Një individ me një të kaluar shumë të dyshimtë, i cili nga njëra anë fuste lugën, në tjetrën garuzhden,...
BOTA
Stoku i armatimeve po mbaron, konflikti me Iranin në rrezik
PiranjatPërditësimi i fundit 5 Mars 2026, 11:52
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, pretendon se vendi i tij ka një “stok praktikisht të pakufizuar” të armëve kyçe.
Ministria e mbrojtjes e Iranit thotë se ka “kapacitet për t’i rezistuar armikut” më gjatë sesa kishte planifikuar SHBA-ja.
Ukraina ka qenë prej kohësh më e vogël dhe e pajisur më pak se Rusia, por padyshim që është një faktor i rëndësishëm.
Ritmi i operacioneve ka qenë i lartë që në fillim.
Të dy palët po përdorin armët më shpejt se sa mund të prodhohen.
Instituti për Studime të Sigurisë Kombëtare me bazë në Tel Aviv (INSS) vlerëson se SHBA-ja dhe Izraeli kanë kryer tashmë më shumë se 2,000 sulme, secila duke përdorur disa lloje municionesh.
INSS thotë se Irani ka nisur tashmë 571 raketa dhe 1,391 dronë. Shumë prej tyre janë kapur ose neutralizuar. Për të dyja palët, ky nivel luftimi do të jetë më i vështirë për t’u mbajtur sa më gjatë që të zgjatet lufta.
Zyrtarët perëndimorë thonë se kanë vënë re një ulje të numrit të raketave që Irani po lëshon, nga qindra në ditën e parë të luftës në disa dhjetëra tani.
Para luftës, vlerësohej se Irani kishte një stok prej më shumë se 2,000 raketash balistike me rreze të shkurtër. Asnjë ushtri nuk publikon shifra të sakta për armët që ka në dispozicion, pasi këto mbeten të klasifikuara për të mbajtur armiqtë në errësirë.
Komandanti i lartë amerikan, gjeneral Dan Caine, tha të mërkurën se lëshimet balistike të Iranit janë ulur 86% krahasuar me ditën e parë të luftimeve të shtunën. Komanda Qendrore e SHBA-së (Centcom) thotë se vetëm gjatë 24 orëve të fundit ka pasur një ulje prej 23%.
Mendohej se Irani kishte prodhuar masivisht dhjetëra mijëra dronë sulmues Shahed para luftës.
Teknologjia është eksportuar edhe në Rusi – që po i përdor versionet e tyre Shahed me efekt shkatërrues në Ukrainë. Madje edhe SHBA-ja ka kopjuar dizajnin.
Por Caine tha se lëshimet e dronëve nga Irani kanë rënë 73% që nga dita e parë e konfliktit. Irani duket se po has vështirësi për të mbajtur një ritëm të lartë operacionesh.
Ende është e mundur që kjo rënie dramatike të jetë përpjekje për të ruajtur stokun, por prodhimi i vazhdueshëm do të bëhet gjithnjë e më i vështirë.
Fluturimet amerikane dhe izraelite tani kanë mbizotërsi ajrore mbi Iranin. Shumica e mbrojtjeve ajrore të Iranit janë shkatërruar. Ai nuk ka më një forcë ajrore të besueshme. Centcom thotë se faza tjetër e luftës fokusohet në gjetjen dhe shkatërrimin e raketave dhe dronëve të Iranit, stokut të armëve dhe fabrikave që i prodhojnë ato.
Tani mund të jetë më e lehtë për SHBA-në dhe Izraelin të dëmtojnë aftësinë e Iranit për të luftuar, por do të jetë e vështirë të shkatërrohen të gjitha stokjet e armëve. Irani është një vend tre herë më i madh se Franca. Armët mund të fshihen ende nga shikimi ajror.
Historia e fundit gjithashtu tregon kufizimet e luftërave të zhvilluara vetëm nga ajri. Ushtria izraelite ende nuk ka shkatërruar Hamasin në Gaza pas dy vitesh bombardimesh intensive. Rebelët Houthi në Jemen mbijetuan një fushatë njëvjeçare bombardimesh nga SHBA-ja – po ashtu disa nga armët e tyre.
SHBA-ja mbetet ushtria më e fuqishme në botë. Stoket e saj konvencionale do të jenë më të thella se të çdo vendi tjetër.
Por ushtria amerikane ende mbështetet kryesisht te armët e shtrenjta me udhëzues preciz, të cilat prodhohen në sasi të kufizuara. Raportohet se Trump ka thirrur një takim me kontraktorët e mbrojtjes më vonë këtë javë për t’i nxitur të rrisin prodhimin. Kjo tregon se edhe burimet e Amerikës mund të jenë të shtrënguara.
Një pjesë e presionit mund të ketë lehtësuar tani që SHBA-ja ka lirinë relative për të kryer sulme nga afërsia.
Caine tha se SHBA-ja tashmë ka kaluar nga përdorimi i “armëve të largësisë” – armë më të shtrenjta dhe të sofistikuara me rreze të gjatë, si raketat Tomahawk dhe po përdor tani armë më të lira “të vendosura mbi objektivin”, si bombat JDAM, që mund të lëshohen mbi një objektiv.
Mark Cancian, kolonel i ish-Marines amerikane dhe ekspert në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS) me bazë në Uashington, thotë se pas sulmit fillestar nga larg, SHBA-ja “mund të përdorë tani raketa dhe bomba më të lira”. Ai thotë se SHBA-ja mund të vazhdojë këtë nivel luftarak “pothuajse pafundësisht”. Sa më gjatë të zgjasë lufta, lista e objektivave gjithashtu zvogëlohet – që do të thotë ngadalësim gradual i ritmit të operacioneve.
Mbrojtja ajrore Cancian thotë se SHBA-ja ka dhjetëra mijëra bomba JDAM, por sistemet e shtrenjta të mbrojtjes ajrore janë në furnizim më të kufizuar. Në fazat fillestare të konfliktit, këto kanë qenë thelbësore për të mposhtur kërcënimin nga sulmet hakmarrëse iraniane.
Raketat Patriot kanë pasur kërkesë të lartë – jo vetëm nga SHBA-ja, por edhe aleatët arabë dhe Ukraina. Çdo raketë interceptuese kushton më shumë se 4 milionë dollarë dhe besohet se SHBA-ja prodhon rreth 700 në vit. Nëse Irani vazhdon të nisë raketa balistike, kjo do të shterojë këto stokje të kufizuara. Cancian nga CSIS vlerëson se SHBA-ja mund të ketë rreth 1,600 raketa Patriot, të cilat në ditët e fundit mund të jenë shteruar. Ai thotë se SHBA-ja mund të vazhdojë luftën ajër-tokë për një “kohë të gjatë”, por lufta e mbrojtjes ajrore është “më e pasigurt”.
“Nëse presidenti Trump është i gatshëm të përdorë raketat Patriot, atëherë mendoj se mund t’i rezistojmë iranianëve – por kjo do të ketë një kosto në një konflikt të mundshëm në Paqësor.”
Fakti që Trump do të takohet më vonë këtë javë me firmat amerikane të mbrojtjes tregon se ka shqetësime për stokun e armëve. Por sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, insiston se “Irani nuk mund të na tejkalojë”. Në këtë, ai ka të drejtë./Përktheu Piranjat News, marrë nga BBC
