E bija e dëshmorit të UÇK, Tahir Sinani, Rugova Sinani ka reaguar ashpër pas publikimit nga Taulant Balla të një dokumenti t&eum...
BOTA
Arkeologët gjejnë plumbin 2,100-vjeçar me shkrim grek, ja mesazhi pikant që u zbulua
PiranjatPërditësimi i fundit 6 Prill 2026, 13:05
Arkeologët kanë zbuluar në Izrael një plumb predhe 2,100-vjeçar të gdhendur me një mesazh të drejtpërdrejtë ndaj forcave armike.
Shkencëtarët e gjetën predhën në një zonë nekropole përgjatë një rrugë të lashtë në Hippos, dikur një qendër e rëndësishme kishtare gjatë periudhës bizantine. Qyteti njihej si Susita gjatë periudhës helenistike, që zgjati nga 323 para Krishtit deri rreth 31 para Krishtit.
Predha, e cila sipas zyrtarëve daton nga shekulli i dytë para Krishtit, ishte gdhendur me fjalën greke “Learn” (Mëso), sipas një komunikate për shtyp të marrë nga Fox News Digital.
Një foto e predhës së lashtë, të formës ovale dhe prej plumbi, tregon shenja të dobëta të shkrimit grek. Michael Eisenberg, një arkeolog i Universitetit të Haifas që së fundmi publikoi gjetjet e tij në revistën PEQ së bashku me kolegen Arleta Kowalewska, beson se fraza ishte një përçmim “sarkastik,” tha ai.
“Vetëm në Hippos janë identifikuar 69 predha të tilla deri më tani, por kjo është e para në botë që mban mbishkrimin ‘Learn,’” tha Eisenberg sipas komunikatës së marsit.
“Kjo përfaqëson humor lokal sarkastik nga mbrojtësit e qytetit, të cilët dëshironin t’u japin armiqve një mësim me një buzëqeshje: ‘Mëso mësimin tënd!’” Artefakti është afërsisht 3.2 centimetra i gjatë dhe 1.95 centimetra i gjerë, duke peshuar 38 gramë.
Ekskavatorët vunë re shenja dëmtimi nga goditja në predhë dhe besojnë se dikur ajo peshonte 45 gramë.
Predha ishte ndoshta “qëlluar nga mbrojtësit e qytetit nga muret drejt armiqve që po afroheshin për ta rrethuar qytetin,” thanë zyrtarët.
“Të gjesh një predhë me mbishkrim është shumë e rrallë; të gjesh këtë fjalë greke në një predhë është hera e parë në botë.”
Predhat e plumbit konsideroheshin një formë e lirë, por vdekjeprurëse e municionit në atë kohë.
“Predhat prodhoheshin duke derdhur plumb në forma guri në një proces relativisht të thjeshtë që mund të kryhej edhe gjatë një fushate ushtarake,” theksohej në komunikatë. Zyrtarët thanë se “shumë predha ishin të dekoruara me emrin e një komandanti ushtarak, emrin e një qyteti, humor sarkastik si ‘Kap!’ ose simbole që synonin t’u jepnin fuqi, si një trekëndësh, rrufe ose skorpion.”
Artefakti përfaqëson një gjetje të pazakontë dhe të paprecedentë, tha Eisenberg.
“Të gjesh një predhë me mbishkrim është shumë e rrallë; të gjesh këtë fjalë greke në një predhë është hera e parë në botë,” tha Eisenberg për Fox News Digital.
“Ne njohim humor të ngjashëm përçmues ose sarkastik të drejtuar ndaj armikut, por ky shembull specifik ishte i panjohur dhe tregon trendin humoristik lokal midis mbrojtësve helenistikë të Hippos.” Ai gjithashtu theksoi rëndësinë e vendndodhjes së saj, që sugjeron fort se ajo ishte qëlluar gjatë një rrethimi.
“Vendndodhja e predhës pranë rrugës kryesore të lashtë poshtë fortifikimeve të qytetit, së bashku me shenjën e goditjes në predhë, ofron një rikonstruksion të gjallë të mbrojtësve që qëllonin predhën drejt forcave rrethues që po afroheshin ndaj qytetit,” tha Eisenberg.
Ekskavimet zbuluan vitin e kaluar një qendër të krishterë për kujdesin e të moshuarve 1,600-vjeçare në Hippos, ndoshta shtëpia më e vjetër e kujdesit për të moshuarit në botë.
Gjithashtu në Hippos, arkeologët gjetën vitin e kaluar një thesar me bizhuteri dhe monedha ari të lashta, falë detektorëve të metaleve./Piranjat News
