Një 25-vjeçar nga Rubiku i Mirditës është kthyer në një nga figurat më të spikatura dhe më të shp&eum...
BOTA
Cili shtet mund ta quajë biftekun si të vetin?
PiranjatPërditësimi i fundit 12 Maj 2026, 11:34
Ironikisht, deri në Luftën Civile, shumica e bagëtive në SHBA mbaheshin kryesisht për bulmet ose thereshin për dhjamë dhe lëkurë. Megjithatë, imazhi i kaubojve që drejtonin tufat e bagëtive nëpër Perëndim u bë sinonim i pavarësisë dhe fuqisë amerikane.
Ndërsa restorantet e biftekut u përhapën në gjithë vendin gjatë viteve 1800, ato krijuan një stil karakteristik: ambiente të errëta, martini të mëdha dhe garnitura të pasura si spinaq me krem, unaza qepësh dhe pure patatesh për të shoqëruar biftekët ribeye dhe porterhouse pa kockë, që u bënë standard luksi.
Porterhouse – shpesh i quajtur “mbreti i biftekëve” në SHBA – është në fakt kombinim i dy prerjeve të çmuara: filet mignon dhe New York strip, të ndara nga kocka në formë T-je. I madh, i kushtueshëm dhe luksoz, ai përfaqëson kulturën amerikane të biftekut.
Pas Luftës së Dytë Botërore, entuziazmi amerikan për mishin e viçit u rrit jo vetëm në restorante, por edhe në shtëpi. Pjekja e mishit në oborr u kthye në mënyrë për të mbledhur familjen dhe miqtë.
Megjithatë, mund të argumentohet se “bifteku” më amerikan është hamburgeri, sipas shefes së kuzhinës Angie Mar nga restoranti Le B në Nju Jork.
“Kuzhina jonë është ndërtuar mbi një përzierje të bukur kulturash të ndryshme që kanë emigruar në këtë vend,” thotë Mar. “Dhe e vetmja gjë vërtet autentike amerikane që mund të themi se është e jona është hamburgeri.”
Nga Japonia te Argjentina e deri në SHBA, vende të ndryshme të botës kanë lënë gjurmën e tyre mbi këtë mish të shijshëm, duke e kthyer viçin në një destinacion më vete.
Njerëzit në të gjithë botën e konsumojnë biftekun dhe disa vende madje e konsiderojnë si gatim kombëtar.
Por a mundet vërtet ndonjë kulturë ta quajë këtë ushqim primitiv vetëm të sajin?
Jo, nëse merret parasysh historia e gjatë e mishit të viçit. Pikturat në shpella tregojnë gjuetinë e kafshëve të hershme të gjedhit dhe provat arkeologjike sugjerojnë se njerëzit pranë Stonehenge konsumonin mish viçi që në vitin 2500 para erës sonë.
Megjithatë, konsumimi masiv i mishit të viçit është relativisht i ri. Kur transporti dhe frigoriferët u përmirësuan në shekullin XIX, bistrot elegante pariziane dhe restorantet luksoze amerikane e vendosën biftekun në qendër të menusë, duke e lidhur atë me prosperitetin.
Sot, nga asado e gatuar ngadalë në Argjentinë deri te mishi Wagyu i mermeruar me kujdes në Japoni, vende të ndryshme kanë krijuar identitetin e tyre rreth biftekut.
Argjentina
Mishi i viçit u soll në Argjentinë nga kolonizatorët spanjollë në shekullin XVI, të cilët lanë bagëtitë të kullosnin në fushat pjellore Pampas. Gauchos (kaubojt argjentinas) krijuan parrillas – skara të improvizuara me rrjeta metalike.
Teknika e pjekjes së ngadaltë mbi zjarr të ulët u bë e njohur si asado dhe, së bashku me figurën ikonike të gauchos, u kthye në simbol krenarie kombëtare.
“Bifteku është pjesë e identitetit tonë,” thotë shefi i famshëm argjentinas Francis Mallmann. “Pavarësisht nëse kemi fileto apo vetëm një copë të vogël mishi, ideja është të jemi bashkë dhe të flasim për politikë, futboll, lumturi dhe miqësi.”
Sot, asado është një mbledhje festive që zakonisht zhvillohet fundjavave. Vakti nis me copa të vogla dhe të brendshme, për të kaluar më pas tek prerjet më të mëdha.
Salca chimichurri është e domosdoshme dhe përgatitet me rigon, majdanoz, spec djegës, uthull, vaj ulliri dhe kripë.
Japonia
Mishi i viçit hyri në dietën japoneze vetëm pas shekullit XIX, kur qeveria Meiji promovoi konsumimin e mishit për t’iu afruar Perëndimit. Pas Luftës së Dytë Botërore, kultura e biftekut mori hov dhe fermerët japonezë krijuan racat e tyre të gjedhit.
Varietetet premium si Kobe, Wagyu dhe Ōmi u kthyen në simbole cilësie në Japoni dhe në botë.
“Bukuria e mermerimit të mishit, pastërtia e yndyrës dhe precizioni në gatim vlerësohen shumë,” thotë shefja Haruka Katayanagi nga restoranti Karyu në Tokio.
Në restorante, bifteku shpesh përgatitet mbi qymyr ose në pllaka hekuri në stilin teppanyaki, drejtpërdrejt para klientëve.
Në shtëpitë japoneze, bifteku gatuhet zakonisht në tigan me kripë dhe piper, duke shtuar gjalpë ose salcë soje në fund. Ai shoqërohet zakonisht me oriz të bardhë dhe supë miso.
Italia
Në Itali, pjata më ikonike është bistecca alla Fiorentina – bifteku tradicional i trashë nga Toskana që daton që nga Rilindja.
Me kalimin e shekujve, kjo prerje gjigante u bë simbol i kuzhinës toskane dhe i festës.
“Nuk është një darkë romantike për dy veta, por një arsye për festë,” thotë kasapi i brezit të tetë Dario Cecchini.
Mishi vjen nga bagëtia Chianina, e njohur për ngjyrën e bardhë të leshit. Një bistecca autentike pritet nga pjesa e mesit në formën e kockës T.
Sipas Cecchini-t, mënyra më e mirë për ta gatuar është “metoda stërgjyshore”: pa erëza, pa vaj dhe pa kripë gjatë gatimit. Vetëm në tavolinë shtohen kripa dhe vaj ulliri ekstra i virgjër.
Brazili
Kultura braziliane e biftekut lidhet me churrasco, fjala portugeze për mish të pjekur në skarë.
Kjo mënyrë gatimi lindi në shekujt XVIII dhe XIX mes barinjve, të cilët piqnin mishin në hell të gjatë metalikë mbi zjarr të hapur.
Sot, churrasco është kthyer në pjatë kombëtare dhe në një traditë familjare shumë të dashur.
Në restorantet churrascarias, mishi shërbehet në stilin rodízio, ku kamarierët kalojnë nëpër tavolina duke prerë mishin direkt para klientëve.
Prerja më e famshme është picanha, e marrë nga pjesa e sipërme e kofshës së viçit.
Franca
Kur mendohet kuzhina franceze, një nga pjatat e para që vjen ndër mend është steak frites: entrecôte e hollë e shoqëruar me patate të skuqura krokante.
Megjithatë, Franca ka edhe shumë pjata të tjera me mish viçi, si steak tartare dhe boeuf Bourguignon.
Para fundit të shekullit XIX, shumica e francezëve nuk konsumonin rregullisht mish viçi; bagëtitë përdoreshin kryesisht për punë në fermë dhe për qumësht.
Me zhvillimin e transportit dhe restoranteve urbane, mishi i viçit mori vend qendror në kulturën franceze.
Sot, bifteku në Francë lidhet ngushtë me atmosferën e brasserie-ve tradicionale, ku shoqërohet me salca klasike si béarnaise ose peppercorn, patate të skuqura dhe verë të kuqe.
Shtetet e Bashkuara
Në librin “Breakfast of Champions” të vitit 1973, shkrimtari Kurt Vonnegut shkroi:
“Të jesh amerikan do të thotë të hash shumë biftek, dhe ne kemi shumë më tepër biftek se çdo vend tjetër.”/Përktheu Piranjat News
