“Mos e prek Memaliajn!” Me këtë mesazh dhe pankarta në duar, banorë të Memaliajt dolën në aksin kryesor që l...
BOTA
Pandemia digjitale që mund të gjunjëzojë njerëzimin!
PiranjatPërditësimi i fundit 8 Maj 2026, 10:28
Organizata Ndërkombëtare e Telekomunikacionit (ITU) dhe Zyra e Kombeve të Bashkuara për Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë (UNDRR) kanë ngritur alarmin për rrezikun e një “pandemie digjitale” globale, duke paralajmëruar se vendet nuk janë të përgatitura për kolapsin e infrastrukturës moderne teknologjike. Në një raport të përbashkët, dy institucionet theksojnë se një dështim masiv i satelitëve, ndërprerjet e energjisë elektrike apo dëmtimi i kabllove nënujore mund të paralizojnë internetin, komunikimet telefonike, pagesat elektronike dhe sistemet spitalore. “Rreziqet kritike digjitale janë reale, sistemike dhe të nënvlerësuara”, thuhet në raport, ku shtrohet pyetja se çfarë do të ndodhte nëse interneti dhe telefonia mobile do të ndalonin papritur së funksionuari.
Raporti sjell tre skenarë kryesorë që mund të shkaktojnë krizë globale. Njëri prej tyre lidhet me një stuhi të fuqishme diellore si ajo e vitit 1859, e njohur si “Ngjarja Carrington”, kur telegrafët morën flakë dhe operatorët pësuan goditje elektrike. Sipas ITU dhe UNDRR, një ngjarje e ngjashme sot do të dëmtonte satelitët e navigimit, do të ndërpriste radarët e avionëve dhe do të bllokonte transaksionet financiare. Rrymat gjeomagnetike mund të shkatërrojnë transformatorët elektrikë dhe të lënë pa energji qendrat e të dhënave për javë apo muaj. Një tjetër skenar përfshin valë ekstreme të të nxehtit si ato të Europës në vitin 2003, të cilat mund të nxjerrin jashtë funksionit qendrat e të dhënave për shkak të mungesës së ftohjes dhe të paralizojnë rrjetet mobile dhe terminalet e pagesave.
Skenari i tretë lidhet me shpërthime të mëdha vullkanike nënujore si ai i vitit 2022 në Tonga, ku u dëmtua një kabllo nënujore rreth 80 kilometra e gjatë që lidhte shtetin ishullor me botën. Pasojat sollën ndërprerje të internetit për javë të tëra dhe izolim të komunikimeve. Sipas raportit të OKB-së, problemi më i madh qëndron te fakti se infrastruktura kritike globale është e ndërlidhur dhe dështimi i një sistemi mund të shkaktojë zinxhir krizash në energji, transport, shëndetësi dhe financa. Për këtë arsye, ITU dhe UNDRR kërkojnë krijimin e kapaciteteve rezervë analoge dhe plane emergjence, në mënyrë që shoqëritë të mund të funksionojnë edhe gjatë ndërprerjeve të mëdha digjitale.
