa ditësh rregullimesh pasi vizita tërhoqi vëmendjen dhe shqetësimet e sigurisë, me protesta të shumta të planifikuara.
Në vend të kësaj, Vance dhe zonja e dytë ishin në Grenlandë për vetëm disa orë, duke vizituar vetëm bazën hapësinore Pituffik, një strukturë e mbrojtjes raketore në veriun e largët të ishullit, rreth 930 milje (1500 km) nga kryeqyteti, Nuuk.
Vance përdori mundësinë për të vënë në shënjestër Danimarkën, duke pretenduar se duhej të mbante popullin e Groenlandës të sigurt nga shumë inkursione shumë agresive nga Rusia, nga Kina dhe kombe të tjera. Ai u bëri thirrje veçanërisht vendeve për interesim për rrugët dhe mineralet në rajon, pasi ishulli me 57,000 banorë besohet se ka rezerva masive të pashfrytëzuara të mineraleve dhe naftës.
Në fjalët e tij, Vance u përpoq të siguronte popullin e Grenlandës se SHBA nuk do të përdorte forcën ushtarake për të marrë ishullin nga Danimarka. Në vend të kësaj, ai u kërkoi grenlandezëve të përqafojnë vetëvendosjen dhe të ndërpresin lidhjet me Danimarkën, e cila ka kontrolluar rajonin që nga viti 1721.
"Ne mendojmë se do të jemi në gjendje të arrijmë një marrëveshje, të stilit të Donald Trump, për të garantuar sigurinë e këtij territori. Ne shpresojmë që ata të zgjedhin të partnerizohen me Shtetet e Bashkuara, sepse ne jemi i vetmi komb në Tokë që do të respektojmë sovranitetin e tyre dhe do të respektojmë sigurinë e tyre," tha Vance.
Zëvendëspresidenti tha se SHBA nuk kishte plane të menjëhershme për të zgjeruar praninë e saj ushtarake në terren, por do të investonte më shumë burime, duke përfshirë anijet detare dhe akullthyes ushtarakë.
"Mesazhi ynë për Danimarkën është shumë i thjeshtë. Ju nuk keni bërë një punë të mirë nga populli i Grenlandës. Ju keni investuar më pak në popullin e Grenlandës dhe keni investuar më pak në sigurinë e kësaj mase tokësore të pabesueshme dhe të bukur," tha Vance.
Së bashku me gruan e tij, Vance u bashkua në udhëtim nga këshilltari amerikan për sigurinë kombëtare, Mike Waltz dhe sekretari i energjisë Chris Wright./BBC/