Ka nisur protesta e pestë në mbrojtje të Zvërnecit, ku qytetarët kundërshtojnë projektin për ndërtimin e një r...
BOTA
Pse Kina nuk dërgoi avionë luftarakë rreth Tajvanit për dy javë? Enigma dhe teoria më shqetësuese
PiranjatPërditësimi i fundit 16 Mars 2026, 20:18
Në këtë epokë të ashtuquajtur “luftë botërore në pjesë” (një shprehje profetike e Papa Francesco), strategët po diskutojnë tashmë për konfliktin e ardhshëm. Mendja shpesh shkon tek Taivani. Pekini kujton pothuajse çdo ditë se ishulli “padyshim” duhet të kthehet nën kontrollin e “atdheut të madh”. Dhe pothuajse çdo ditë, që nga viti 2020, mbrojtja e Taipei-it ka vëzhguar fluturime avionësh luftarakë dhe bombarduesish kinezë brenda zonës së identifikimit të mbrojtjes ajrore (ADIZ). Aviacioni i Ushtrisë Çlirimtare të Popullit të Kinës ka vendosur rekorde gjithnjë e më kërcënuese: në 2024 u regjistruan 153 avionë brenda 24 orëve. Në 2025, një rritje e jashtëzakonshme: 3,764 shkelje, mesatarisht 10,3 në ditë, me grumbullime dhjetëra avionësh në disa raste. Veprimet e intimidimit u zgjeruan duke kaluar edhe “linjën mesatare” të ngushticës, të shënuar në 1954 nga SHBA si një “kufij” simbolik për të shmangur përplasje me Kinën; Pekini kurrë nuk e ka njohur zyrtarisht, por u respektua për dekada. Papritmas, më 27 shkurt, në prag të sulmit të SHBA dhe Izraelit ndaj Iranit, taivanezët ndaluan së regjistruari veprime ajrore kineze.
Ky vakum zgjati për dy javë, duke hapur një debat midis analistëve perëndimorë për arsyet e mungesës së shenjave në radarët taivanezë. Të dielën, më 15 mars, Taipei njoftoi se kishte vëzhguar përsëri 26 avionë kinezë rreth ishullit në 24 orët e fundit.
Pyetjet mbi “armëpushimin” e përfunduar mbeten:
“Shumëkush ka një teori, askush nuk ka përgjigjen,” tha Drew Thompson, ish-zyrtar i Pentagonit dhe tani profesor në Singapor. “Pasiguria është një armë,” shtoi Thompson.
Disa politologë kanë supozuar se fluturimet u ndërprenë për të shmangur tensione të panevojshme para samitit mes Xi Jinping dhe Donald Trump, i cili ishte planifikuar midis 31 marsit dhe 2 prillit dhe tani po vihet në dyshim nga presidenti amerikan për shkak të luftës kundër Iranit dhe krizës në Hormuz (Shtëpia e Bardhë do që kinezët të dërgojnë një flotë për të patrulluar ngushticën e mbyllur nga Ayatollahët).
Një shpjegim tjetër i mundshëm është se në fillim të marsit në Pekin u mbajtën “Dy Sesionet” parlamentare, ku Partia kërkon qetësi në të gjitha frontet. Megjithatë, gjatë takimit politik, kryeministri Li Qiang ripërsëriti vullnetin politik për të marrë kontrollin e ishullit, duke ashpërsuar gjuhën: “Do të godasim separatistët”.
Edhe gjatë heshtjes së 12 ditëve në qiell, deti rreth Taivanit vazhdoi të patrullohej nga anijet luftarake kineze, ndërsa satelitët identifikuan grumbullime masive dhe surprizuese të anijeve peshkimi kineze (deri në 2,000) në formacione gjeometrike, që sugjeronin një taktikë të re për përgatitjen e një bllokade.
Në Taipei mendojnë se ulja e kërcënimeve ajrore është një përpjekje kineze për të sinjalizuar dhe bindur Uashingtonin se kërcënimi ushtarak ndaj Taivanit është zvogëluar, me qëllim ta bëjë SHBA të ulë vigjilencën dhe të pezullojë furnizimet e planifikuara me sisteme mbrojtjeje për ishullin demokratik.
Disa supozojnë gjithashtu se pastrimi i fundit i Xi në radhët e forcave të armatosura mund të ketë reduktuar operativitetin edhe të Aviacionit të Ushtrisë Popullore.
Teoria më shqetësuese është se ulja e fluturimeve mbi qiellin e Taivanit mund të jetë për shkak se Pekini ka kaluar në një fazë të re përgatitjeje për një ofensivë të mundshme. Aviacioni po ndryshon taktikat e depërtimit në ADIZ dhe përtej Linjës Mesatare të Ngushticës, duke u stërvitur larg Taivanit, në zona më pak të survejuara nga kundërshtarët e Taipei-it dhe Uashingtonit.
Duke analizuar trazhet e radarëve, mbrojtja taivaneze konstatoi se dhjetorin e kaluar një avion luftarak kinez J-16 fluturoi pak nën trupin e një bombarduesi H-64, në një manovër të quajtur në gjuhën ushtarake “piggybacking” (mbi kurriz), e dizajnuar për të fshehur praninë e tij nga radarët. Ekspertët thonë se kjo manovër kopjoi atë të përdorur në 1976 nga izraelitët, për të dërguar komandot në aeroportin ugandez të Entebbe, ku çliruan pengjet nga filo-palestinezët.
