Qytetarë, ambientalistë dhe aktivistë të shoqërisë civile janë mbledhur këtë mbrëmje në Tiranë p&e...
BOTA
Raketa më e madhe e SpaceX ngrihet drejt hapësirës, NASA shpreson për rikthimin në Hënë
PiranjatPërditësimi i fundit 24 Maj 2026, 18:50
SpaceX lëshoi të premten në një fluturim testues versionin më të madh dhe më të fuqishëm të Starship deri më tani, një raketë e përmirësuar tek e cila NASA po mbështetet për të dërguar astronautët në Hënë.
Mega-raketa e ridizajnuar bëri debutimin e saj vetëm dy ditë pasi drejtori ekzekutiv i SpaceX, Elon Musk, njoftoi se po e çon kompaninë në bursë.
Ajo u lëshua nga pjesa jugore e Teksasit, duke transportuar 20 satelitë provë Starlink, të cilët do të lëshohen gjatë rrugës rreth botës.
Ky ishte fluturimi i 12-të testues i raketës që Musk po zhvillon me synimin për të dërguar njerëzit një ditë në Mars. Por para Marsit vjen Hëna dhe programi Artemis i NASA-s.
Starship-i i fundit i gjeneratës së vjetër u lëshua në tetor.
Versioni i tretë i Starship, i quajtur V3, u ngrit nga një platformë krejtësisht e re në Starbase, pranë kufirit me Meksikën.
Problemet teknike të minutës së fundit penguan tentativën e lëshimit të së enjtes në mbrëmje.
SpaceX shpresonte të shmangte incidentet e vitit të kaluar, kur shpërthimet në ajër gjatë dy lëshimeve radhazi shpërndanë mbetje në Oqeanin Atlantik.
Edhe fluturime të tjera të mëparshme përfunduan me shpërthime.
Me një lartësi prej 407 këmbësh (rreth 124 metra), modeli më i ri është disa metra më i madh se versionet e mëparshme dhe ka fuqi shtytëse më të madhe.
Përforcuesi i ri ka më pak, por më të mëdhenj dhe më të fortë stabilizatorë për drejtimin e raketës gjatë kthimit në Tokë pas lëshimit.
Ai gjithashtu ka një sistem më të madh dhe më të fortë transferimi karburanti për të furnizuar 33 motorët kryesorë.
Anija prej çeliku inox, me pamje retro, ka më shumë kamera, fuqi më të madhe kompjuterike dhe sisteme më të avancuara navigimi.
Ajo përfshin gjithashtu sisteme lidhjeje për misionet e ardhshme dhe takimet në orbitë, si dhe për misionet hënore.
Starship synohet të jetë plotësisht e ripërdorshme.
Në platformat e nisjes do të përdoren krahë mekanikë gjigantë për të kapur pjesët e raketës gjatë kthimit.
Megjithatë, në këtë test të fundit nuk ishte planifikuar rikuperimi i asnjë pjese.
Përforcuesi i fazës së parë pritej të binte në Gjirin e Meksikës, ndërsa anija dhe satelitët provë në Oqeanin Indian.
NASA po i paguan miliarda dollarë SpaceX dhe kompanisë Blue Origin, të themeluar nga Jeff Bezos, për të ndërtuar mjetet që do të përdoren për uljen e astronautëve të programit Artemis në Hënë.
Dy kompanitë po garojnë për të qenë të parat.
Ndërsa Starship ka arritur disa herë në kufijtë e hapësirës me fluturime që zgjasnin deri në një orë, mjeti hënor Blue Moon i Bezos ende nuk është lëshuar.
Megjithatë, një prototip po përgatitet për një mision hënor më vonë gjatë këtij viti.
NASA po vazhdon pas misionit të suksesshëm të prillit, kur katër astronautë kryen një fluturim rreth Hënës.
Vitin e ardhshëm planifikohet një test dokimi në orbitën e Tokës.
Gjatë misionit Artemis III, astronautët do të praktikojnë lidhjen e kapsulës Orion me Starship, Blue Moon ose me të dyja.
Më pas mund të vijë Artemis IV, misioni që parashikon uljen e dy astronautëve në Hënë, potencialisht në vitin 2028.
Do të jetë ulja e parë njerëzore në Hënë që nga misioni Apollo 17 Moon Landing në vitin 1972.
Qëllimi kësaj here është ndërtimi i një baze pranë polit jugor të Hënës, e cila do të operohet nga astronautë dhe robotë.
Ndërkohë, SpaceX ka nisur tashmë rezervimet për fluturime private drejt Hënës dhe Marsit me Starship.
Turisti i parë hapësinor në botë, biznesmeni kalifornian Dennis Tito, dhe bashkëshortja e tij rezervuan një udhëtim rreth Hënës më shumë se tre vite më parë.
Megjithatë, data e këtij udhëtimi mbetet ende e paqartë.
Këtë javë, një tjetër turist i pasur hapësinor, investitori i bitcoin-it me origjinë kineze Chun Wang, njoftoi se do të marrë pjesë në misionin e parë ndërplanetar të Starship drejt Marsit.
Ai kishte marrë pjesë më parë në një fluturim polar të SpaceX me kapsulën Dragon dhe, së bashku me ekuipazhin e tij, u bë një nga personat e parë që orbituan mbi polet verior dhe jugor të Tokës.
Për momentin nuk është bërë publik as çmimi dhe as data e këtij udhëtimi drejt Marsit./Përktheu Piranjat News
