Ashtu siç pritej, me të mbërritur te kryeministria, ka nisur përplasja mes policisë dhe protestuesve.
Kanë qenë kë...
BOTA
Virusi që shkakton të vjella po përhapet në pjesën më të madhe të Shteteve të Bashkuara
PiranjatPërditësimi i fundit 1 Qershor 2026, 09:48
Sezoni i gripit mund të jetë pothuajse pas nesh, por një virus i pakëndshëm dhe shumë ngjitës i stomakut po përhapet. Javët e fundit, alpinistët në Kaliforninë Jugore janë goditur nga norovirusi, sipas Pacific Crest Trail Association.
Por adhuruesit e natyrës përgjatë këtij shtegu ikonik nuk janë të vetmit që po vuajnë.
Monitorimi i fundit i ujërave të zeza tregon një rritje në nivele “të larta” të norovirusit në pjesën më të madhe të vendit, me raste që po shtohen aktualisht në verilindje të SHBA-së.
Nga 1 gushti deri më 7 maj, programi NoroSTAT i Centers for Disease Control and Prevention regjistroi 1,194 shpërthime të virusit, krahasuar me 2,534 gjatë së njëjtës periudhë një vit më parë — shifra në përputhje me mesataret historike.
“Në nivel kombëtar, norovirusi mbetet në kategorinë E LARTË për shkak të përqendrimeve të larta gjatë 21 ditëve të fundit,” tha Amanda Bidwell, menaxhere shkencore e programit WastewaterSCAN, një program akademik i Stanford University në partneritet me Emory University.
Norovirusi shpesh quhet “sëmundja dimërore e të vjellave”, por nuk është e pazakontë që shpërthimet të vazhdojnë deri në fund të pranverës, tha Bidwell.
Të dhënat nga ujërat e zeza tregojnë gjithashtu një shpërthim të norovirusit në zonën e Gjirit të San Franciskos, megjithëse shifrat në nivel kombëtar janë normale për këtë periudhë të vitit, tha Dr. Linda Yancey, specialiste e sëmundjeve infektive në Memorial Hermann në zonën e Hjustonit.
“Nuk ka asgjë të pazakontë në këtë rast në Kaliforni,” shtoi Yancey. “Thjesht patën fat të keq.”
Sipas CDC-së, nivelet kombëtare nuk janë “jashtëzakonisht të larta” krahasuar me sezonet e mëparshme, megjithëse monitorimi i agjencisë bazohet në raste të konfirmuara nga shtetet dhe mund të mos përfshijë shumë infektime.
“Monitorimi i norovirusit në ujërat e zeza është shumë i dobishëm për këtë virus shumë ngjitës, pasi nuk ka shumë të dhëna klinike që përshkruajnë shpërthimet, sepse shumica e njerëzve shërohen në shtëpi pa parë një profesionist shëndetësor,” tha Bidwell.
Varianti i mutuar shmang imunitetin
Aktualisht po qarkullojnë disa variante të norovirusit, përfshirë GII.4, një variant i zakonshëm që qarkullon prej vitesh, dhe GII.17, një variant më i mutuar që shmang pjesërisht imunitetin ekzistues sepse njerëzit nuk kanë qenë shumë të ekspozuar ndaj tij, tha Yancey.
Gjatë sezonit 2024–25, GII.17 tejkaloi GII.4 si varianti dominues në SHBA, duke shkaktuar rreth 75% të shpërthimeve.
Të dy variantet shkaktojnë simptoma shumë të ngjashme, edhe pse virusi dihet se muton shpejt.
“Varianti më i ri nuk është më ngjitës në vetvete,” tha ajo. “Ai përhapet më lehtë sepse më pak njerëz kanë imunitet të pjesshëm ndaj tij, kështu që sëmuren dhe e përhapin virusin.”
Si mund të ndikojnë udhëtimet dhe nxehtësia
Edhe pse kryesisht një sëmundje dimërore, norovirusi mund të rritet edhe në fund të pranverës, tha Aaron Glatt, shef i sëmundjeve infektive në Mount Sinai South Nassau në Long Island, Nju Jork.
Virusi përhapet lehtësisht nga personi në person.
Ashtu si fruthi, norovirusi është një nga sëmundjet më ngjitëse të njohura, me pacientët e infektuar që ua transmetojnë virusin mesatarisht deri në shtatë personave të tjerë, tha Yancey. Udhëtimet sezonale dhe temperaturat ekstreme mund të jenë gjithashtu shkaktarë.
Rritja e lëvizjeve gjatë festave sjell grupe të mëdha njerëzish në kontakt të afërt, duke përshpejtuar transmetimin e virusit, ndërsa temperaturat e larta i detyrojnë njerëzit të qëndrojnë brenda ambienteve të mbyllura, gjë që lehtëson përhapjen e shpejtë në hapësira të mbushura me njerëz, tha Dr. Scott Roberts nga Yale School of Medicine.
“Nuk kam parë prova për një variant të ri, por si me të gjithë viruset, evolucioni ndodh, dhe fatkeqësisht imuniteti ynë ndaj norovirusit nuk zgjat shumë,” shtoi Roberts.
Si përhapet norovirusi?
“Norovirusi mund të shfaqet gjatë gjithë vitit, por në hemisferën veriore shihet më shpesh nga nëntori deri në maj,” tha Bidwell.
Ai përhapet zakonisht në ambiente ku shumë njerëz janë të grumbulluar së bashku, si anijet turistike, përmes kontaktit të drejtpërdrejtë me një person të sëmurë ose duke prekur sipërfaqe të kontaminuara dhe më pas gojën.
Njerëzit shpesh infektohen nga ushqime të kontaminuara, për shembull kur një kuzhinier i sëmurë përgatit ushqim dhe ua shërben të tjerëve, ose duke pirë ujë që nuk është trajtuar siç duhet.
Ata që konsumojnë ushqime të ftohta të gatshme për konsum, si sallatat dhe sanduiçët, janë në rrezik më të lartë.
Simptomat dhe trajtimet që duhen shmangur
Norovirusi është shkaku më i zakonshëm i helmimit ushqimor në SHBA.
Të vjellat, diarreja dhe ngërçet në stomak zakonisht fillojnë 12 deri në 48 orë pas ekspozimit. Disa njerëz kanë vetëm diarre ose vetëm të vjella, por një shenjë karakteristike e norovirusit janë të vjellat intensive krahasuar me viruset e tjera të stomakut.
Është e mundur të testohet jashtëqitja për virusin, por zakonisht mjekët e diagnostikojnë gjendjen pa analiza laboratorike.
Shumica e të rriturve të shëndetshëm shërohen vetë brenda disa ditësh, por mund ta përhapin infeksionin deri në dy javë edhe pasi ndihen më mirë.
Nuk ekziston një trajtim specifik dhe antibiotikët nuk funksionojnë, sepse infeksioni shkaktohet nga një virus dhe jo nga bakteret.
Ekspertët rekomandojnë lëngje orale për rehidrim në vend të pijeve sportive për të zëvendësuar lëndët ushqyese dhe mineralet e humbura nga të vjellat dhe diarrea — megjithëse pije si Gatorade mund të ndihmojnë në raste të lehta dehidratimi.
Kur disa njerëz dehidratohen rëndë, mund të kenë nevojë për lëngje intravenoze për të zëvendësuar humbjet. Grupet më të rrezikuara, si fëmijët e vegjël dhe të moshuarit, duhet të monitorojnë shenjat paralajmëruese të dehidratimit, përfshirë:
-Ulje të urinimit -Gojë të thatë -Marramendje kur ngrihen në këmbë -Të qara me shumë pak lot
Për t’u mbrojtur nga norovirusi, shmangni butakët e papërpunuar (veçanërisht gocat e detit) dhe lani gjithmonë duart mirë me ujë dhe sapun. Dezinfektuesit e duarve shpesh nuk janë efektivë kundër këtij virusi, ndaj sipërfaqet duhet të pastrohen me dezinfektues të regjistruar nga EPA që janë specifikisht të etiketuara për ta vrarë atë./Përktheu Piranjat News
