Nënkryetari i Partisë Demokratike, Nikola Kedhi, ka reaguar ndaj deklaratave të Kryeministrit Edi Rama për renditjen e Shqipërisë...
LIFESTYLE
Vullneti/ Fuqia e brendshme që drejton jetën tonë
PiranjatPërditësimi i fundit 3 Tetor 2025, 11:10
"Vullneti është për mendjen si një i verbër i fortë, që mban mbi shpatulla një njeri të çalë, i cili mund të shohë”, – thoshte filozofi Arthur Schopenhauer. Por çfarë është vullneti në të vërtetë? Një forcë e brendshme që lind nga liria jonë, apo një iluzion i kushtëzuar nga të pandërgjegjshmet?
Një koncept i lashtë dhe i diskutueshëm
Ideja e vullnetit ka zanafillën në metafizikën e Aristotelit, duke u bërë më vonë pjesë e feve perëndimore si një nga virtytet më të rëndësishme. Në këtë kuptim, vullneti është aftësia për të drejtuar veprimet tona sipas një qëllimi të vetëdijshëm.
Megjithatë, me zhvillimin e psikoanalizës, ky koncept u vu seriozisht në pikëpyetje. Zbulimi i nënvetëdijes nga Freud tregoi se jo gjithçka që bëjmë është pasojë e zgjedhjes sonë të lirë. Shpesh, mendimet dhe veprimet tona janë të udhëhequra nga forca të fshehura, që nuk i kontrollojmë.
Kur vullneti “na tradhton”
Psikoanaliza e sheh vullnetin jo si forcë, por si shprehje të dëshirave të pavetëdijshme. Shpesh, ndodh që një person të premtojë diçka, por në praktikë të veprojë krejt ndryshe. Një takim i rëndësishëm ku arrin gjithmonë me vonesë, një plan pune që shtyhet pafund, apo një dietë që thyhet brenda pak ditësh – të gjitha këto nuk janë mungesë vullneti, por shenja të nënvetëdijes që kërkon diçka tjetër.
Kjo shpjegon edhe pse përpjekjet e tepruara për ta “shtyrë” veten shpesh rezultojnë në dështim. Vullneti nuk funksionon si një muskul që forcohet me detyrim, por si një pasqyrë e dëshirave dhe nevojave më të thella që kemi.
Perspektiva lindore
Edhe filozofitë lindore, si Zen, nuk e vendosin forcën e vullnetit në qendër të praktikave të tyre. Përkundrazi, ato e shohin si një formë vetë-dëmtimi. Sipas tyre, ajo që na shtyn përpara nuk është imponimi ndaj vetes, por dashuria, vetëdija dhe harmonia me veten.
Vullneti dhe ndërgjegjja
Ajo që bashkon psikoanalizën me filozofitë lindore është ideja se vullneti nuk është një akt force i thatë. Ai lind vetëm nga kuptimi i vetes dhe ndërgjegjësimi i dëshirave tona reale. Kur qëllimet tona nuk përputhen me dëshirat e pavetëdijshme, krijohet një “luftë e brendshme” që shkatërron çdo përpjekje.
Një shembull i thjeshtë është ushqimi: mund të planifikojmë një dietë të rreptë, por në të njëjtën kohë dëshirojmë të hamë pa kufij. Nëse kjo dëshirë nuk kuptohet, vullneti për dietë do të bjerë.
Pra, sekreti nuk qëndron te shtrëngimi i vetes, por te kuptimi i asaj që duam vërtet. Kur arrijmë të njohim këtë pjesë të brendshme, qëllimet tona shndërrohen natyrshëm në veprime konkrete dhe koherente me jetën që duam të ndërtojmë.
