Të shtëna me armë zjarri janë regjistruar mesditën e kësaj të hëne në zonën e Kamzës.
Një 26-vje&...
BOTA
Këto dy specie janë “fajtorë” të hantavirusit që po alarmon botën!
PiranjatPërditësimi i fundit 11 Maj 2026, 16:59
Në vitin 2012, gazetari shkencor David Quammen botoi "Spillover", një libër i destinuar të bëhej profetik.
Teza ishte e thjeshtë dhe shqetësuese: epidemitë e mëdha nuk lindin nga askundi, por kur një virus shtazor kalon barrierën e specieve dhe gjen një strehues të ri.
Quammen e quajti atë një kërcim, dhe argumentoi se ishte vetëm çështje kohe para se një nga këto ngjarje të bëhej një pandemi globale. Tetë vjet më vonë, në vitin 2020, një treg kafshësh të gjalla në Wuhan konfirmoi teorinë e tij.
Lakuriqët e natës të gjinisë Rhinolophus, të konsideruar si rezervuari origjinal natyror i llojit të koronavirusit që më vonë u njoh si SARS-CoV-2 , ishin përgjegjës për shpërthimin.
Ata nuk u sëmurën, por e kishin mbajtur virusin për vite me radhë pa asnjë pasojë. Pastaj diçka, me shumë mundësi një kafshë e ndërmjetme që u shkëmbye e gjallë, veproi si urë lidhëse dhe virusi gjeti njerëzit.
Kjo histori dukej e papërsëritshme deri pak javë më parë, kur diçka e ngjashme ndodhi në Argjentinë, dhe një virus i ri, hantavirusi, u ngjit në bordin e një anijeje turistike nga një vendgrumbullim mbeturinash. Këtë herë, transportuesi nuk ishte një lakuriqë nate, por një mi tridhjetë gramësh, colilargo, i cili jeton pikërisht midis mbeturinave. Dhe preteksti që tërhoqi një burrë atje, këtë herë, ishte një zog i rrallë dhe i bukur, caracara e Darvinit.
Kolilargo
Kolilargo, i njohur me emrin shkencor Oligoryzomys longicaudatus (në spanjisht colilargo, që do të thotë fjalë për fjalë “me bisht të gjatë”), është një brejtës i egër me ngjyrë kafe të çelët që jeton në Kili dhe në jug të Argjentinës.
Peshon më pak se 30 gramë, ka veshë të vegjël, sy të mëdhenj të përshtatur për jetën e natës dhe një bisht që mund të jetë dy herë më i gjatë se pjesa tjetër e trupit. Lëviz me kërcime falë këmbëve të pasme të zgjatura, preferon shkurret dhe terrenet me bimësi pranë ujit dhe është aktiv natën, kur gjithçka bëhet e qetë. Është një specie vendase dhe e mbrojtur, shpërndan fara, ushqen bufat, dhelprat dhe gjarpërinjtë dhe është pjesë e ekosistemit të Patagonisë shumë kohë përpara njerëzve.
Mban hantavirusin prej brezash pa pësuar pasoja vetë. Varianti Andes i hantavirusit qarkullon mes kolilargove sidomos gjatë përleshjeve dhe çiftëzimit, momente kur kanë kontakt të afërt. Kafshët e infektuara nuk sëmuren, edhe pse disa studime sugjerojnë se virusi ua shkurton jetëgjatësinë, e cila tashmë është e shkurtër: rreth një vit. Kolilargo e lëshon virusin në mjedis përmes urinës, feçeve dhe pështymës.
Në vende të mbyllura ose me pluhur, si vendgrumbullimet e mbetjeve, grimcat mbeten pezull në ajër. Kush i thith mund të sëmuret rëndë. Dhe kjo mund të ketë ndodhur me ornitologun holandez Leo Schilperoord, i konsideruar pacienti zero i shpërthimit aktual të hantavirusit: duke shkuar në landfillin e Ushuaia për të vëzhguar zogj në kërkim të karakarasë së Darvinit, ai mund të ketë thithur grimca të lëshuara nga minjtë e infektuar.
Karakara
I njohur si "Phalcoboenus australis" dhe me nofkën "Johnny Rook" nga Ishujt Falkland, është një skifter i zi me këmbë portokalli dhe një personalitet i veçantë. Ky zog mund të arrijë 65 centimetra gjatësi: fluturon ulët, ecën mbi shkëmbinj, kërkon nëpër mbeturina dhe i afrohet kujtdo me një pamje diku midis kuriozitetit dhe arrogancës.
Çarls Darvini e hasi atë gjatë udhëtimit të anijes Beagle në vitin 1833 dhe u impresionua aq shumë sa i kushtoi disa faqe të ditarëve të tij. Ai e përshkroi atë si jashtëzakonisht të guximshëm: karakarat vidhnin kapele dhe busulla nga kampi dhe u afroheshin njerëzve pa frikë. Ky kuriozitet mbetet një nga karakteristikat e saj më të dokumentuara midis ornitologëve deri më sot.
Megjithatë, karakara është një zog që ushqehet me mbeturina dhe oportunist: ha ngordhësira, vezë, zogj të vegjël, insekte dhe çdo gjë që gjen. Kjo fleksibilitet në dietë e bën atë të frekuentojë të njëjtat mjedise të degraduara ku lulëzojnë brejtësit. Në fushat e mbetjeve përreth Ushuaia-s, karakarat dhe kolilargot kanë ndarë gjithmonë të njëjtën hapësirë. Karakara nuk e transmeton virusin, prandaj një ornitolog holandez e gjeti veten atje, midis grimcave ajrore të lëna nga minjtë. /PiranjatNews/
