Inspektorati i Lartë i Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive dhe Konfliktit të Interesit (ILDKPKI) raporton se gjatë vitit 2025 ka vijuar ...
BOTA
20 vjet nga tsumani më vdekjeprurës në histori/ Si humbën jetën brenda pak orësh 230 mijë persona?
r.llPërditësimi i fundit 26 Dhjetor 2024, 10:50
foto ilustruese
AZI- Qindra persona po marrin pjesë sot në lutjet dhe ceremonitë përkujtimore në vendet aziatike, duke shënuar 20 vjetorin e cunamit më vdekjeprurës dhe më shkatërrues në histori, i cili la gati 230,000 të vdekur një ditë pas Krishtlindjes.
Më 26 dhjetor 2004, një tërmet masiv me magnitudë 9.1 goditi brigjet e ishullit Sumatra. Tërmeti shkaktoi dallgë të mëdha, të cilat goditën Indonezinë, Sri Lankën, Indinë, Tajlandën dhe nëntë vende të tjera të lara nga Oqeani Indian, duke shkaktuar viktima deri në Somali. Kur arritën fuqinë e tyre maksimale, valët sizmike udhëtuan me një shpejtësi prej gati 800 kilometrash në orë dhe u ngritën deri në tridhjetë metra.
Në provincën indoneziane të Aceh, e cila mbajti zi për më shumë se 100,000 të vdekur, Xhamia e Madhe Baiturahman filloi një seri ngjarjesh përkujtimore në të gjithë Azinë. Njerëzit u ulën në tokë duke qarë në një varr masiv ku u varrosën rreth 14,000 viktima të cunamit, ndërsa në disa fshatra u organizuan lutje të komunitetit për të nderuar viktimat e fatkeqësisë që në shumë raste zhduku komunitete të tëra.
Në kryeqytetin e Aceh, Banda Aceh, indonezianët mundën të vizitonin një tjetër varr masiv, ndërsa lutjet e natës u mbajtën në Xhaminë e Madhe. Shërbime të tjera fetare dhe vigjilje ishin planifikuar për Sri Lanka, Indi, si dhe Tajlandë.
“Me të vërtetë mendova se ishte fundi i botës. Një mëngjes të së dielës, ndërsa e gjithë familja jonë ishte mbledhur dhe ne po qeshnim, ndodhi fatkeqësia dhe gjithçka humbi. Nuk kam fjalë”, tha Hasnawati, një profesor 54-vjeçar i pranishëm në xhami, e cila gjithashtu pësoi dëme të mëdha nga cunami.
Në Tajlandë, ku rreth gjysma e më shumë se 5,000 të vdekurve ishin turistë të huaj, përkujtimet filluan herët në Ban Nam Khem, fshati më i goditur. Familjarët e viktimave, të përlotur, vendosën lule dhe kurora me lule para një muri, të lakuar si një valë cunami, mbi të cilat janë vendosur pllaka me emrat e njerëzve të vdekur.
Në total, cunami shkaktoi 226,408 vdekje, sipas EM-DAT, një bazë të dhënash globale për fatkeqësitë. Zona më e goditur ishte Sumatra veriore. Jetët e 120,000 njerëzve humbën atje, shumica e 165,708 vdekjeve totale që Indonezia mbajti zi .
Sipas ekspertëve, mungesa e një sistemi paralajmërues të hershëm të koordinuar siç duhet në 2004 kontribuoi në përkeqësimin e katastrofës. Që atëherë, rreth 1,400 stacione speciale janë instaluar ndërkombëtarisht, të cilat lejojnë lëshimin e një paralajmërimi brenda pak minutash nëse krijohet një cunami.
Tërmeti me magnitudë 9.1 lëshoi energji 23,000 herë më të fortë se bomba atomike e hedhur nga ushtria amerikane në Hiroshima. Më shumë se 5000 persona kanë vdekur në Tajlandë, më shumë se gjysma prej tyre turistë të huaj, ndërsa 3000 të tjerë janë shpallur të zhdukur.
Në një hotel në provincën Phang Nga, po mbahet një ekspozitë e cunamit dhe pritet të shfaqet një dokumentar, ndërsa zyrtarët e qeverisë dhe të OKB-së ishin planifikuar të flisnin për gatishmërinë ndaj fatkeqësive.
Në Sri Lanka, ku më shumë se 35,000 njerëz kanë vdekur, të afërmit e viktimave pritej të hipnin në trenin Ocean Queen Express dhe të niseshin për në Peraliya, 90 kilometra në jug të kryeqytetit të vendit, Colombo, ku dallgët gëlltitën vagonët e trenave, duke vrarë rreth 1,000 pasagjerë.
Ceremonitë fetare, budiste, hindu, të krishtera, myslimane, ishin planifikuar në të gjithë ishullin. Dallgët goditën edhe Afrikën, ku Somalia mban zi për rreth 100 humbje njerëzish dhe Maldivet mbi 100.
