Në prag të miqësores Shqipëri – Izrael, e cila do të mbahet sonte në stadiumin “Air Albania” të Tiran&...
BOTA
Zbulohet nën Katedralen Notre-Dame de Paris një monedhë e shekullit IV dhe mbishkrime misterioze: Gërmimi i shekullit...
PiranjatPërditësimi i fundit 3 Qershor 2026, 10:29
Një monedhë e shekullit të katërt me portretin e perandorit romak Konstandin dhe fragmente qeramike me mbishkrime ende të padeshifruara janë ndër zbulimet më të rëndësishme të bëra gjatë gërmimeve arkeologjike nën Katedralen Notre-Dame në Paris, në atë që mediat franceze e kanë quajtur “gërmimi i shekullit”.
Nën diellin e verës, ndërsa turistët presin në radhë për të vizituar katedralen e famshme, katër metra poshtë tyre një ekip arkeologësh po zbulon shtresa historie që shtrihen deri në Parisin romak të para 2.000 vjetëve.
Gërmimet po zhvillohen në sheshin përpara Notre-Dame, ku autoritetet e Parisit kanë nisur një projekt për ta transformuar zonën me më shumë pemë dhe hije pas restaurimit të katedrales, e cila u dëmtua rëndë nga zjarri i vitit 2019 dhe u rihap në fund të vitit 2024. Megjithatë, përpara se të fillojnë punimet, ligji kërkon që toka të ekzaminohet për të mbrojtur trashëgiminë arkeologjike që mund të ndodhet nën sipërfaqe. Kjo ka shndërruar një pjesë të sheshit në një kantier të madh arkeologjik, ku ekspertët po nxjerrin në dritë objekte që tregojnë historinë e hershme të Parisit.
Sipas arkeologëve, gjurmët e para shfaqen vetëm 50 centimetra nën sipërfaqe, ndërsa në thellësi prej katër metrash janë zbuluar shtresa që përfshijnë periudha të ndryshme historike – nga Mesjeta deri te koha romake.
Mes qindra objekteve të gjetura, një nga më të rëndësishmet është një monedhë e shekullit IV që mban portretin e perandorit Konstandin, sundimtarit që legalizoi krishterimin në Perandorinë Romake. Monedha u gjet fillimisht e mbuluar nga korrozioni, por pas analizave me rreze X u bë i mundur identifikimi i saj.
Arkeologët kanë zbuluar gjithashtu enë qeramike të ruajtura pothuajse të paprekura, kupa, shtamba dhe objekte të tjera të jetës së përditshme të banorëve të Mesjetës. Shumë prej tyre janë gjetur në gropat e vjetra sanitare, të cilat në atë kohë përdoreshin edhe si vende për hedhjen e mbeturinave.
Megjithatë, ajo që ka ngjallur më shumë kureshtje janë disa fragmente qeramike me shenja të kuqërremta të pikturuara në pjesën e brendshme. Simbolet dhe shkrimet përsëriten në disa fragmente, por deri tani asnjë ekspert nuk ka arritur të përcaktojë kuptimin e tyre. “Janë ndër objektet më mahnitëse që kemi pastruar deri tani”, kanë deklaruar restauruesit që po punojnë në vendgërmim.
Historia e fshehur nën Notre-Dame shtrihet përtej periudhës mesjetare. Në kohën romake, qyteti njihej si Lutetia dhe qendra e tij ndodhej në brigjet e lumit Sena. Me rënien e Perandorisë Romake, banorët u tërhoqën në ishullin Île de la Cité, aty ku më vonë do të ngrihej Notre-Dame. Gërmimet kanë zbuluar gjithashtu prova se romakët dhe banorët e mëvonshëm ripërdornin materiale ndërtimi. Një prag dere romak i gjetur në vend është përdorur më pas si pjesë e një rruge, pasi ishte transportuar dhe vendosur përmbys.
Ky nuk është zbulimi i parë i rëndësishëm në zonën e katedrales. Në vitin 2022, arkeologët zbuluan disa varre dhe një sarkofag prej plumbi të ruajtur pothuajse plotësisht, i cili mendohet se i përkiste një personaliteti të rëndësishëm të shekullit XIV.
Po ashtu, studiuesit konfirmuan në vitin 2023 se Notre-Dame ishte katedralja e parë gotike ku kapëset prej hekuri u përdorën në mënyrë të gjerë për të mbajtur të lidhura blloqet e gurit gjatë ndërtimit.
Arkeologët shpresojnë që gërmimet të vazhdojnë edhe më thellë, përtej shtresave romake, në kërkim të gjurmëve të galëve – popullsisë që banonte në këtë zonë përpara ardhjes së romakëve.
Ndërkohë, projekti për transformimin e sheshit të Notre-Dame pritet të përfundojë deri në vitin 2028, kur zona do të ketë 160 pemë të reja dhe hapësira më të freskëta për vizitorët. Por deri atëherë, vëmendja mbetet e përqendruar te thesaret historike që vazhdojnë të dalin nga nëntoka e Parisit./Përktheu Piranjat News
