Gjatë deklaratës së tij pas seancës në Kuvend kreu demokrat Berisha tha për gazetarët se, ‘Edi Rama është n&e...
LIFESTYLE
Sekreti i rinisë në pleqëri: Pse 70-vjeçarët sot janë si 50-vjeçarët e dikurshëm
PiranjatPërditësimi i fundit 20 Tetor 2025, 19:22
Ashtu siç këshillonte Ciceroni dy mijë vjet më parë, njeriu mund të jetojë shumë mirë edhe në vitet e vona të jetës por tani shkenca e ka vërtetuar. Duke ndërthurur urtësinë e lashtësisë me zbulimet moderne, ekspertët tregojnë se të jetosh gjatë dhe mirë nuk është vetëm e mundur por është gjithnjë e më shumë realiteti ynë.
Ciceroni kishte të drejtë: Plakja duhet jetuar me dinjitet
Që në vitin 44 p.e.s., Ciceroni shkroi Mbi Pleqërinë, ku e këshillonte mikun e tij Atikun ta jetonte pensionin si kohë për ushtrime, kopshtari, biseda, miqësi dhe ushqim të mirë. Ai besonte se mendja e mprehtë ruhej përmes kuriozitetit, leximit dhe angazhimit mendor, parime që vlejnë edhe sot.
70-vjeçarët e sotëm janë si 50-vjeçarët e dikurshëm
Të dhënat e fundit të Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) tregojnë diçka mbresëlënëse: në vitin 2022, një 70-vjeçar mesatar kishte aftësi njohëse sa një 53-vjeçar në vitin 2000. Në 41 vende të analizuara, të moshuarit treguan përmirësime të dukshme në kujtesë, orientim dhe arsyetim bazik. Edhe shëndeti fizik ka avancuar: forca e muskujve dhe kapaciteti i mushkërive janë sot në nivele që 70-vjeçarët e viteve ’90 nuk i arrinin.
Ç’do të thotë kjo për ekonominë dhe shoqërinë
Ky përmirësim nuk është thjesht statistikë. Ai nënkupton që të moshuarit mund të qëndrojnë më gjatë në tregun e punës, duke kontribuar me më shumë orë dhe të ardhura, e duke lehtësuar kështu barrën ekonomike të plakjes së popullsisë.
Kontrolloni treguesit shëndetësorë
Prof. Eric Brunner (UCL) rekomandon monitorimin e tensionit, kolesterolit, nivelit të sheqerit, shëndetit të veshkave dhe forcës së duarve. Të gjitha këto tregues të hershëm të rrezikut shëndetësor.
Ecni, por me ritëm
Sir Muir Gray (Oxford) e quan aktivitetin fizik “kura mrekulli”: 30 minuta ecje të shpejtë çdo ditë, plus ushtrime për forcë, fleksibilitet dhe ekuilibër.
Ushqehuni me zgjuarsi
Dr. Emily Leeming këshillon vakte të thjeshta, por të pasura me proteina – gjellëra me thjerrëza, pulë të pjekur, kos grek me fruta për ruajtjen e muskujve.
Kombinoni aktivitetin social me atë fizik
Dr. Behnam Sabayan (SHBA) nënvizon se aktiviteti fizik i kombinuar me kontakt social si një lojë tenisi apo një shëtitje në grup forcon trupin dhe mendjen.
Mos harroni vaksinat
Prof. Laura Haynes (UConn) thotë se vaksinat janë çelësi kundër “inflamacionit të plakjes”, që shkakton shumicën e sëmundjeve të moshës së tretë.
Gjumi i natyrshëm është ilaç
Prof. Russell Foster (Oxford) këshillon ekspozimin ndaj dritës së mëngjesit dhe një rutinë të qëndrueshme, duke shmangur pilulat apo gjumin gjatë ditës.
Lëvizja kundër stresit
Dr. Marie-Josée Richer (Kanada) sugjeron ushtrime të thjeshta si frymëmarrje e thellë, këngë ose ecje për uljen e kortizolit dhe ruajtjen e qetësisë.
