Shqipëria po përballet me një tranzicion demografik të paprecedentë, ku ritmet e plakjes së popullsisë po tejkalojnë m...
LIFESTYLE
Pse Kurani ishte ndër librat më të shitur mes të krishterëve në Amerikën e shekullit XVIII
PiranjatPërditësimi i fundit 16 Maj 2026, 11:01
Islami ka ekzistuar në Amerikën e Veriut prej qindra vitesh, që kur njerëzit e skllavëruar të sjellë me forcë nga Afrika sollën me vete edhe fenë e tyre. Në vitet 1700, një përkthim anglisht i Kuranit u bë madje ndër librat më të shitur mes protestantëve në Angli dhe në kolonitë amerikane. Një nga lexuesit e tij ishte edhe Thomas Jeffersoni.
Kopja personale e Kuranit e Jefferson-it tërhoqi vëmendje në fillim të vitit 2019, kur Rashida Tlaib, një nga dy gratë e para myslimane të zgjedhura në Kongres, njoftoi se do ta përdorte atë gjatë ceremonisë së betimit (më vonë vendosi të përdorte kopjen e saj). Nuk ishte hera e parë që një anëtar i Kongresit betohej mbi këtë Kuran shekullor, Keith Ellison, kongresisti i parë mysliman, e kishte bërë këtë në vitin 2007, por përdorimi i tij nxjerr në pah historinë e gjatë dhe të ndërlikuar të Islamit në SHBA.
"Kurani fitoi shumë lexues mes protestantëve si në Angli ashtu edhe në Amerikën e Veriut kryesisht nga kureshtja," thotë Denise A. Spellberg, profesore historie në Universitetin e Teksasit në Austin dhe autore e librit Thomas Jefferson'sQu'ran: Islam and the Founders. "Por edhe sepse njerëzit e shihnin librin si një libër ligjor dhe si një mënyrë për të kuptuar myslimanët me të cilët kishin kontakte të vazhdueshme, në Perandorinë Osmane dhe në Afrikën e Veriut."
Kur Jefferson-i bleu Kuranin e tij si student juridiku në vitin 1765, kjo ndoshta lidhej me interesin e tij për të kuptuar ligjin osman. Ai mund të ketë ndikuar edhe në synimin e tij fillestar që Statuti i Virxhinias për Lirinë Fetare të mbronte të drejtën e besimit për "hebreun dhe johebreun, të krishterin dhe muhamedanin, hinduistin dhe jobesimtarin e çdo lloji", siç shkroi ai në autobiografinë e tij.
Kjo tolerancë fetare e shpallur nga Jefferson-i ishte ndoshta më shumë teorike. Në atë kohë, ai dhe shumë njerëz të tjerë me prejardhje europiane me shumë gjasa nuk e dinin sa larg ishte përhapur Islami në pjesë të Afrikës jashtë kontrollit osman; çka do të thotë se, në mënyrë ironike, ata mund të mos e kuptonin se shumë prej njerëzve të skllavëruar në Amerikën e Veriut kishin pikërisht fenë që ata po studionin.
Kurani i Jefferson-it ishte një përkthim i vitit 1734 nga një jurist britanik i quajtur George Sale. Ishte përkthimi i parë i drejtpërdrejtë i Kuranit nga arabishtja në anglisht (versioni tjetër në anglisht ishte përkthim nga një përkthim francez i botuar në vitin 1649), dhe mbeti përkthimi kryesor në anglisht i Kuranit deri në fund të viteve 1800. Në hyrjen e tij, Sale shkroi se qëllimi i librit ishte t'i ndihmonte protestantët të kuptonin Kuranin, në mënyrë që të debatonin kundër tij.
"Çfarëdo vlere që mund të ketë një version i paanshëm i Kuranit në aspekte të tjera," shkroi ai, "është absolutisht i nevojshëm për të çrrënjosur keqkuptimet e atyre që, nga përkthimet e padrejta ose të pasakta që kanë qarkulluar, kanë krijuar një mendim tepër pozitiv për origjinalin, dhe gjithashtu për të na mundësuar të zbulojmë mashtrimin në mënyrë efektive."
Megjithatë, edhe pse përkthimi i Sale-it teorikisht ishte një mjet për konvertim fetar, kjo nuk ishte mënyra si përdorej nga anglishtfolësit në Britani dhe Amerikën e Veriut në kohën e Jefferson-it. Protestantët nuk filluan të udhëtonin në Afrikë dhe Lindjen e Mesme me qëllim të qartë për të konvertuar myslimanët deri në fund të shekullit XIX, thotë Spellberg.
"Është e vërtetë që George Sale, i cili bëri përkthimin e parë të drejtpërdrejtë nga arabishtja në anglisht, mbështetej nga një shoqëri misionare anglikane," thotë ajo. Por tërheqja e librit shkonte përtej vlerës së tij si mjet misionar. Të krishterët e shekullit XVIII e kuptonin rëndësinë e të mësuarit për Islamin. "Versioni që bleu Thomas Jefferson-i ishte vërtet një bestseller",edhe pse kishte një hyrje prej 200 faqesh nga Sale.
Duke pasur parasysh këtë histori, zgjedhja e Tlaib-it dhe Ellison-it për të përdorur Kuranin e Jefferson-it në ceremonitë e tyre private të betimit ka një domethënie të veçantë. "Duke përdorur Kuranin e Jefferson-it, ata po pohojnë faktin se Islami ka një histori të gjatë në Shtetet e Bashkuara dhe se është, në fakt, një fe amerikane," thotë Spellberg.
