Gazetarja e njohur e Vlorës, Afrovita Hysaj ka treguar momentet e fundit të kolegut dhe mikut Enrik Mehmeti drejt Zvërnecit, mbrëmjen e t&...
BOTA
Paralajmërimi i raportit të BIRN: Publiku i Kosovës i keqinformuar nga autoritetet për krimet e luftës
r.llPërditësimi i fundit 19 Korrik 2024, 15:44
Prezantimi i raportit “Tjetri” që nuk ekziston, në Reporting House në Prishtinë, Kosovë, 17 korrik 2024. Foto: BIRN
KOSOVË- Institucionet publike në Kosovë, duke përfshirë institucionet qeveritare, agjencitë e pavarura dhe institucionet e drejtësisë, nuk kanë platforma që informojnë siç duhet publikun për krimet e luftës dhe drejtësinë tranzicionale, arriti në përfundim një raport i BIRN i publikuar të mërkurën në Kosovë.
Kreshnik Gashi, kryeredaktor i BIRN dhe i Internews Kosova në gjuhën shqipe, Kallxo.com, dhe bashkëautor i raportit “Tjetri” që nuk ekziston, tha: “Nuk ka asnjë informacion për proceset gjyqësore në institucionet e drejtësisë së Kosovës (Këshilli Gjyqësor dhe Prokuroria e Kosovës) dhe nuk ka arkiv të procedurave në Gjykatën Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë në Hagë, as të gjyqeve të UNMIK-ut dhe EULEX-it për krimet e luftës në Kosovë.”
Raporti analizoi publikimet e institucioneve publike dhe medias, punën në terren duke identifikuar memorialet e luftës dhe intervistat me të mbijetuarit nga tetori 2023 deri në mars 2024.
Një nga konkluzionet kryesore është se narrativat mono-etnike mbizotërojnë në raportimet e mediave lokale për drejtësinë tranzicionale, përkujtimoret dhe referimet për luftën e Kosovës nga politikanët, si dhe në memorialet.
BIRN vuri në dukje një shembull nga fshati Poterc i Epërm, në Pejë, ku 15 persona, 12 shqiptarë etnikë dhe tre ashkali, u vranë më 29 mars 1999 – por këta të fundit nuk u varrosën në kompleksin e dëshmorëve të luftës të fshatit, por ne varrezat e rregullta të fshatit.
Gashi shpjegoi se Kosova nuk ka një listë zyrtare të viktimave dhe i mungon dokumentacioni i duhur i krimeve të luftës. “I vetmi burim relevant i informacionit për numrin e viktimave nga lufta dhe dëmet në vend është Fondi për të Drejtën Humanitare në Kosovë”, tha Gashi. Raporti arriti në përfundimin se kjo mungesë e informacionit zyrtar shpesh shton dezinformimin dhe informacionin jo të plotë në media.
Të dhënat e FDHK-së listojnë 13,535 viktima nga lufta e Kosovës, 10,812 prej të cilëve ishin shqiptarë etnikë, 2,197 serbë etnikë dhe 526 nga komunitetet e tjera etnike, duke përfshirë romë, ashkalinj, egjiptianë, boshnjakë dhe malazezë, ndër të tjerë.
Dusan Radakoviç, drejtor ekzekutiv i OJQ-së me qendër në Mitrovicën e Veriut, Qendra për Avokim dhe Kulturë Demokratike, tha në prezantimin e raportit: “Nëse flasim për persona të zhdukur, flasim për 1,600 persona dhe jo për një numër të shqiptarëve apo serbëve. Politikanët po përpiqen të na përçajnë, por të flasim vetëm për shqiptarët ose vetëm për serbët nuk do të na japë një perspektivë për të ardhmen.”
“Ne nuk duhet t’i politizojmë ato (viktimat dhe krimet e luftës)”, shtoi ai.
Drejtori i Institutit, Atdhe Hetemi, tha se instituti ka mandat të dokumentojë krimet e luftës nga janari 1998 deri në qershor 2000.
Duke iu referuar kritikave ndaj Strategjisë së Kosovës për Drejtësi Tranzicionale, e cila është akuzuar se fokusohet në viktimat shqiptare të Kosovës, Haxhiu pohoi se gjuha e saj “nuk i referohet vetëm një komuniteti, por të gjithë viktimave”.
“Ne nuk mund ta ndryshojmë historinë, Serbia, regjimi i Sllobodan Millosheviçit kreu krime në Kosovë”, shtoi ajo.
Raporti i BIRN arriti në përfundimin se institucionet dhe mediat kanë bërë një përparim pozitiv duke u përpjekur të shmangin gjuhën që fajëson kolektivisht njërën palë për të gjitha krimet.
Besnik Hetemi, kryeprokurorit në detyrë i Kosovës, tha se prokuroria ka dokumentacion të krimeve të luftës, por për shkak të hetimeve dhe procedurave në vazhdim, ai nuk mund të publikohet.
Gashi ndërkohë kërkoi nga gjykatat dhe prokuroria që të bashkëpunojnë, ose duke pasur një platformë të përbashkët ku mund të publikojnë arkivat, ose të ndara, duke ndjekur precedentin ekzistues të GJPNJ-së./BalkanInsight
