Ndonjëherë dikush dëshiron të shtypë një buton dhe ta zhbëjë, siç është rasti me kompjuterët. Një nga ato kohë është edhe kjo për britanikët, të cilët duket se po... mendojnë dy herë për Brexit-in, saktësisht dhjetë vjet që kur votuan "Dil". Sot, me pasojat e daljes nga BE-ja që ndihen në lëkurën e britanikut mesatar dhe jo vetëm, tema kryesore e diskutimit në krizën politike që ka shpërthyer është Brexit-i.
"Një gabim katastrofik", e karakterizoi daljen nga Bashkimi Evropian Ministri i Shëndetësisë i dorëhequr Wes Streeting, i cili bëri thirrje për zëvendësimin e Kryeministrit Keir Starmer dhe hapjen e luftës civile në Partinë Laburiste me akuza të ndërsjella për vetëvrasje politike dhe riformulime të kërkesave për rilidhje me familjen euro. Kryebashkiaku popullor i Mançesterit, Andy Burnham, e sheh sfidën e Brexit-it si hapje të rrugës për në Parlament, ndërsa Nigel Farage dhe Reform UK bëjnë përparime mbresëlënëse në ish-fortesat e Brexit-it.
Dhe ai sheh më shumë se 50% të britanikëve, në një sondazh të More in Common, të thonë se do të votonin për të qëndruar në Bashkimin Evropian sot. Pra, çfarë shkoi keq? Gjithçka! Në fund të fundit, Starmer kishte pranuar në një kohë të papritur se "Brexit ka ndikuar ndjeshëm në ekonominë tonë". Kostoja e divorcit vlerësohet të jetë midis 180 dhe 240 miliardë paund për ekonominë britanike.
Sipas hulumtimeve, çdo britanik ka humbur të paktën 21,000 euro që nga divorci, ose humbet midis 2,000 dhe 3,400 paund në vit, me PBB-në për frymë që është 6% më e ulët se sa do të kishte qenë nëse do të kishin qëndruar në familjen euro. Investimet ranë me 12% në 18%, dy milionë vende pune u humbën, tregtia ra me 15%, taksat u rritën në nivelin më të lartë që nga viti 1945 dhe produktiviteti u shemb. Duke qenë këto vetëm një pjesë e pasojave të Brexit, mund të thuhet se ishte një katastrofë...
Tregu i pasurive të paluajtshme
Në Qytetin e Londrës, pamja nuk është tamam siç ishte dikur. Në dallim nga ndërtesat moderne dhe të reja, pronat e vjetra tregtare nuk janë aq të njohura. Shumë prej tyre qëndrojnë të rrënuara dhe të heshtura, si fantazma të lavdisë së tyre të dikurshme. Pas referendumit, më shumë se 440 firma financiare dhe ekonomike zhvendosën disa nga shërbimet e tyre nga ish-qendra financiare e Kontinentit të Vjetër në BE.
Me vete, ato morën më shumë se 900 miliardë paund në asete bankare, të tilla si portofole investimesh, kredi biznesi dhe rezerva parash, të vlerësuara në rreth 10% të sistemit bankar të Mbretërisë së Bashkuar. Si rezultat, tregu i pronave tregtare dhe veçanërisht tregu i zyrave në qendrën financiare të Londrës, Qytetin, u shemb, pasi numri i kompanive ose shërbimeve me seli atje dhe sigurisht punonjësve të tyre u ul.
Me gjuhën e numrave, sipas të dhënave nga Savills Plc, në mars 2017, investimet në ndërtesa zyrash dhe zyrash në Londër ranë me 17% në 15.9 miliardë paund. Megjithatë, për vitin e kaluar, sipas një hulumtimi nga Colliers, investimet në zyra në Londër arritën në 9.47 miliardë paund dhe u rritën me 52% krahasuar me 6.21 miliardë në vitin 2024!
Ndërkohë, "hardhisë së shtrembër" të Brexit dhe ikjes së kompanive në sektorin financiar, iu shtua edhe "gomari" që i dha goditjen përfundimtare pasurive të patundshme tregtare të Qytetit: arsyeja për pandeminë e koronavirusit nga e cila qyteti nuk është rikuperuar ende, pasi zyrat që janë të zëna përbëjnë vetëm 37% të numrit të niveleve para pandemisë (55% në Qytet). Pronarët e pronave që nuk plotësojnë kriteret e ndërtesave më moderne të preferuara për zyra (p.sh. bioklimatike, me konsum të ulët energjie) shohin që kërkesa për to është zeruar, derisa të vendosin ose të jenë në gjendje të kryejnë rinovime që do të tërheqin palë të reja të interesuara.
Shtëpitë e hipotekuara
Rënia që Brexit solli në tregun e pronave banesore është e ndryshme. Ja ajo që ekonomistët britanikë e quajnë një "rrëzim i heshtur". Siç shpjegojnë ata, meqenëse 2/3 e britanikëve të rritur janë pronarë shtëpish dhe shumica dërrmuese (vlerësohet në rreth 90%) e këtyre shtëpive janë prona të hipotekuara në banka, qeveria e vendit do të bëjë gjithçka për të mbështetur tregun, ose për ta bërë atë të duket i shëndetshëm.
Dhe kjo sepse nëse tregu i pasurive të patundshme banesore shembet , ai do të tërheqë me vete edhe sistemin bankar. Por çfarë po ndodh në të vërtetë? Kërkesa për prona banesore dhe veçanërisht apartamente në Londër është aq e ulët sa çmimet po bien, me pronarët që bëjnë oferta dhe zbritje deri në 100,000 paund brenda natës, ndërsa ndërtimi në sektorin e banesave po bie me 84% në një dekadë, pikërisht për shkak të kërkesës pothuajse zero!
Që nga dita e Brexit deri më sot, tregu i pronave banesore ka qenë i tronditur. Pamja është tipike për Londrën, ku lagjet qendrore dhe të famshme si Kensington, Westminster dhe Chelsea po shohin çmimet e shtëpive në rënie të lirë, ose edhe në stanjacion. Për shembull, në Kensington dhe Chelsea, çmimet në vitin 2025 ranë në nivelin e tyre më të ulët që nga viti 2013, pas një rënieje prej 15% një vit më parë. Në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar sot, siç vërejnë analistët ekonomikë (p.sh., analizat e raporteve), gjërat janë edhe më keq, pasi çmimet e pronave të paluajtshme janë tashmë në pikën e tyre më të ulët në 20 vitet e fundit dhe janë në një trend rënës.
Një pronë me një vlerë mesatare prej 370,000 paundësh në vitin 2006, ndërsa kishte afërsisht të njëjtin çmim në vitin 2016, kur u vendos Brexit, tani po shitet për më pak se 270,000. Ose, për të qenë të saktë, nuk po shitet, pasi kërkesa është zhdukur pothuajse, siç vërejnë agjentët vendas të pasurive të paluajtshme, si rezultat i së cilës shohim blerje dhe shitje të pronave me vlerë mbi një milion, një dekadë më parë, me çmimin e tyre të ulur me 60%!
Fuçia nuk ka fund, siç duket, pasi në Londër çmimet e shtëpive kanë shënuar një rënie të vazhdueshme për shtatë muajt e fundit, me dëmin më të madh (të madh) që është pësuar në zonat luksoze që më parë ishin të kërkuara.
Çmimet e shtëpive kanë rënë me më shumë se 12% në Westminster, që përfshin zona të kërkuara si Mayfair dhe Knightsbridge, dhe me 11% në Kensington dhe Chelsea këtë vit. Gjatë vitit deri në shkurt, çmimi mesatar i shtëpive në kryeqytet ra me 3.3% në 542,000 £, krahasuar me një rënie vjetore prej 1.9% muajin e kaluar, sipas Zyrës për Statistikat Kombëtare (ONS).
Zëra për kthim në BE pas krizës së re politike
Nëse do të kishte një fushë ku të gjithë britanikët ishin të bindur se Brexit do t'u sillte dobi, ajo ishte shëndeti publik. Megjithatë, në praktikë, NHS ka rënë që nga dalja nga Bashkimi Evropian, me koston, për fat të keq, që nuk matet (vetëm) në paund, por në jetë njerëzore të humbura. Sipas një hulumtimi nga Universiteti i Surrey-t, 1,485 pacientë që mund të ishin shpëtuar humbasin çdo vit pas Brexit-it për shkak të mungesës së infermierëve në NHS. Një nga premtimet më të famshme të fushatës "Largohuni nga BE-ja" ishte se divorci do të çlironte 350 milionë paund shtesë në javë në financim për NHS-në. Në teori, kjo dukej e vërtetë, por në praktikë, realiteti i ashpër ekonomik e ka ulur ndjeshëm këtë financim. Në të njëjtën kohë, ajo që fushata "Largohuni" nuk e parashikoi ishte se do të lindnin kosto të reja për sistemin shëndetësor kombëtar të vendit.
Mungesa e barnave
Si rezultat i Brexit-it, një pjesë e madhe e stafit mjekësor dhe infermieror të NHS-së që vinte nga Evropa u largua, qasja në programet e përbashkëta evropiane të kërkimit dhe zhvillimit u humb (kështu që kostoja u dyfishua pasi nuk ndahej më), zinxhirët e furnizimit dhe bashkëpunimet me sistemet shëndetësore evropiane u ndërprenë, duke çuar në mungesa të barnave dhe kostot u rritën ndjeshëm.
Vetëm në tre vitet e para, 11,600 mjekë dhe infermierë nga BE-ja u larguan dhe u kthyen në vend. Dhe sot, dhjetë vjet më vonë, NHS ka një deficit prej 1.1 miliardë paundësh, gjë që do të rezultojë në shkurtimin e 20,000 vendeve të punës në fazën e parë. Kjo është e frikshme, pasi punëdhënësi më i madh i Anglisë tashmë po përballet me mungesa të mëdha stafi (fuqia e saj totale punëtore është 1.55 milion) dhe mijëra punëtorë po japin dorëheqjen.
Çdo vit rreth 4,000 mjekë të NHS japin dorëheqjen dhe shkojnë të punojnë jashtë vendit, ndërsa 1 në 9 mjekë që punojnë aktualisht në sistemin shëndetësor britanik po shqyrton emigrimin. Ndërsa eksodi i mjekëve ka lënë boshllëqe të mëdha në anestezistë, pediatër, kirurgë kardiakë dhe psikiatër (kryesisht), NHS është detyruar të rekrutojë mjekë migrantë të trajnuar në vendet e tyre të origjinës, kryesisht në Afrikë dhe Lindjen e Mesme, përmes procedurave të shkurtuara.
Rreth 35% e mjekëve të NHS sot janë të huaj dhe e kanë shpëtuar atë nga kolapsi i plotë. Nga ana tjetër, një studim nga universitetet University College London, Cambridge dhe Durham zbulon se 80,000 nga 260,000 mjekë të huaj të NHS do të dështonin në provimet British Standard që japin mjekët britanikë. Shtojini kësaj faktin se vetëm vitin e kaluar 1,938 kompani në Mbretërinë e Bashkuar u përballën me mungesa të furnizimeve mjekësore si rezultat i Brexit.
Afrikanë në vend të evropianëve
“Evropianët po vijnë dhe po na marrin vendet e punës” ishte arsyetimi i mbështetësve të Brexit-it, të cilët besonin se kufizimi i lëvizjes së lirë të punëtorëve evropianë në Mbretërinë e Bashkuar do të çlironte vende pune. Megjithatë, ndodhi paradoksi i mëposhtëm: ndërsa deri në vitin 2024 numri i punëtorëve të lindur në BE në Mbretërinë e Bashkuar (2.3% e fuqisë punëtore) u ul me 785,000, punëtorët e huaj u rritën me 200,000 (sipas burimeve të tjera me 992,000!).
Imigracioni nga vendet jashtë BE-së në Mbretërinë e Bashkuar u rrit në nivele historike pas Brexit-it, ndërsa imigracioni i evropianëve në të njëjtin vend u ul në nivele pothuajse zero. Në të njëjtën kohë, jo vetëm që vendi nuk e mori përsëri kontrollin e imigracionit nga BE-ja, por për shkak të mungesës së bashkëpunimit me Evropën, imigracioni i paligjshëm nga vendet kryesisht afrikane në Mbretërinë e Bashkuar u rrit me 37.5%, në 224,000, menjëherë pas Brexit-it. Në një lidhje historike midis Brexit-it dhe rritjes së imigracionit, Keir Starmer i përshkroi anijet e vogla me të cilat emigrantët e paligjshëm kalojnë në territorin britanik si “anije Farage”.
3 milionë vende pune do të humbasin
Në tregun e punës, ajo që po ndodh pas Brexit është e çuditshme: ka vende të lira pune, veçanërisht në ato aftësi që përdoreshin shumë nga punëtorët e BE-së, por nuk ka njerëz të kualifikuar britanikë për t'i mbushur ato. Analiza e Indeksit Global të Menaxherëve të Blerjeve (PMI) të S&P tregoi se tregu i punës u dobësua më tej në fund të vitit të kaluar, duke minuar shpresat për një rimëkëmbje të numrit të vendeve të lira dhe trendeve të punësimit.
Studiuesit në KPMG dhe Konfederatën e Rekrutimit dhe Punësimit (REC) thanë se rekrutimi i stafit ra përsëri në dhjetor, duke shënuar muajin e 39-të radhazi të rënies së punësimeve të përhershme. PMI për punësimet e përhershme ishte 44.3, shumë nën pragun neutral prej 50 dhe vlera më e ulët e regjistruar që nga gushti. Tani, sipas studimit të fundit nga Cambridge Econometrics, Brexit ka kushtuar 1.8 milionë vende pune deri në janar 2024. Në të njëjtën kohë, Banka e Anglisë vlerëson se rënia e punësimit këtë vit është 4%, ndërsa parashikon se 3 milionë vende pune do të humbasin deri në vitin 2035!
Ushqim i papërballueshëm për një në dy familje
“Ku janë të varfrit, aty është edhe fati i tyre”, thonë njerëzit tanë, dhe të dobëtit në Britaninë e Madhe e kanë përjetuar vetë. Familjet më të varfra dhe më të cenueshme janë goditur më rëndë nga Brexit. Sipas NIESR, Institutit Kombëtar Britanik të Kërkimeve Ekonomike dhe Sociale, ndërsa familjet me të ardhura më të larta do të shohin përmirësimin e standardeve të tyre të jetesës, në vitin aktual financiar, standardet e jetesës së 10% të familjeve më të varfra në Mbretërinë e Bashkuar do të jenë 2% më të ulëta se në vitet 2024-25.
Ata ishin gjithashtu të parët, në fund të fundit, që ndjenë pasojat e Brexit, kur ai shtoi 1.7% në inflacionin në vitin pas daljes dhe rritjen e kostos së jetesës, veçanërisht të ushqimit, ndërsa në të njëjtën kohë PBB-ja për frymë po humbet 3,700 paund në vit. Instituti thotë se të paktën gjysma e 28 milionë familjeve të Mbretërisë së Bashkuar po vuajnë. Kjo është e kuptueshme duke pasur parasysh se çmimet e konsumit janë rritur me 30% në pesë vitet e fundit, në mënyrë disproporcionale me rritjen e pagave. /Përshtati në shqip PiranjatNews/
Artikuj te sugjeruar
BOTA
31 Maj17:07
Evropa përvëlohet nga vala ekstreme e të nxehtit/ Temperatura rekord dhe viktima
Një valë e pazakontë e të nxehtit ka përfshirë Evropën Perëndimore, duke thyer rekorde temperaturash dhe duke shkaktuar ...
BOTA
31 Maj16:41
E pakapshme nga sistemet mbrojtjes të NATO-s! E vërteta e raketës ruse me të cilën mburret Putin
Ekspertë ukrainas dhe polakë kanë sfiduar së fundmi pretendimet e presidentit rus Vladimir Putin se raketa balistike me rreze të mesme,...
BOTA
31 Maj16:39
"Vrasja e civilëve vetëm sa forcon Hezbollahun", Franca kërkon mbledhje urgjente të Këshillit të Sigurimit për Libanin
Franca ka kërkuar mbledhje urgjente të Këshillit të Sigurimit të OKB-së pas marrjes nën kontroll nga ushtria izraelite të...
BOTA
31 Maj15:36
Aksident tragjik në Greqi/ Motori del nga rruga dhe përplaset me barrierat mbrojtëse, ndërrojnë jetë babë e bir
Tragjedi në Greqi. Një 20-vjeçar dhe babai i tij 46-vjeçar humbën jetën pas një aksidenti të ndodhi në Patra.
...
BOTA
31 Maj15:29
Emocionohet Erdogan, vajza me sindromën Down e puth dhe e përqafon gjatë fjalimit
Një moment prekës gjatë një eventi zyrtar në Turqi është bërë viral në rrjetet sociale, pasi një vajz&eum...
BOTA
31 Maj15:14
Trondit nëna: Djali im shkoi në një festë në një kishë dhe u godit me thikë në një sulm të frikshëm në Snapchat
DUKE dëgjuar trokitjen e derës, Charisse James, u rrotullua në shtrat dhe u shtangur kur pa orën. Ishte orë pas orës 23:00 dhe dja...
BOTA
31 Maj14:41
Konflikti në Ngushticën e Hormuzit/ SHBA godet një anije tregtare që po përpiqej të shkelte bllokadën dhe të arrinte në Iran
Ushtria amerikane tha vonë të shtunën se forcat e saj ndaluan një anije tregtare që po përpiqej të thyente bllokadën e p...
BOTA
31 Maj14:26
VIDEO/ Skandal në Holandë, policia dhunon dhe tërheq prej flokësh gruan shtatzënë palestineze
Rasti i një azilkërkueseje palestineze, e cila u filmua duke u ndaluar në mënyrë të dhunshme nga oficerët e policisë n&e...
BOTA
31 Maj13:20
Raporti shëndetësor për Trump: Kyçe të ënjtura, shtoi 6 kg, por në gjendje të shkëlqyer
Shtëpia e Bardhë ka publikuar një buletin të ri mjekësor mbi shëndetin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump. Në ra...
BOTA
31 Maj10:45
Iranian apo rus? Ky është droni i ri i përdorur nga Kremlini, që alarmoi Evropën pas shpërthimit të tij në Rumani
Kur një armë kushton sa një makinë e përdorur dhe fluturon dy mijë kilometra, gjeografia pushon së qeni mburojë, dhe kjo...
