Është ndarë nga jeta në moshën 79-vjeçare, Gjergji Lala, aktor dhe regjisor i njohur shqiptar.
Gjergji Lala ka luajtur shum&e...
LIFESTYLE
Sëmundja e Alzheimerit: Dieta që “fshin” 18 vjet nga mendja dhe e rikthen atë në jetë
PiranjatPërditësimi i fundit 24 Shkurt 2026, 20:48
Perimet me gjethe jeshile, peshku, bishtajoret dhe vaji i ullirit nuk duhet të mungojnë në dietën e të moshuarve, në mënyrë që truri i tyre të mbahet i ri dhe në një masë të konsiderueshme.
Sipas një studimi të ri, të botuar në Neurology , pjesëmarrësit që ndoqën dy lloje specifike dietash, dietat mesdhetare dhe dietat MIND , treguan më pak akumulim të pllakave në tru, një shenjë e zakonshme e sëmundjes së Alzheimerit.
Rezultatet ishin veçanërisht domethënëse, pasi u vu re se truri i pjesëmarrësve që ndoqën këto modele të të ngrënit ishte deri në 18 vjet më i ri.
Si dieta mesdhetare ashtu edhe dieta MIND janë lidhur tashmë me rënie më të ngadaltë njohëse dhe një rrezik më të ulët të sëmundjes së Alzheimerit, sipas studiuesve, të cilët u mbështetën në gjetjet e mëparshme rreth përfitimeve të tyre në aftësinë njohëse. Studiuesit nga Universiteti Rush kryen autopsi të indeve të trurit nga 581 pjesëmarrës në një studim afatgjatë të universitetit mbi kujtesën dhe procesin e plakjes. Pjesëmarrësit iu bashkuan studimit në vitet 1980 dhe ranë dakord të dhuronin trurin e tyre pas vdekjes. Çdo vit, ata plotësonin pyetësorë të detajuar rreth zakoneve të tyre të të ngrënit dhe studiuesit krijuan një tabelë përkatëse rezultatesh.
Pjesëmarrësit që morën rezultatet më të larta në dietën mesdhetare kishin trurin 18 vjet më të ri , bazuar në akumulimin e pllakës, sesa ai i pjesëmarrësve me rezultatet më të ulëta në dietën mesdhetare. Dallimet ishin të ngjashme, megjithëse disi më të vogla, kur bëhej fjalë për rezultatet e dietës MIND.
Në fakt, disa ushqime dalloheshin për vetitë e tyre. Për shembull, konsumi më i lartë i perimeve me gjethe jeshile - të paktën shtatë racione në javë - kurseu deri në 19 vjet plakje të trurit, krahasuar me bashkëmoshatarët e tyre që nuk hanin më shumë se një racion në javë.
Sa të ndryshme janë dy dietat?
Dieta tradicionale mesdhetare - e njohur për lidhjen e saj me një rrezik më të ulët të sëmundjeve të zemrës dhe goditjes në tru - është përgjithësisht e pasur me peshk, vaj ulliri, perime, fruta, fasule, arra dhe drithëra me shumë fibra.
Dieta MIND ruan disa karakteristika të përbashkëta, por thekson zarzavatet me gjethe dhe manaferrat mbi perimet dhe frutat e tjera. Kjo bazohet në hulumtime që lidhin këto ushqime me shëndet më të mirë të trurit.
Megjithatë, të dyja dietat, sipas studiuesve të Universitetit Rush, janë të pasura me ushqime bimore, të cilat përmbajnë lëndë ushqyese dhe kimikate të ndryshme që mund të shtypin inflamacionin në trup dhe të mbrojnë qelizat nga dëmtimi. Ato gjithashtu përjashtojnë mishin e kuq, sheqerin dhe ushqimet e përpunuara./ piranjat.news
