Edi Rama ka reaguar në rrjetet sociale lidhur me protestën e zhvilluar një ditë më parë në zonën e Nartës, duke i...
LIFESTYLE
10 gjëra që ia vlen të dini rreth dhelprave
PiranjatPërditësimi i fundit 11 Mars 2026, 23:33
Të bukura, elegante, inteligjente dhe misterioze, dhelprat janë ndër krijesat më të padrejta në botë. Ato rriten për gëzofin e tyre dhe jetojnë në kafaze të mjerueshme e të ngushta derisa të ngordhin. Nga ana tjetër, ato që jetojnë në natyrë gjuhen pa mëshirë nga njerëzit.
Karremat e helmuara të paligjshme janë një nga mënyrat për t'i shfarosur ato. Vitet e fundit, për shkak të shkatërrimit të pyjeve, gjithnjë e më shumë njerëz në qytetet e mëdha kanë parë dhelpra në lagjet e tyre, shpesh të kequshqyera dhe të sëmura, duke kërkuar ushqim. Disa madje janë zbutur për të mbijetuar.
Në vetëdijen popullore, dhelprat janë identifikuar me dinakërinë, gjë që është vërtet e padrejtë dhe i bën ato të pakëndshme. Sepse këto kafshë, të cilat mund t'i hasni në çdo kontinent përveç Antarktidës, janë shumë më interesante dhe komplekse nga sa mendojmë.
Shikoni disa informacione më pak të njohura rreth këtyre zonjave të egra dhe shpresojmë se do t'i doni pak më shumë.
1. Ato duken më shumë si mace sesa si qen
Edhe pse dhelprat i përkasin familjes Canidae, ashtu si ujku, qeni dhe çakalli, ato kanë shumë ngjashmëri me macet. Dhelprat gri janë më shumë si macet, ndërsa dhelprat e kuqe kanë një pamje të ngjashme me qentë.
Ashtu si një mace, dhelpra është më aktive pas perëndimit të diellit. E aftë të shohë në dritë të dobët, ajo ka edhe mustaqe, të cilat janë, si të thuash, GPS-i i saj, pasi i përdor ato si për të lundruar ashtu edhe për të ndjekur prenë e saj. Ajo ecën gjithashtu mbi gishtat e këmbëve, gjë që shpjegon ecjen vërtet elegante.
2. Ata kanë dëgjim shumë të mirë
Thuhet se dhelprat e kuqe janë në gjendje të dëgjojnë tik-taket e orës nga 40 metra largësi. Ky dëgjim i përsosur i ndihmon ato të gjejnë prenë edhe të fshehur nën tokë. Përveç gjetjes së presë, dhelprat përdorin dëgjimin e tyre të shkëlqyer për të njohur zërat dhe thirrjet e të tjerëve.
3. Ata janë jashtëzakonisht të gjalla
Dhelprat e duan të luajnë. Ato luajnë vetëm, me dhelpra të tjera dhe kafshë të tjera - madje edhe me drerë. Ato gjithashtu çmenden pas topave, duke i bërë ato në disa vende rrezikun numër një për një lojtar golfi, sepse nëse shohin një top golfi, do ta marrin në gojë dhe do të vrapojnë për të luajtur me të. Ato janë gjithashtu shumë kurioze. Ato dallojnë gjithçka dhe çdo gjë që u intereson.
4. Ato bëjnë 40 tinguj të ndryshëm
Dhelprat mund të bëjnë 40 tinguj të ndryshëm. Ato mund të bëjnë britma, tinguj si lehje dhe ulërima, të cilat mund të jenë me frekuencë të lartë ose shumë të ulët, për të komunikuar gjëra të ndryshme. Një nga tingujt më të dallueshëm që ato bëjnë është ulërima e tyre.
5. Ato janë krijesa të vetmuara
Ndryshe nga të afërmit e tyre, kojotët dhe qentë, dhelprat janë krijesa të vetmuara. Ashtu si macet, ato preferojnë të gjuajnë dhe të flenë vetëm. Kur lindin, janë tërësisht të zëna me rritjen e të vegjëlve në strofullën e tyre.
6. Ato janë prindër shumë të mirë
Këlyshët e dhelprave lindin të verbër dhe nuk i hapin sytë deri 9 ditë pas lindjes. Gjatë kësaj periudhe, ata qëndrojnë me femrën - nënën e tyre - në fole. Mashkulli del dhe sjell ushqim.
Deri në moshën 7 muajshe, këlyshët e dhelprës qëndrojnë me prindërit e tyre. Nënat bëjnë gjithçka që munden për të mbrojtur të vegjlit. Një herë, në Angli, një këlysh dhelpre u kap në tela për 2 javë, por mbijetoi sepse nëna e tij i sillte ushqim çdo ditë.
7. Dhelpra më e vogël peshon më pak se tre kilogramë
Dhelpra krem është afërsisht sa një mace e vogël dhe jeton në shkretëtirat e ashpra të Afrikës së Veriut, ku fle gjatë ditës për të shmangur nxehtësinë dhe diellin. Veshët e saj të zgjatur e ndihmojnë të rregullojë temperaturën e trupit, ndërsa këmbët e saj janë të mbuluara me qime, kështu që mund të ecë në rërë të nxehtë - sikur të vishte këpucë dëbore. Kjo mace mund të peshojë nga 1.5 deri në 3 kilogramë më së shumti.
8. Dhelpra me nëntë bishta është një krijesë mitologjike në kulturën aziatike
Kjo dhelpër me 9 bishta është një krijesë mitike e zakonshme në shumë kultura të Azisë Lindore. Besohet se këto dhelpra marrin formën e një gruaje të bukur për të joshur burrat dhe për t'i ngrënë ata. Megjithatë, disa histori thonë se shpirtrat e dhelprave janë një ogur i mirë.
9. Dhelpra e kuqe e Sierra Nevadas konsiderohet si specia më e rrallë e dhelprës
Dhelprat e kuqe të Sierra Nevadës janë aq të rralla sa askush nuk e di saktësisht se sa kanë mbetur. Ato janë krijesa të vetmuara, jetojnë natën, nuk udhëtojnë në tufa dhe i shmangin njerëzit, duke i bërë edhe më të vështira për t'u gjetur dhe studiuar. Megjithatë, besohet se popullata e tyre totale nuk është më shumë se 50 kafshë.
10. Dhelprat arktike mund t’i rezistojnë temperaturave deri në -70° Celsius pa ngrirë
Dhelprat arktike ose dhelprat e borës fillojnë të ftohen vetëm kur temperatura bie nën -70°C. Kjo i bën ato një nga kafshët më rezistente ndaj të ftohtit në botë. Përveç kësaj, gëzofi i tyre i bukur i bardhë i ndihmon të kamuflojnë veten në dëborë për të shmangur grabitqarët. Dhelpra polare lind një herë në vit, në fillim të verës, deri në 15 këlyshë, dhe pasi i ushqen për disa muaj, bëhen mjaftueshëm të pavarur për të mbijetuar dimrin arktik vetë. /PiranjatNews/
