Kreu i degës së Partisë Demokratike në Krujë, Aulon Kalaja, ka denoncuar publikisht presione të dyshuara të policisë n...
BOTA
Dita tjetër në Iran/ Kush do ta pasojë Ajatollah Ali Khamenei? Këta janë kandidatët e linjës së ashpër! Trump e di, por nuk e thotë
PiranjatPërditësimi i fundit 1 Mars 2026, 12:21
"E di kush do ta pasojë, por nuk po e them unë", thotë Presidenti i SHBA-së Donald Trump , midis shakasë dhe seriozitetit , në lidhje me pasardhësin e Udhëheqësit Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei.
Nga SHBA-ja, djali i Shahut, Reza Pahlavi, deklaron se është gati të kthehet në atdheun e tij dhe të ngjitet në Fronin e Pallua-s. Sigurisht, përveç faktit që Trump nuk duket tamam entuziast për idenë e kurorëzimit të një monarku, në Iran ishin gati për trashëgiminë. Sepse mundësia e vrasjes së tij nga SHBA-Izrael ishte gjithmonë e fortë, por edhe sepse Khamenei nuk ishte në... rininë e tij të shkëlqyer (86-87 vjeç).
Pavarësisht gjithçkaje tjetër, ekziston një dispozitë kushtetuese për këtë rast. Bazuar në këtë, presidenti, Pezheskian , tashmë ka marrë pushtetin . Teherani njoftoi se presidenti i Iranit, Masoud Pezheskian, kreu i gjyqësorit dhe një nga juristët e Këshillit të Gardës Revolucionare - një organ i fuqishëm - do të mbikëqyrë periudhën kalimtare pas vdekjes së Ajatollah Ali Khameneit.
Zgjedhja e pasardhësit të Ajatollah Ali Khameneit parashikohet në mënyrë të qartë në Kushtetutën iraniane dhe është përgjegjësi e Asamblesë së Ekspertëve, i njëjti organ që e kishte ngritur atë në pozicion udhëheqës në vitin 1989. Sipas Kushtetutës, pasardhësi i udhëheqësit suprem duhet të zgjidhet nga Asambleja e Ekspertëve. Është një organ prej 88 klerikësh, të cilët - zyrtarisht - zgjidhen nga populli çdo tetë vjet. Megjithatë, në praktikë, vetëm klerikët që konsiderohen absolutisht besnikë ndaj Republikës Islamike janë të kualifikuar për të kandiduar. Për këtë arsye, shumica e anëtarëve aktualë të Asamblesë karakterizohen nga qëndrime të ashpra, që korrespondojnë me ato të Khameneit.
Kushtetuta përcakton që këta klerikë duhet të zgjedhin një Udhëheqës të ri Suprem sa më shpejt të jetë e mundur. Megjithatë, thirrja dhe mbledhja e menjëhershme e të gjithë anëtarëve të Asamblesë mund të jetë e vështirë, pasi vendi është nën sulm ushtarak nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli. Çështjet e sigurisë dhe kufizimet operacionale mund ta vonojnë procesin, në një kohë tensioni dhe pasigurie në rritje.
Ndërkohë, kushtetuta parashikon që detyrat e udhëheqësit suprem merren përkohësisht nga një organ me tre anëtarë, i përbërë nga presidenti i vendit, kreu i gjyqësorit dhe një anëtar klerik i Këshillit të fuqishëm të Gardës. Aktivizimi i këtij procesi konsiderohet thelbësor për ruajtjen e vazhdimësisë institucionale të shtetit, derisa të zgjidhet një udhëheqës i ri suprem.
Të preferuarat
Në shtyp dhe zyra të tjera, në orët e fundit, ka qarkulluar informacion se djali i Khameneit, Mojdaba, ka shumë të ngjarë ta pasojë atë. Mojdaba ka ndërtuar ndikimin dhe lidhjet e tij me Gardën Revolucionare dhe organizatën shumë të fortë paraushtarake Basij për vite me radhë. Djali i dytë 66-vjeçar i Khameneit nuk e ka mbajtur të fshehtë dëshirën e tij për të pasuar të atin si udhëheqës suprem, dhe besohet se për ta arritur këtë, ai do të duhet të arrijë pozicionin e presidentit.
Mozhdaba, klerik shiit, nuk është i panjohur në vend dhe gëzon tashmë ndikim të madh, si drejtues i forcës vullnetare paraushtarake Basij të Gardës Revolucionare. Ai kishte ndikim të madh te babai i tij dhe ishte figura kyçe që ndihmoi ish-presidentin Mahmoud Ahmadinejad (i cili më vonë e akuzoi për përvetësim fondesh shtetërore) të zgjidhej në vitet 2005 dhe 2009. Madje, u akuzua nga kandidatët reformistë si kreu i një grupi komplotistësh që kryen manipulim zgjedhor.
Megjithatë, Mozhdaba ka edhe disavantazhet e tij: nuk e ka testuar kurrë popullaritetin, nuk zotëron ende statusin teologjik të nevojshëm për të pasuar babanë e tij dhe… është djali i Khamenei-t. Nepotizmi është diçka që Garda Revolucionare e ka kritikuar dhe nuk e sheh me sy të mirë.
Megjithëse më pak i njohur, 67-vjeçari Alireza Arafi ka qenë një i besuar i Khamenei-t. Ai është një klerik i vlerësuar me një karrierë të gjatë në institucionet shtetërore, në Asamblenë e Ekspertëve, ku është nënkryetar, si dhe anëtar i Këshillit të fuqishëm të Gardianëve, i cili kontrollon kandidatët në zgjedhje dhe ligjet që miraton parlamenti. Ai është gjithashtu kreu i sistemit iranian të seminareve fetare.
Thuhet se është i përgatitur teknologjikisht dhe flet rrjedhshëm arabisht dhe anglisht, ndërsa ka botuar 24 libra dhe artikuj. Disavantazhi i tij është se nuk ka peshë të madhe politike dhe nuk ka “lidhje” të forta në establishmentin iranian, megjithëse Khamenei kishte shfaqur “oreks” për ta emëruar Arafi-n në poste më të larta dhe strategjikisht të ndjeshme.
Nëse Mozhdaba ka emrin, po ashtu e ka edhe Hassan Khomeini. Në moshën 50-vjeçare, nipi i themeluesit të Republikës Islamike të Iranit, Ajatollah Ruhollah Khomeini, nuk është aspak një “outsider”. Ai është kujdestari i mauzoleumit të Khomeini-t, por nuk ka mbajtur poste publike dhe duket se ka ndikim të kufizuar në mekanizmin e sigurisë së vendit apo në elitën qeverisëse. Njihet për qëndrimet e tij më pak të ashpra krahasuar me shumë prej homologëve të tij dhe iu ndalua kandidimi për Asamblenë e Ekspertëve në vitin 2016.
Në moshën 60 vjeç, Mohammad Medhi Mirbagheri, anëtar i Këshillit të Ekspertëve, konsiderohet "zëdhënësi" i krahut të linjës së ashpër të klerikëve. Anti-perëndimor dhe në favor të konflikteve "midis të pafeve dhe popujve të Lindjes së Mesme".
Hassan Hosseini Bushehri është një klerik i lartë me lidhje të ngushta me institucionet që menaxhojnë trashëgiminë, veçanërisht me Asamblenë e Ekspertëve, ku shërben si zëvendëskryetar i parë. Thuhet se ai ka qenë një bashkëpunëtor i ngushtë i Khameneit, por ka një profil të ulët brenda vendit dhe nuk dihet se ka lidhje të forta me IRGC-në.
Javad Zarif: Diplomati… për të gjitha punët, ai ishte Ministër i Punëve të Jashtme (2013-2021), ish-Përfaqësues i Përhershëm i Iranit në OKB, akademik, botues gazetash dhe diplomat karriere, Mohammad Javad Zarif, po shfaqet si një nga zgjedhjet më ideale për pozicionin e presidentit të Iranit. Zarif konsiderohet një “ekspert” në zgjidhjen e krizave, si të brendshme ashtu edhe të jashtme, dhe ndoshta jo rastësisht.
Në shumë vitet e tij të karrierës, ai është i vetmi që ka iniciuar negociata të drejtpërdrejta me homologët e tij perëndimorë, si amerikani John Kerry, por edhe Ministrat e Jashtëm të Francës, Gjermanisë, Britanisë së Madhe, por edhe Rusisë dhe Kinës. Ai ka zgjidhur disa kriza dhe ka dhjetëra suksese diplomatike në CV-në e tij, më e rëndësishmja negociata e P5+1 që çoi në heqjen e sanksioneve ekonomike ndërkombëtare kundër Iranit për shkak të programit të tij bërthamor.
E gjithë kjo, pa e ekspozuar kurrë Khamenein dhe administratën e tij të ashpër islamike, pasi ai e mbrojti publikisht atë në më shumë se disa raste, edhe nëse e gjeti veten në një pozicion të vështirë: si në vitin 2019, kur gjatë intervistës së tij të përbashkët me homologun e tij gjerman në atë kohë, Heiko Maas, u pyet pse homoseksualët ekzekutohen në Iran për shkak të orientimit të tyre seksual. Ai u përgjigj: "Shoqëria jonë ka parime morale. Dhe ne jetojmë sipas këtyre parimeve. Kjo do të thotë që ligji respektohet dhe ligji ndiqet".
Avantazhi i tij i madh nuk është vetëm se ai shihet si një zgjedhje ideale për zgjidhjen e çdo krize, si një figurë e njohur ndërkombëtarisht, por edhe se në sytë e Khameneit, ai ka më pak të ngjarë të ndërhyjë në çështjen e trashëgimisë së udhëheqjes. Megjithatë, kandidatura e tij si udhëheqës suprem do të kërkonte një ndryshim të rëndësishëm në atmosferën dhe perspektivat e qeverisë. /PiranjatNews/
