“Mos e prek Memaliajn!” Me këtë mesazh dhe pankarta në duar, banorë të Memaliajt dolën në aksin kryesor që l...
LIFESTYLE
Shkencëtarët krijojnë ezofagun e parë në laborator
Nga Xhuljan FerzajPërditësimi i fundit 20 Mars 2026, 13:44
Shkencëtarët nga University College London dhe Spitali Great Ormond Street (GOSH) në Mbretërinë e Bashkuar kanë krijuar ezofagun e parë në laborator, duke zëvendësuar një pjesë të organit tek kafshët, duke rikthyer funksionin e tij normal, shkruan Protothema, raporton Piranja News.
Studiuesit përdorën ezofagun e një derri dhurues, i cili është shumë i ngjashëm me atë të një njeriu. Organi u deqelularizua, që do të thotë se të gjitha qelizat e derrit u hoqën nga indi, por struktura mbështetëse themelore mbeti e paprekur. Indi më pas u plotësua me qeliza muskulore nga një derr marrës. Qelizat u përhapën dhe u përshtatën brenda indit.
Siç përshkruhet në studimin e botuar sot në revistën Nature Biotechnology, tetë kafshët marrëse në studim mbijetuan 30 ditët e para kritike pas transplantit. Gjithashtu, deri në muajin e gjashtë, shartet kishin zhvilluar muskuj, nerva dhe enë gjaku funksionale. Kjo i lejoi ezofagut të transplantuar të tkurrej dhe të lëvizte ushqimin si një tub natyral ushqimor. Kafshët ishin në gjendje të hanin normalisht dhe të rriteshin me një ritëm të shëndetshëm. Disa zhvilluan kufizime, të cilat u trajtuan me sukses përmes endoskopisë.
Transplanti nuk kërkonte imunosupresion, pasi implanti u zhvillua duke përdorur qelizat e marrësit dhe indi u rrit së bashku me kafshët.
Ky inovacion ofron shpresë për trajtime të personalizuara për fëmijët e lindur me gjendje të rrezikshme të ezofagut. Tek fëmijët e lindur me atrezi të ezofagut, ezofagu nuk lidhet me stomakun dhe kërkon ndërhyrje kirurgjikale komplekse.
Shkencëtarët theksojnë se nëse kjo teknologji përshtatet për përdorim tek njerëzit, madhësi të ndryshme të skelave, të nxjerra nga derrat donatorë, mund të ruhen gati për rritje dhe përshtatje për të porsalindurit dhe fëmijët më të rritur, sa herë që është e nevojshme. Qelizat mund të merren nga fëmija për të krijuar një shart të personalizuar që do të rritet me fëmijën.
Profesor Paolo De Coppi, Profesor i Kirurgjisë Pediatrike në University College London dhe Kirurg Pediatrik Konsulent në GOSH, i cili udhëhoqi ekipin kërkimor, shpjegon se "ezofagu është një organ vërtet kompleks, pa furnizim me gjak nga enët e veta, kështu që nuk mund të 'transplantohet' në mënyrën që do të pritej. Për të zhvilluar alternativa, është thelbësore të punohet me modele shtazore që pasqyrojnë nga afër anatominë dhe funksionin njerëzor. Në këtë drejtim, ezofagu i derrit është shumë i ngjashëm me atë të njeriut."
Ai shton, "Për më shumë se 50 vjet, valvulat e zemrës së derrit janë përdorur për të zgjatur dhe shpëtuar jetën e pacientëve me sëmundje të zemrës, dhe kjo teknologji tani është e zakonshme në kirurgjinë kardiake. Kohët e fundit, ksenotransplantimi është eksploruar tek njerëzit si një zgjidhje e mundshme për mungesën e organeve. "Në punën tonë, ne demonstrojmë se indi i derrit, pasi të zhvishet nga i gjithë materiali qelizor, mund të shërbejë si një skelë për ndërtimin e indit të humanizuar që është plotësisht biokompatibël. Unë besoj se tani jemi në një kufi të ri të ngjashëm në mjekësinë rigjeneruese."
Ekipi i kërkimit tani po e rafinon procesin për të krijuar shartime më të mëdha, për të standardizuar procesin dhe për të kryer më shumë testime sigurie./Përshtati në shqip Piranja News
