Heqja e gardhit në Kakome është komentuar edhe gjatë protestës së sotme kundër qeverisë, ku një prej protestuesve...
LIFESTYLE
Njihuni me kërpudhën që i bën njerëzit të halucinojnë dhjetëra ‘njerëz’ të vegjël
PiranjatPërditësimi i fundit 22 Janar 2026, 17:11
Të përshkruara vetëm kohët e fundit nga shkenca, kërpudhat misterioze gjenden në pjesë të ndryshme të botës, por ato u japin njerëzve të njëjtat vizione. Çdo vit, mjekët në një spital në Provincën Yunnan të Kinës përgatiten për një fluks njerëzish me një ankesë të pazakontë. Pacientët vijnë me një simptomë çuditërisht të ngjashme: vizione të figurave të vogla, të ngjashme me elfët - që marshojnë nën dyer, zvarriten nëpër mure dhe kapen pas mobiljeve.
Spitali trajton qindra raste të tilla çdo vit. Të gjitha kanë një shkaktar të përbashkët: Lanmaoa asiatica, një lloj kërpudhe që formon marrëdhënie simbiotike me pishat në pyjet aty pranë dhe është një ushqim popullor në vend, i njohur për shijen e saj të shijshme plot umami. Në Yunnan, L. asiatica shitet në tregje, shfaqet në menutë e restoranteve dhe shërbehet në shtëpi gjatë sezonit kulmor të kërpudhave midis qershorit dhe gushtit. Megjithatë, duhet të keni kujdes që ta gatuani mirë, përndryshe do të shfaqen halucinacionet.
"Në një restorant me kërpudha dhe gatime të nxehta atje, kamerieri vendosi një kohëmatës për 15 minuta dhe na paralajmëroi: 'Mos e hani derisa të bjerë ora ose mund të shihni njerëz të vegjël'", thotë Colin Domnauer, kandidat për doktoraturë në biologji në Universitetin e Utahut dhe Muzeun e Historisë Natyrore të Utahut, i cili po studion L. asiatica . "Duket si një njohuri shumë e zakonshme në kulturën atje." Por jashtë Yunnanit dhe disa vendeve të tjera, kërpudha e çuditshme është kryesisht një enigmë.
"Kishte shumë rrëfime për ekzistencën e kësaj [kërpudhe] psikedelike dhe shumë njerëz që e kërkuan, por nuk e gjetën kurrë specien", thotë Giuliana Furci, një mikologe dhe themeluese dhe drejtoreshë ekzekutive e Fondacionit Fungi, një grup jofitimprurës i dedikuar për zbulimin, dokumentimin dhe ruajtjen e kërpudhave.
Domnauer është në një kërkim për të zgjidhur misteret dekada të tëra rreth kësaj specie kërpudhash dhe për të identifikuar përbërësin e panjohur përgjegjës për halucinacionet e saj jashtëzakonisht të ngjashme - si dhe çfarë mund të na mësojë potencialisht rreth trurit të njeriut. Domnauer dëgjoi për herë të parë për L. asiatica kur ishte student i studimeve universitare nga profesori i tij i mikologjisë. "Tingëllonte kaq e çuditshme që mund të kishte një kërpudhë atje jashtë që shkaktonte vizione përrallore të raportuara në kultura dhe kohë të ndryshme", thotë Domnauer.
"Isha i hutuar dhe i shtyrë nga kurioziteti për të mësuar më shumë." Në një punim të vitit 1991, dy studiues nga Akademia Kineze e Shkencave përshkruan rastet e njerëzve në Provincën Yunnan që kishin ngrënë një kërpudhë të caktuar dhe kishin përjetuar " halucinacione liliputiane " - termi psikiatrik për perceptimin e figurave të vogla njerëzore, shtazore ose fantazie. Emri i tij është marrë nga njerëzit e vegjël që banojnë në ishullin imagjinar Liliput në romanin " Udhëtimet e Guliverit" .
Pacientët i panë këto figura "duke lëvizur kudo", shkruan studiuesit - zakonisht, kishte më shumë se dhjetë qenie të vogla në vendngjarje. "Ata i panë në rrobat e tyre kur visheshin dhe i panë në pjatat e tyre kur hanin", shtuan studiuesit. Vizionet "ishin edhe më të gjalla kur sytë e tyre ishin të mbyllur".
