Nga Kristiana Filip
Po sikur historia mos lëvizë në vijë të drejtë (kohë lineare), por në cikle (kohë spirale)?&...
BOTA
Rritja e naftës si pasojë e konflikti në Gjirin Persik/ Çfarë masash morën vendet e tjera?
PiranjatPërditësimi i fundit 23 Mars 2026, 20:25
Situata në Lindjen e Mesme vijon të jetë e tensinuar, mes sulmeve të vazhdushme dhe rritjes së çmimit të nafës dhe gazit natyror. Në lidhje me këtë shumë vende kanë ndërmarrë një plan masash, për te frenuar rritjen e çmimit.
Në Shqipëri, çmimi i naftës është rritur për shkak të tensioneve në vendet e Gjirit Persik. Në lidhje me këtë, kryeministri Edi Rama deklaroi pak ditë më parë si si masë e parë do të ketë një ulje të akcizës. Rama tha se për çdo ditë kur çmimi do të kërcejë mbi tavanin e 220 lekëve për litër, do ketë menjëherë ulje me 20% të akcizës së naftës.
Nga ana tjetër vendimi për shpalljen e situatës së veçantë në tregun e hidrokarbureve pas shtrenjtimit të çmimeve, ka hyrë zyrtarisht në fuqi. Ky vendim është marrë me firmë të kryeministrit Edi Rama. Deri më datë 24 mars kompanitë kanë afat që të dorëzojnë pranë ministrit përgjegjës për Ekonominë përfaqësuesit e tyre në përbërje të këtij bordi. Në kuadër të kësaj, Bordi pritet të mblidhet brenda kësaj jave, i cili do të caktojë çmimet tavan për tregtimin e naftës.
Për të parandaluar rritjen drastike të çmimeve të karburantit, Sllovenia në fillim të kësaj jave vendosi të ulë akcizat për karburantet, ndërsa Kroacia vendosi një tavan për çmimet e shitjes me pakicë të derivateve të naftës dhe për akcizat për produktet energjetike dhe energjinë elektrike.
Mediat shkruajnë se qeveria në Serbi ndaloi eksportet e naftës, benzinës dhe naftës bruto deri, kur do të rivlerësojë masën. Presidenti Aleksandar Vuçiç ka thënë se qeveria gjithashtu mund të ulë akcizën e karburantit në periudhën e ardhshme dhe se vendi ka rezerva të mjaftueshme të naftës dhe benzinës për të përmbushur nevojat e konsumatorëve për rreth 90 ditë. Serbia importon naftë të papërpunuar kryesisht nga Kazakistani, por edhe nga Nigeria, ndër të tjera.
Ndërkohë, në Rumani, qeveria po shqyrton rifillimin e operacioneve në rafinerinë Petrotel, e cila është në pronësi të grupit rus të naftës Lukoil të sanksionuar nga SHBA dhe do të ishte në gjendje të rafinojë deri në 20% të naftës së përpunuar në vend, për të rritur prodhimin vendas të karburantit dhe për të frenuar rritjen e çmimeve.
Rumania ka rezerva strategjike dhe teknike të karburantit, të cilat së bashku tejkalojnë 3 milionë tonë, të cilat mund të mbulojnë konsumin e brendshëm për rreth pesë muaj. Rumania mbështetet në importet për naftë, pasi gati një e treta e konsumit të saj vjetor plotësohet nga importet, kryesisht nga Turqia dhe Arabia Saudite, ndërsa vendi është një eksportues neto i benzinës, me blerësit më të mëdhenj duke përfshirë Bullgarinë, Ukrainën dhe Moldavinë.
Qeveria e Malit të Zi ka vendosur të ulë përkohësisht akcizat për karburantin në mënyrë që të zbusë ndikimin në ekonomi nga rritja e çmimeve globale të naftës në mes të luftës në Lindjen e Mesme, tha ministria e energjisë. Që nga 24 marsi, akciza për Eurodiesel do të ulet me 50%, ndërsa akciza për benzinën Eurosuper 98 dhe Eurosuper 95 do të ulet me 25%, tha ministria në një deklaratë të premten.
Qeveria e Maqedonisë së Veriut po ul akcizën e karburantit në 10% nga 18% për të zbutur goditjen dhe për të ulur ndikimin e rritjes globale të çmimeve në ekonomi, tha kryeministri Hristijan Mickoski, mes luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.
Çmimet e karburanteve me pakicë në Maqedoninë e Veriut janë rritur që para luftës, duke arritur në 86.5 denarë (1.6 dollarë/1.4 euro) për litër për Eurosuper 95, 88.5 denarë për Eurosuper 98 dhe 92 denarë për Eurodiesel - rritje prej 13 denarë për litër për të dyja klasat e benzinës dhe 23 denarë për naftë
Në Spanjë qeveria uli TVSH mbi produktet hidrokarbure në 10% nga 21%, si pjesë e masave për të zbutur goditjen ekonomike nga konflikti në Lindjen e Mesme. Madridi po planifikon të pezullojë akcizën mbi hidrokarburet.
Italia ka rezervuar rreth 417.4 milionë euro për të ulur akcizën mbi karburantet deri më 7 prill, sipas një dekreti të miratuar nga kabineti vonë të mërkurën, ndërsa Roma përpiqet të gjejë mënyra për të ndihmuar familjet dhe firmat të përballojnë kostot e larta të energjisë..
