Në fjalën e saj në Kuvend Ina Zhupa ka mbajtur një qëndrim të ashpër ndaj qeverisë Rama.
Zhupa theksoi se ësht&e...
BOTA
Plani i Trump për të taksuar fondet e kolegjeve amerikane/ Analiza: Kë do dëmtojnë më shumë taksat dhe sa?
E.DPërditësimi i fundit 30 Maj 2025, 16:15
SHBA- Republikanët në Kongresin e Shteteve të Bashkuara po bëjnë presion për një rritje të taksave mbi universitetet amerikane, sipas një projektligji të ri të mbështetur nga Presidenti Donald Trump, i cili u miratua me një diferencë të ngushtë votash në Dhomën e Përfaqësuesve të enjten e kaluar. Mbështetësit e projektligjit argumentojnë se një dispozitë që lidhet me institucionet e arsimit të lartë është hartuar për të synuar universitetet “e zgjuara”.
Universitetet kanë marrë një goditje nga urdhrat ekzekutivë dhe vendimet e Trump që synojnë ndryshimin e arsimit dhe imigracionit në vend, së bashku me shtypjen e protestave pro-Palestinë që u zhvilluan në kampuset e kolegjeve amerikane vitin e kaluar. Planet e reja tatimore synojnë të rrisin taksat mbi atë që universitetet amerikane fitojnë nga fondet e tyre.
Pra, çfarë është saktësisht një fondacion?
Një fondacion i referohet fondeve ose aseteve të dhuruara një universiteti për ta mbajtur atë të qëndrueshëm financiarisht në të ardhmen. Fondet zakonisht përfshijnë donacione bamirësie nga ish-studentët, donatorë të tjerë dhe kompani.
Projektligji që i është paraqitur Kongresit të SHBA-së përcakton normat e taksave për universitetet bazuar në fondet e tyre efektive për student duke pjesëtuar fondet e tyre totale me numrin e studentëve me kohë të plotë në institucion.
A janë taksuar universitetet deri më tani?
Shumica e kolegjeve nuk janë taksuar për fondet e tyre për shekuj me radhë. Akti i të Ardhurave i vitit 1909 përjashtoi institucionet arsimore si organizata jofitimprurëse që veprojnë për interes publik ekskluzivisht për qëllime fetare, bamirëse ose edukative. Si rezultat, institucionet arsimore nuk paguanin taksa mbi fitimet e tyre nga investimet.
Kjo ndryshoi gjatë mandatit të parë presidencial të Trump. Në vitin 2017, Kongresi i SHBA-së miratoi Aktin për Uljen e Taksave dhe Punësimin, i cili futi një taksë prej 1.4 përqind mbi kolegjet me fonde për student prej të paktën 500,000 dollarësh dhe të paktën 500 studentë që paguanin shkollim. Prandaj, taksa zbatohet vetëm për disa nga institucionet më të pasura në vend.
Çfarë duan të bëjnë republikanët tani?
Më 22 maj, Dhoma e Përfaqësuesve e kontrolluar nga republikanët miratoi me 215 vota pro dhe 214 kundër, atë që Trump dhe autorët e legjislacionit e kanë quajtur Projektligji Një i Madh dhe i Bukur. Brenda këtij projektligji është një propozim për të rritur taksat mbi universitetet elitare.
Këto përqindje zbatohen për universitetet që kishin të paktën 500 studentë që paguanin shkollim në vitin e mëparshëm të tatueshëm dhe ku 50 përqind e studentëve të tyre me kohë të plotë që paguajnë shkollim janë në SHBA. Universitetet e identifikuara si "institucione fetare të kualifikuara" përjashtohen nga kjo taksë.
Propozimi u hartua nga ligjvënësit republikanë në Komitetin e Mënyrave dhe Mjeteve, organi më i vjetër i hartimit të legjislacionit për taksat në Dhomën e Përfaqësuesve.
“Për një kohë shumë të gjatë, universitetet kanë marrë trajtim të favorshëm nga kodi ynë tatimor, duke shpërfillur interesin e taksapaguesve”, tha Jason Smith, republikan i Misurit dhe kryetar i Komitetit të Mënyrave dhe Mjeteve të Dhomës së Përfaqësuesve, menjëherë pas miratimit të projektligjit.
Sa kolegje mund të preken nga kjo?
Një hetim nga The New York Times zbuloi se të paktën 58 shkolla mund të preken potencialisht nga kjo. Universitetet e mëdha mund të bien nën nivelin më të lartë të taksave. Në vitin fiskal 2024, fondi total i Universitetit të Harvardit vlente afërsisht 53.2 miliardë dollarë më i madhi nga çdo universitet tjetër.
Në Harvard ka 24,596 studentë, që do të thotë se fondi për student është 2.16 milionë dollarë. Kjo do të thotë se do të duhet të paguajë një taksë prej 21 përqind nëse projektligji hyn në fuqi. Fondi i Universitetit Yale vlerësohet në 41 miliardë dollarë dhe universiteti ka 15,490 studentë, duke e çuar fondin për student në rreth 2.7 milionë dollarë. Ndërsa instituti aktualisht paguan taksën prej 1.4 përqind, edhe ai do të duhet të paguajë një taksë prej 21 përqind nëse projektligji hyn në fuqi.
Nëse projektligji miratohet në Senat, Trump është pothuajse i sigurt se do ta nënshkruajë atë. Por versioni i legjislaturës që del nga Kongresi mund të jetë i ndryshëm nga ai i miratuar nga Dhoma e Përfaqësuesve.
“Edhe nëse Senati e miraton taksën, është e mundur që ata të ndryshojnë shumën e taksës dhe kriteret për zbatimin e saj gjatë këtij procesi”, tha Emily Saulnier, kryeredaktore e Boston College Law Review, një botim në Shkollën e Drejtësisë të Boston College.
Republikanët e qendrës dhe konservatorët në Senat janë të ndarë në mendime për projektligjin. Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, u ka kërkuar senatorëve republikanë ta rishikojnë atë sa më pak të jetë e mundur. Nëse senatorët miratojnë një version të rishikuar, Dhoma e Përfaqësuesve do të duhet të votojë për atë tekst të ri që ai t'i kalojë Trumpit, i cili më pas do ta nënshkruajë atë për ta kthyer në ligj.
Senatori republikan i Uiskonsinit, Ron Johnson, e ka kundërshtuar projektligjin në formën e tij aktuale, duke argumentuar se ai do të rrisë deficitin kombëtar, që është diferenca midis sasisë së parave që shpenzon qeveria federale dhe shumës që fiton përmes të ardhurave. Johnson tha se projektligji i Dhomës së Përfaqësuesve do t'i shtonte deficitit "4 trilionë dollarë". Në vitin 2024, deficiti ishte 1.83 trilionë dollarë.
"Por nëse projektligji miratohet dhe nënshkruhet nga Trump, ai do të zbatohet për të gjitha kolegjet dhe universitetet” që plotësojnë kushtet e përcaktuara në legjislacion," tha Saulnier.
Si kanë reaguar universitetet?
“Ky legjislacion paraqet një kërcënim më të madh për Yale-in sesa çdo projektligj tjetër që mbahet mend”, tha Presidenti i Yale-it, Maurie McInnis, në një deklaratë të lëshuar më 22 maj.
Gjatë një takimi të fakultetit në vitin 2024, Presidenti i Harvardit, Alan M Garber, e quajti rritjen e taksave mbi fondet “kërcënimi që më mban zgjuar natën”./ALJAZERA
