Ka nisur protesta e radhës qytetare në Bulevardin “Dëshmoret e Kombit”, ndërsa tubimi kundër qeverisë hyn sot në ...
POLITIKE
“Mother Jones”: Kush i nxiti protestat për rrëzimin e qeverisë në Shqipëri
PiranjatPërditësimi i fundit 26 Qershor 2026, 21:49
Nga Mei Seva, "Mother Jones"/ Çdo ditë, për gati një muaj rresht, dhjetëra mijëra shqiptarë kanë dalë në rrugë, një lëvizje masive paqësore që kërkon asgjë më pak se një përmbysje të plotë të qeverisë.
“Revolucioni i Flamingove”, siç e kanë quajtur aktivistët vendas, u nxit nga projektet e resorteve luksoze që vajza e Donald Trump, Ivanka, dhe bashkëshorti i saj, Jared Kushner, planifikojnë të ndërtojnë në rezervatet natyrore në Shqipëri. Në fillim të majit, një gardh me tela me gjemba u ngrit në Peizazhin e Mbrojtur Vjosë-Nartë në Zvërnec, duke kufizuar aksesin në një nga vijat bregdetare më të çmuara natyrore dhe një nga ekosistemet e fundit bregdetare të paprekura të Mesdheut.
Aktivistë, banorë dhe anëtarë të partisë politike “Lëvizja Bashkë” u mblodhën për të protestuar kundër gardhit, dhe pasi rojet e sigurisë zvarritën me dhunë një demonstrues përmes pronës, shpërthyen protesta të tjera dhe historia u bë globale.
Peizazhi i Mbrojtur Vjosë-Nartë është shtëpia e flamingove, pelikanëve, zogjve shtegtarë dhe qindra specieve të mbrojtura. Ai përfshin laguna, ligatina dhe habitate me vlerë të jashtëzakonshme ekologjike. Dhe është një nga shumë zona të mbrojtura natyrore që tani janë në rrezik të madh shkatërrimi.
Në shkurt të vitit 2024, të udhëhequr nga Kryeministri Edi Rama i Partisë Socialiste të qendrës së majtë, parlamenti i Shqipërisë miratoi Ligjin 21/2024, i cili i lejon Këshillit Kombëtar të Territorit të japë leje për vendpushime turistike luksoze kudo në vend, madje edhe në peizazhe të pambrojtura. Tre ditë më vonë, Kushner doli publikisht me planet për të ngritur dy projekte luksoze në rajon, duke përfshirë një vendpushim në Sazan, një zonë natyrore e mbrojtur dhe një nga ishujt e vetëm kryesorë të Shqipërisë.
Vizioni i Ivankës përfshin deri në 10,000 “njësi vilash”, me çmime shumë më të larta se sa mund të përballojnë shumica e shqiptarëve, që do të ndërtohen në një zonë ku shumë vendas nuk kanë qasje në ujë të rrjedhshëm 24/7. Shqipëria, e cila ka vendosur si objektiv pranimin në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030, është e detyruar të shfuqizojë Ligjin 21/2024, i cili bie ndesh me standardet e ruajtjes së mjedisit të BE-së, por deri më tani nuk ka arritur ta bëjë këtë.
Lëvizja e vazhdueshme protestuese e nisur nga projektet Kushner, është shndërruar në diçka shumë më të madhe, me të rinjtë që brohorasin “Çohuni nga kafja!” çdo natë teksa përmbytin rrugët e Tiranës, kryeqytetit të Shqipërisë.
Qëllimi i tyre i menjëhershëm është dorëheqja e Ramës dhe shpërbërja e qeverisë së tij. Në vend të saj, protestuesit kërkojnë një udhëheqje teknokratike të përkohshme njëvjeçare për të përgatitur Shqipërinë për zgjedhje të reja, së bashku me një kufizim dy-mandatesh për kryeministrat, anulimin e Ligjit 21/2024 dhe reforma legjislative që lidhen me investimet e huaja dhe zgjedhjet.
Mund të mësosh shumë për një lëvizje nga thirrjet e protestuesve. Një lëvizje që ka bashkuar të majtën dhe të djathtën e Shqipërisë është “Rama në burg, Berisha në burg”, një thirrje për burgosjen e dy shefave politikë mbizotërues të vendit, socialistit Rama dhe demokratit Sali Berishës, partitë e të cilëve janë përfshirë në skandale të tmerrshme korrupsioni që kur vendi kaloi nga socializmi shtetëror në demokraci në vitin 1991.
Berisha, ish-Presidenti Ilir Meta nga Partia e Lirisë, zëvendëskryeministrja e Ramës, Belinda Balluku, paraardhësi i saj, Arben Ahmetaj (i cili u largua nga vendi në vitin 2023 dhe është një i arratisur politik) dhe kryebashkiaku socialist i Tiranës, Erion Veliaj, të gjithë janë akuzuar nga Agjencia Speciale e Prokurorisë Kundër Korrupsionit (SPAK) e Shqipërisë për korrupsion, pastrim parash dhe shpërdorim detyre të lidhur me kontrata publike të profilit të lartë.
Nuk është çudi që protestuesit po brohorasin “Revolucion!”, “Ju erdhi fundi!”, “Ne jemi opozita!”, “Anuloni Projektin!”, “Rama, jep dorëheqjen!” dhe “Një Shqipëri e re!”
Gjenerata Z, krijuesit e përmbajtjes dhe influencuesit e kanë përmbytur Instagramin me video protestash, meme, përmbajtje informative, postera e vepra arti revolucionare që po ndihmojnë në nxitjen e lëvizjes — dhe duke e shtyrë Ramën të fajësojë algoritmet e mediave sociale për protestat për të cilat ai thotë se po rrëmbehen dhe ushqehen nga agjentë të huaj.
Në intervista, kryeministri e ka minimizuar opozitën. Rama thotë se projekti Kushner-Trump do të vazhdojë edhe nëse 500,000 shqiptarë dalin në rrugë - dhe se fitorja e Partisë Socialiste në vitin 2025 është dëshmi e mbështetjes së tij popullore. Ai gjithashtu i është referuar investimit prej afërsisht 4.6 miliardë dollarësh në rajonin e Vlorës, me rreth 1.6 miliardë dollarë vetëm për ishullin e Sazanit - një gjë e qartë, thotë ai, për një komb PBB-ja e të cilit është vetëm rreth 33 miliardë dollarë.
Por lëvizja e paprecedentë e protestave rinore sinjalizon diçka tjetër - pakënaqësinë e përhapur. Ajo ka shkaktuar demonstratat më të mëdha publike që nga rënia e regjimit komunist në vitin 1991. Që atëherë, afërsisht 40% e popullsisë është larguar nga Shqipëria dhe më shumë se 50,000, kryesisht të rinj, ende migrojnë jashtë vendit çdo vit - një eksod i nxitur nga korrupsioni i zyrtarëve, kostoja e lartë e jetesës në Shqipëri dhe mungesa e mundësive ekonomike.
Një diasporë e konsiderueshme ka shkaktuar protesta simotra në disa qytete evropiane dhe amerikane. Më 20 qershor, qindra emigrantë shqiptarë fluturuan dhe zbritën në Tiranë në mbështetje të protestuesve, duke çuar në tubimin më të madh të lëvizjes deri më tani, me më shumë se 100,000 pjesëmarrës. Jashtë kryeqytetit, në qytete plazhi si Kakomeja dhe Rrjolli, protestuesit ndoqën shembullin e dhënë nga bashkëmoshatarët e tyre në Zvërnec, duke shembur gardhet dhe barrierat që bllokonin aksesin bregdetar për të protestuar kundër privatizimit të zonave natyrore nga interesa të fuqishme biznesi.
Lëvizja është e decentralizuar, pa udhëheqës të qartë, vetëm “koordinatorë” protestash. Është një revoltë kundër status quo-së dhe establishmentit politik që ka sunduar Shqipërinë për 36 vitet e fundit. Është një protestë kundër korrupsionit dhe oligarkisë.
Ka bashkuar njerëz nga të gjithë spektri politik - të rinj, aktivistë mjedisorë, pensionistë, familje të reja dhe ndikues që bashkohen për të ndërtuar vrull dhe për të ushtruar presion mbi Ramën që të japë dorëheqjen. Tubimet e mbrëmjes në Bulevardin Dëshmorët e Kombit janë miqësore për familjet, me një zonë vizatimi të dedikuar për fëmijë të drejtuar nga artistë dhe vullnetarë vendas, dhe një "podium popullor" ku qytetarët mund të shprehin pakënaqësinë e tyre. Çdo natë, pas tubimeve, protestuesit marshojnë nëpër rrugët e Tiranës, me banorët që i përshëndesin nga ballkonet, shoferët e taksive që u bien borive dhe turistët që shikojnë nga kafenetë - dhe ndonjëherë madje u bashkohen.
Në një vend aq të vogël sa Shqipëria, me vetëm 2.3 milionë banorë, 100,000 protestues janë ekuivalenti i 12.7 milionë në Shtetet e Bashkuara. Dhe nuk duket se lëvizja do të humbasë vrullin së shpejti.
