Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, nën presion pas muajsh protestash antiqeveritare, tha të shtunën se do të jap&eum...
BOTA
Në moshën 16 vjeçare, CIA i eksperimentoi planin e kontrollit të mendjes dhe shpëlarjes së trurit, tani ajo ngre padi. Disa nga metodat më të frikshme
PiranjatPërditësimi i fundit 15 Nëntor 2025, 16:24
Gjëja e parë që Lana Ponting kujton për Institutin Memorial Allan, një ish-spital psikiatrik në Montreal të Kanadasë, është aroma - pothuajse medicinale. "Nuk më pëlqeu pamja e vendit. Nuk më dukej si spital", i tha ajo BBC-së nga shtëpia e saj në Manitoba. Ai spital, dikur shtëpia e një manjati skocez të transportit detar – do të ishte shtëpia e saj për një muaj në prill të vitit 1958, pasi një gjyqtar urdhëroi që 16-vjeçarja e atëhershme t’i nënshtrohej trajtimit për sjellje “të pabindur”.
Ishte atje që znj. Ponting u bë një nga mijëra njerëz mbi të cilët u eksperimentua si pjesë e hulumtimit tepër sekret të CIA-s mbi kontrollin e mendjes. Tani, ajo është një nga dy paditësit të identifikuar në një padi kolektive për viktimat kanadeze të eksperimenteve. Të enjten, një gjyqtar hodhi poshtë apelin e Spitalit Mbretëror Victoria, duke hapur rrugën që padia të vazhdojë.
Sipas dosjeve të saj mjekësore, të cilat i mori vetëm kohët e fundit, znj. Ponting kishte ikur nga shtëpia dhe kishte kaluar kohë me miq që prindërit e saj nuk i miratonin pas një zhvendosjeje të vështirë me familjen e saj nga Ottawa në Montreal. "Isha një adoleshente e zakonshme", kujtoi ajo. Por gjykatësi e dërgoi te Allani.
Pasi mbërriti atje, ajo u bë pjesëmarrëse e pavetëdijshme në eksperimentet e fshehta të CIA-s të njohura si MK-Ultra. Projekti i Luftës së Ftohtë testoi efektet e drogave psikedelike si LSD, trajtimet me elektroshok dhe teknikat e shpëlarjes së trurit te qeniet njerëzore pa pëlqimin e tyre. Mbi 100 institucione, spitale, burgje dhe shkolla – në SHBA dhe Kanada ishin të përfshira. Në Allan, studiuesi i Universitetit McGill, Dr. Ewen Cameron, drogoi pacientët dhe i bëri ata të dëgjonin regjistrime, ndonjëherë mijëra herë, në një proces që ai e quajti "eksplorim". Dr. Cameron do ta bënte znj. Ponting ta dëgjonte të njëjtën kasetë të regjistruar qindra herë.
"Përsëritej e përsëritej, je vajzë e mirë, je vajzë e keqe", kujtoi znj. Ponting. Teknika ishte një formë e "nxitjeje psikike", thotë studenti i doktoraturës Jordan Torbay, i cili ka hulumtuar eksperimentetdhe implikimet e tyre etike.
"Në thelb, mendjet e pacientëve manipuloheshin duke përdorur sinjale verbale", thotë ajo, duke shtuar se ai shqyrtoi gjithashtu efektet e ilaçeve të gjumit, privimin e detyruar shqisor dhe komën e induktuar.
Të dhënat mjekësore tregojnë se znj. Ponting iu dha LSD, si dhe droga si amytal natriumi, një barbiturat, desoksinë, një stimulues, si dhe gaz azot, një qetësues i njohur si "gaz qeshës".
"Deri më 30 prill, pacientja kishte bërë ekzaminime... ajo ishte bërë mjaft e tensionuar dhe jashtëzakonisht e dhunshme kur iu dha Oksidi i Azotit, duke u hedhur përgjysmë nga shtrati dhe duke filluar të bërtiste", shkroi Dr. Cameron në një nga dosjet e saj mjekësore, të cilat znj. Ponting i ka siguruar përmes një kërkese për lirim informacioni. E vërteta e hidhur rreth eksperimenteve MK-Ultra doli në dritë për herë të parë në vitet 1970. Që atëherë, disa viktima janë përpjekur të padisin SHBA-në dhe Kanadanë, shkruan BBC.
Paditë në SHBA kanë qenë kryesisht të pasuksesshme, por në vitin 1988, një gjyqtar kanadez urdhëroi qeverinë amerikane t'u paguante nëntë viktimave nga 67,000 dollarë secila. Në vitin 1992, qeveria kanadeze pagoi 100,000 dollarë kanadezë (rreth 80,000 dollarë në atë kohë) secilës prej 77 viktimave - por nuk pranoi përgjegjësinë. Zonja Ponting nuk ishte midis tyre, sepse ende nuk e dinte që ishte viktimë, thotë ajo. Për dekada të tëra, znj. Ponting tha se ndjeu se diçka nuk shkonte me të, por nuk mësoi për detajet e përfshirjes së saj në eksperimente deri kohët e fundit.
Ajo thotë se kishte pak kujtime për atë që ndodhi në Allan, ose në vitet që pasuan.
Znj. Ponting përfundimisht u martua dhe u zhvendos në Manitoba, ku pati dy fëmijë me të cilët është ende e lidhur ngushtë. Tani, ajo është gjyshe e katër nipërve dhe mbesave. Por ajo thotë se ka vuajtur pasoja të përjetshme nga koha e saj në Allan. "E kam ndjerë gjithë jetën time, sepse pyesja veten pse do të mendoja në këtë mënyrë, ose, e dini çfarë më ndodhi mua," tha ajo.
Ajo thotë se gjithë jetën i është dashur të marrë një kombinim ilaçesh për t'u përballur me problemet e shëndetit mendor, të cilat ia atribuon kohës së kaluar në Allan, si dhe anktheve të përsëritura. “Ndonjëherë zgjohem duke bërtitur natën për shkak të asaj që ka ndodhur”, tha ajo.
