Edi Rama ka komentuar protestat që prej rreth një muaji po zhvillohen në Tiranë, duke deklaruar se pas tyre qëndrojnë individ&eu...
BOTA
Si e përdor ushtria inteligjencën artificiale në luftë?
PiranjatPërditësimi i fundit 22 Mars 2026, 13:46
Me sistemet e inteligjencës artificiale të Anthropic që po largohen nga Pentagoni, po zhvillohet një garë mes firmave të tjera kryesore të AI-së për të përfituar nga kjo hapësirë potencialisht fitimprurëse dhe për të formësuar mënyrën se si AI integron në mbrojtjen ushtarake të Amerikës.
Më herët këtë muaj, Pentagoni kërkoi që teknologjia e AI-së e Anthropic të hiqej nga operacionet ushtarake brenda gjashtë muajve — pas një konflikti në rritje midis drejtorit ekzekutiv të kompanisë dhe administratës Trump. Një memo e brendshme e Pentagonit sugjeronte se inteligjenca artificiale e Anthropic po përdorej në zona kyçe të sigurisë kombëtare, përfshirë armët bërthamore, mbrojtjen nga raketat balistike dhe luftën kibernetike.
Burime të njohura me përdorimin e inteligjencës artificiale nga ushtria amerikane i thanë CBS News se programet e AI-së, përfshirë një të krijuar nga Anthropic, që administrata Trump e ka konsideruar si rrezik të zinxhirit të furnizimit, mund të jenë përdorur si pjesë e operacionit amerikan kundër Iranit.
Ndërsa Pentagonit nuk ka bërë të ditur saktësisht se si po përdoren mjetet e AI-së, CBS News ka biseduar me disa ekspertë të njohur me operacionet ushtarake, të cilët përshkruan skenarët e mundshëm.
"Ushtria po përpunon tani rreth një mijë objektiva potenciale në ditë dhe godet shumicën e tyre, me kohë përgatitjeje për sulmin tjetër që mund të jetë nën katër orë," tha admirali i pensionuar i Marinës, Mark Montgomery, drejtor i lartë i Foundation for Defense of Democracy's Center on Cyber and Technology Innovation. "Një njeri është ende pjesë e procesit, por AI po kryen punën që më parë merrte ditë analizash — dhe e bën në një shkallë që asnjë fushatë e mëparshme nuk e ka arritur."
Si përdoret AI nga ushtria
Pentagoni përdor AI në mënyra të ngjashme me konsumatorët — për të përmbledhur dhe analizuar shumë informacion njëherësh. Sipas ish-zyrtarëve të Pentagonit, duke analizuar dokumente, video dhe imazhe nga terreni, AI mund të ndihmojë ushtrinë të simulojë skenarë për të minimizuar viktimat dhe për të përcaktuar se cilat armë janë më efektive.
"Po jetojmë një revolucion ushtarak të nxitur nga revolucioni digjital," tha analisti i sigurisë kombëtare i CBS News, Aaron McLean. "Revolucioni i sotëm nxitet nga shpërthimi i të dhënave: kamera kudo, smartfonë, makina të lidhura.
Terreni është tani i mbushur me informacion në mënyra që ishin të paimagjinueshme një brez më parë."
Me kaq shumë të dhëna të disponueshme, AI është bërë thelbësore për të dhënë kontekst për personelin ushtarak me një shpejtësi shumë më të madhe se analiza tradicionale njerëzore.
"Ka shumë më shumë të dhëna sesa mund të përpunojë ndonjë grup analistësh në kohën e duhur. Algoritmet e AI-së i filtron ato për të ndërtuar paketat e objektivave, për të caktuar mjetet e sulmit dhe për të vlerësuar dëmin, pothuajse menjëherë," tha McLean.
"Shembulli i mbrojtjes izraelite nga raketat e bën këtë të prekshme: kur qindra dronë dhe raketa vijnë brenda disa orësh, asnjë ekip njerëzor nuk mund të vendosë në kohë reale se cilët t’i ndalojë, me çfarë dhe kur. Kjo po bën AI."
Deri tani, modeli i madh gjuhësor i Anthropic, Claude, është sistemi i vetëm i madh i AI-së që ka qenë operativ në sistemet e klasifikuara të Departamentit të Mbrojtjes. AI përdoret gjithashtu për funksione të tjera administrative si kërkimi, zhvillimi i politikave dhe prokurimet, sipas Josh Gruenbaum, komisionerit të Federal Acquisition Service, një agjenci qeveritare që ndihmon të vendoset se cilat mallra dhe shërbime të përdoren.
"Qëllimi ynë ka qenë, dhe mbetet, të ndihmojmë agjencitë të ndihen të rehatshme duke përdorur këtë teknologji dhe duke përshpejtuar prodhimin dhe efikasitetin për taksapaguesin amerikan, duke ruajtur një qasje të drejtë që mirëpret inovatorët amerikanë që forcojnë misionet e agjencisë dhe mundësojnë përdorimin e ligjshëm të këtyre mjeteve nga qeveria pa pengesa të papërshtatshme," tha Gruenbaum për CBS News.
Si AI punon me armët fizike
AI nuk ekziston e izoluar në terren — ka ende mbikëqyrje njerëzore dhe teknologji fizike, përfshirë gjithçka nga aeroplanmbajtësit deri tek dronët, nga kontraktorët tradicionalë të mbrojtjes si Northrop Grumman, Boeing dhe Lockheed Martin. Modelet e mëdha gjuhësore që fuqizojnë AI nuk fluturojnë avionët apo nuk lëshojnë raketat, por përdoren për shumë analiza përpara se ato të bëhen.
Sipas Montgomery, ky avancim ka shkurtuar kohën e operacionit nga ditët në orë.
"Është një mundësues i rëndësishëm i aftësisë së ushtrisë për të planifikuar dhe ekzekutuar luftëra me shpejtësi," tha Montgomery, duke theksuar se njerëzit janë ende pjesë e procesit, por AI përdoret për të ndihmuar në planifikimin e sulmeve të mundshme.
Një burim i njohur direkt me kapacitetet ushtarake të Claude AI nga Anthropic tha për CBS News se detyra kryesore e Claude është të përpunojë raporte të mëdha inteligjence, të sintetizojë modelet, të përmbledhë gjetjet dhe të nxjerrë informacionin relevant më shpejt sesa mund të bënte një analist njerëzor.
Procesi i targetimit mbetet i drejtuar nga njerëzit. Ndërsa politika e përdorimit të qeverisë amerikane nga Anthropic lejon Departamentin e Mbrojtjes të përdorë Claude për analizimin e inteligjencës së huaj, termat e përdorimit kërkojnë që njerëzit të marrin çdo vendim mbi objektivat ushtarake. CBS News nuk ka arritur të verifikojë në mënyrë të pavarur nëse sistemet Claude u përdorën në një sulm më 28 shkurt që goditi një shkollë për vajza në Iran, për të cilin SHBA-ja mund të kishte qenë përgjegjëse.
AI është një mbështetje e rëndësishme për operacionet, por lufta mund të vazhdojë edhe pa të. Kontraktorët më tradicionalë vazhdojnë të prodhojnë shumicën e armëve, sipas Montgomery.
"Kjo luftë po luftohet me armë, 98% nga armët e siguruara nga kontraktorët tradicionalë, dhe ata po e bëjnë shumë mirë," tha Montgomery. Ai shtoi se mund të luftohej një luftë pa AI, por do të ishte “më pak e dëshirueshme”. “Ai definitivisht po luan një rol që ndoshta vetëm do të rritet nga fushata në fushatë,” shtoi ai.
Roli i teknologjisë së madhe në ushtri — dhe çfarë po ndryshon
Në korrik, Pentagoni nënshkroi një kontratë 200 milion dollarëshe me kompaninë e inteligjencës artificiale Anthropicpër të integruar Claude në sistemet e Pentagonit. Kjo kontratë është anuluar më pas pas një mosmarrëveshjeje midis Pentagonit dhe udhëheqësve të Anthropic mbi kush duhet të ketë fjalën e fundit në vendosjen e kufizimeve për përdorimin e Claude nga ushtria.
Tani, kompania po padit qeverinë federale, duke pretenduar hakmarrje. "Kushtetuta nuk lejon qeverinë të përdorë fuqinë e saj të madhe për të ndëshkuar një kompani për fjalën e saj të mbrojtur. Asnjë statut federal nuk autorizon veprimet e ndërmarra këtu," tha Anthropic në padinë e saj.
Microsoft dhe punonjës nga OpenAI dhe Google kanë dorëzuar memorandum amicus në mbështetje të padisë së Anthropic.
Pentagoni ka një periudhë gjashtë-mujore për të larguar produktet e Anthropic nga sistemi i tij, dhe ende po i përdor ato në Iran, pavarësisht se është konsideruar rrezik i zinxhirit të furnizimit. Ndërkohë, kompani të tjera po hyjnë në këtë fushë. Google njoftoi në një postim në blog të martën se po lanson agjentë AI për përdorime ushtarake jo të klasifikuara.
Pas përplasjes së Anthropic me Departamentin e Mbrojtjes në fund të shkurtit, Sam Altman, CEO i rivalit të Anthropic, OpenAI, postoi në X për përdorimin e modeleve të inteligjencës artificiale të ChatGPT në rrjetin e klasifikuar të Pentagonit.
Kompania më pas publikoi rreth gjuhës në marrëveshjen e tyre me Pentagonin që respekton atë që ata quajnë tre linja të kuqe për përdorimin e AI-së: armët vdekjeprurëse autonome, mbikëqyrja masive e amerikanëve dhe vendimet automatike me rrezik të lartë./Përktheu Piranjat News
