Kryeministri Edi Rama ka vijuar sulmet ndaj protestuesve që prej javësh janë mbledhur në Tiranë kundër qeverisë së tij...
BOTA
Një xhevahir, shumë pretendime/ Kryebashkiaku i New Yorkut i kërkon Mbretit Charles kthimin e diamantit Koh-i-Noor
PiranjatPërditësimi i fundit 1 Maj 2026, 12:35
Kryetari i bashkisë së New York City, Zohran Mamdani, preku një debat shumë të ndjeshëm ndërkombëtar përpara takimit me King Charles III të mërkurën, duke përmendur pronësinë e diskutueshme të një prej xhevahireve të kurorës britanike.
Mamdani ishte në një konferencë shtypi të palidhur me këtë çështje, kur u pyet se si e imagjinonte takimin me Charles në memorialin e 11 Shtatorit, së bashku me drejtues të tjerë lokalë dhe shtetërorë. Ai tha se vizita duhet të fokusohet tek viktimat e sulmit tragjik terrorist që ndodhi gati 25 vite më parë.
“Nëse do të flisja me mbretin veçmas për këtë, ndoshta do ta inkurajoja të kthente diamantin Koh-i-Noor,” shtoi Mamdani. Diamanti, i njohur edhe si Koh-i-Noor, besohet se është nxjerrë në Indinë Jugore në shekullin e 13-të. Fillimisht kishte 186 karat, duke marrë emrin që do të thotë “Mali i Dritës”.
Shumë njerëz besojnë se diamanti është marrë nga Perandoria Britanike përmes një marrëveshjeje të diskutueshme me një mbret 10-vjeçar, kur Britania kolonizoi Indinë. Ka pasur thirrje për kthimin e tij, megjithëse edhe pretendimi i Indisë është debatuar për shkak të historisë së gjatë të ndryshimit të pronësisë.
Mamdani nuk specifikoi se ku duhet të kthehet diamanti, pasi disa vende, përfshirë Indinë, kanë pretendime ndaj tij. Kryetari i bashkisë ka origjinë indiane — të dy prindërit e tij janë myslimanë nga Gujarat dhe babai i tij ka lindur në Mumbai. Pallati Buckingham refuzoi të komentojë mbi deklaratat e Mamdanit.
Një histori e gjatë ndryshimesh pronësie
Diamanti Koh-i-Noor ndodhet sot në Angli, si pjesë e xhevahireve të kurorës. Origjina e tij e saktë nuk dihet plotësisht, por besohet se është gjetur në minierat e Golcondës midis viteve 1100 dhe 1300.
Përmendja e parë e konfirmuar në histori vjen nga shkrimet e një pushtuesi që hyri në Indi në shekullin e 16-të për të themeluar Perandorinë Mogule. Sipas të dhënave, diamanti ishte pjesë e fronit të famshëm “Peacock Throne”, i porositur nga Shah Jahan në vitin 1628. Rreth një shekull më vonë, froni u mor nga sundimtari pers Nader Shah kur pushtoi Delhin. Ai e vendosi diamantin në një byzylyk së bashku me Rubin e Timurit, sipas muzeut Smithsonian.
Më pas, diamanti kaloi 70 vite në Afganistan, duke u trashëguar mes udhëheqësve pas betejash të përgjakshme. U kthye në Indi në vitin 1813 nën sundimin e Ranjit Singh, derisa ky i fundit vdiq në 1839. Xhevahiri kaloi tek djali i tij, Duleep Singh, deri sa Perandoria Britanike pushtoi Punjabin rreth një dekadë më vonë. Duleep ishte vetëm 10 vjeç dhe u bë Maharaxhai i fundit Sikh i Punjab-it.
Përfaqësuesit britanikë, përmes Kompanisë Britanike të Indisë Lindore, shfrytëzuan paqëndrueshmërinë në rajon dhe e detyruan djalin të firmoste Traktatin e Lahore-s, ku ai dorëzonte diamantin tek Mbretëresha Victoria. Ai u internua nga India dhe u detyrua të konvertohej në krishterim. Diamanti u ekspozua në Ekspozitën e Madhe të vitit 1851 si simbol i fuqisë perandorake britanike dhe më pas u ripunua për t’iu përshtatur shijeve evropiane.
Sot, ai është i vendosur në kryqin ballor të kurorës së Nënës Mbretëreshë.
Kërkesa për kthim, por ku?
Disa vende kanë kërkuar kthimin e diamantit, përfshirë Indinë, Iranin, Afganistanin dhe Pakistanin. Këto thirrje janë rritur veçanërisht pas vdekjes së Queen Elizabeth II.
Studiuesit thonë se shumë e shohin diamantin si një “trofe të perandorisë”. Megjithatë, mbetet e paqartë se ku duhet të kthehet, pasi kufijtë dhe shtetet kanë ndryshuar gjatë shekujve.
Mamdani foli shkurtimisht me Mbretin Charles në memorialin e 11 Shtatorit në New York City. Takimi u duk pozitiv, me të dy duke buzëqeshur dhe duke shtrënguar duart, por nuk dihet se çfarë u diskutua.
Më pas, Charles vijoi me një sërë aktivitetesh në Manhattan dhe u largua nga qyteti në mbrëmje. Ai dhe bashkëshortja e tij ndodhen në Virxhinia për ndalesat e fundit të vizitës së tyre katërditore në SHBA./Përktheu Piranjat News
