Presidenti i Federatës Palestineze të Futbollit, Jibril Rajoub, ka deklaruar se nuk ka marrë vizë për të hyrë në Shtet...
LIFESTYLE
Pse hiri i vullkanit është “dhuratë nga qielli” për fermerët
PiranjatPërditësimi i fundit 26 Shkurt 2026, 22:52
Në qytetin sicilian të Giarre-s me pamje nga mali Etna, Andrea Passanisi, një prodhues frutash tropikale dhe agrume, përdor një pleh të pazakontë në sipërfaqen e tij prej 100 hektarësh: hirin e vullkanit.
Ashtu si qindra fermerë dhe qytetarë të qyteteve rurale të vendosura në shpatet e vullkanit më të lartë dhe më aktiv të Evropës, familja e 41-vjeçarit është përballur me shqetësimin e rënies së hirit vullkanik për breza me radhë. Por vetëm vitet e fundit sasia e hirit është bërë aq e tepërt saqë është kërkuar një qasje alternative.
Me çdo shpërthim, qytete si Giarre përjetojnë mesatarisht 12,000 ton hi çdo ditë , të cilin era mund ta transportojë deri në 800 km (497 milje). Në korrik 2024, Catania - qyteti i dytë më i madh i Siçilisë, i vendosur në rrëzë të malit Etna - regjistroi 17,000 ton hi çdo ditë, të cilat u deshën gati 10 javë për t'u mbledhur.
Për vite me radhë, fermerë si Passanisi u bënë të besonin se fenomeni ishte një rrezik për të korrat, duke ndotur ujërat e ujitjes dhe duke kërkuar pajisje speciale dhe ditë pushim nga puna për pastrimin. Por një projekt pesëvjeçar nga Universiteti i Katanias rriti ndërgjegjësimin për potencialin që hiri të bëhet një burim në ciklin e prodhimit të shumë sektorëve të ndryshëm, përfshirë bujqësinë.
“Kjo na lejon të përdorim më pak kimikate, gjë që e bën plehërimin më të lirë dhe më të qëndrueshëm, duke respektuar ekuilibrin e natyrës pa abuzuar me të”, thotë Passanisi.
“Është e ardhmja e bujqësisë.” Paolo Roccaro, një profesor i inxhinierisë mjedisore dhe studiuesi kryesor i kësaj përpjekjeje të parë ndërdisiplinore për të zgjidhur çështjen e shpërndarjes së mbetjeve të hirit, thotë: “Kur fenomenet shpërthyese me çlirim të madh të hirit filluan të intensifikoheshin pas vitit 2011, kjo çoi në nevojën për të gjetur një zgjidhje sistemike për ta menaxhuar atë.”
Studimi përcaktoi karakteristikat kimike të hirit të Etnës në mënyrë që të propozonte potencialin e tij në fusha të ndryshme, nga materialet për ndërtimin e rrugëve dhe izolimin e mureve deri te pastrimi i ujit dhe boja për printerët 3D.
Deri më tani, përdorimi i tij informal po funksionon veçanërisht mirë për fermerë të tillë si Passanisi dhe Emilio Sciacca, një pronar vreshti në Linguaglossa, një qytet 38 km larg vullkanit.
“Hiri i Etnës përfaqëson një vlerë të shtuar për tokat vullkanike, një dhuratë për ne prodhuesit që bie fjalë për fjalë nga qielli”, thotë Sciacca. Në vend që ta mbledhë, Sciacca e lë hirin në tokë, pasi ai ka zbuluar se ndihmon në kullimin e ujit të tepërt nga toka dhe siguron pleh shtesë falë përbërjes së tij prej hekuri, alumini dhe silici. /PiranjatNews/
