Parlamenti grek ka miratuar një ligj që ndalon përdorimin e platformave të rrjeteve sociale nga fëmijët nën moshën 15 vj...
BOTA
Policë, murgesha dhe fëmijë imagjinarë/ Kërpudha misterioze që i bën njerëzit të shohin “njerëz të vegjël”, shkencëtarët nuk gjejnë shpjegim
PiranjatPërditësimi i fundit 23 Qershor 2026, 12:26
Në pyjet me pisha të mbuluara nga mjegulla në provincën Yunnan të Kinës, rritet një kërpudhë që duket sikur ka dalë nga një përrallë. Sipër është në ngjyrë të kuqërremtë, poshtë e verdhë, ndërsa kur pritet ose dëmtohet, mishi i saj merr një ngjyrë blu të ndezur. Banorët vendas e quajnë “jian shou qing”, që do të thotë “shiko dorën tënde blu”, një emër që tingëllon si paralajmërim dhe magji njëkohësisht.
Për shkencën, ajo njihet si Lanmaoa asiatica, një lloj kërpudhe e afërt me porcinin e famshëm dhe ndoshta një nga organizmat më misteriozë në botë.
Arsyeja? Sipas shumë dëshmive, kjo kërpudhë ka aftësinë e pazakontë t’i bëjë njerëzit të shohin qenie njerëzore në përmasa shumë të vogla.
Një fenomen që ngjan me përrallat
Lanmaoa asiatica i përket familjes së kërpudhave Boletaceae dhe krijon një marrëdhënie simbiotike me pishat, duke shkëmbyer lëndë ushqyese me pemët. Kur gatuhet siç duhet, konsiderohet e ngrënshme dhe vlerësohet për shijen e saj të pasur.
Megjithatë, në Yunnan ekziston një paralajmërim i njohur mes mbledhësve të kërpudhave: nëse hahet e gjallë ose në sasi të mëdha, mund të shkaktojë halucinacione të pazakonta.
Njerëzit që e kanë konsumuar raportojnë se kanë parë figura të vogla njerëzore, fëmijë të vegjël me kostume, krijesa që ngjajnë me elfë apo turma personazhesh miniaturë që vallëzojnë mbi tavolina apo shtretër. Disa i përshkruajnë këto pamje si tepër të qarta dhe të detajuara.
Një person madje pretendoi se pa një grup murgjish sa madhësia e gishtit të madh, të cilët këndonin mbi banakun e kuzhinës së tij para se të zhdukeshin.
Misteri që shkenca ende nuk e ka zgjidhur
Ndryshe nga kërpudhat halucinogjene të njohura, si ato të gjinisë Psilocybe, Lanmaoa asiatica nuk përmban psilocibinë apo substanca të tjera të njohura psikoaktive.
Analizat laboratorike nuk kanë zbuluar praninë e përbërësve që zakonisht shkaktojnë halucinacione. Kjo e bën fenomenin edhe më të çuditshëm.
Disa studiues mendojnë se toksinat e pranishme në kërpudhën e pagatuar mund të shkaktojnë një gjendje të përkohshme konfuzioni neurologjik. Të tjerë dyshojnë se ajo përmban një substancë ende të panjohur që ndikon në përpunimin vizual të trurit.
Megjithatë, raportimet e ngjashme nga vende të ndryshme, si Kina, Filipinet dhe Papua Guinea e Re, vazhdojnë të mbeten një enigmë.
Delikatesë dhe rrezik njëkohësisht
Gjatë sezonit të shirave, tregjet e Yunnanit mbushen me këto kërpudha. Ato përdoren në supa, gatime tradicionale dhe tenxhere të nxehta.
Autoritetet shëndetësore këshillojnë çdo vit që kërpudhat të gatuhen mirë dhe të mos konsumohen të gjalla.
Spitalet e rajonit trajtojnë rregullisht raste helmimesh nga kërpudhat. Shumica e pacientëve shfaqin vetëm marramendje, eufori të lehtë ose halucinacione të shkurtra, por disa përjetojnë konfuzion, humbje orientimi dhe shtrembërim të perceptimit të kohës.
Një rast i raportuar në vitin 2021 përfshinte një burrë që pretendonte se kishte kaluar tre orë duke biseduar me një grup policësh në miniaturë, të cilët e akuzonin për shkelje të rregullave të qarkullimit.
Lidhja mes folklorit dhe shkencës
Legjendat për qenie të vogla ekzistojnë pothuajse në çdo kulturë të botës. Zanat, elfët, xhindët dhe krijesa të tjera të ngjashme janë pjesë e folklorit të shumë popujve.
Në Yunnan, disa banorë besojnë se poshtë këtyre kërpudhave fshihen “shpirtra të pyllit”, ndërsa në Filipine kërpudhat e ngjashme lidhen me legjendat për krijesa të vogla magjike.
Kjo ka bërë që disa studiues të mendojnë se përvojat e raportuara mund të ndikohen pjesërisht edhe nga pritshmëritë kulturore dhe traditat popullore.
Një enigmë që vazhdon
Shkencëtarët po studiojnë ADN-në dhe përbërjen kimike të Lanmaoa asiatica për të zbuluar se çfarë e shkakton këtë fenomen të pazakontë.
Deri atëherë, kërpudha mbetet një nga misteret më intriguese të botës natyrore: një organizëm që sfidon shpjegimet tradicionale dhe që vazhdon të qëndrojë mes shkencës dhe legjendës.
Në një botë ku pothuajse çdo gjë duket e shpjegueshme, Lanmaoa asiatica mbetet një kujtesë se natyra ende ruan sekrete që nuk i kemi zbuluar plotësisht./Përktheu Piranjat News
