Kryeministri Edi Rama ka vijuar sulmet ndaj protestuesve që prej javësh janë mbledhur në Tiranë kundër qeverisë së tij...
BOTA
Gratë mund të presin me vite për një diagnozë për këtë sëmundje/ Teknologjia e re mund ta ndryshojë këtë
PiranjatPërditësimi i fundit 1 Maj 2026, 12:47
Për mijëra gra, marrja e një diagnoze për Endometrioses mund të zgjasë me vite. Tani, një teknikë e re skanimi mund të ndihmojë në zbulimin më të hershëm të saj, sugjeron një studim pilot në University of Oxford.
Teknika përdor skanime të specializuara CT të kombinuara me një gjurmues molekular për të zbuluar zonat e hershme të sëmundjes, e cila shpesh nuk kapet nga skanimet konvencionale. Nëse konfirmohet në studime më të mëdha, kjo mund t’u japë grave një shpjegim për simptomat e tyre më herët, thonë shkencëtarët.
Kjo sëmundje prek një në 10 gra në Mbretërinë e Bashkuar dhe shpesh është një gjendje e dhimbshme ku qeliza të ngjashme me ato që veshin mitrën rriten në pjesë të tjera të trupit. Mesatarisht, duhen rreth nëntë vite për të marrë një diagnozë. Simptomat mund të jenë të rënda dhe të ndryshme — nga menstruacione shumë të forta deri te lodhje ekstreme dhe dhimbje barku — shpesh duke u ngatërruar me sëmundje të tjera.
Shpesh pacientet kalojnë nëpër disa analiza, përfshirë ultratinguj dhe ndonjëherë skanime MRI. Por këto skanime standarde jo gjithmonë e zbulojnë sëmundjen dhe zakonisht identifikojnë ndryshime që shfaqen në faza më të avancuara, thotë Dr. Tatjana Gibbons, studiuesja kryesore.
“Kjo do të thotë se shumë gra vuajnë nga simptomat, edhe pse u thuhet se rezultatet e skanimeve janë normale. Marrja e një diagnoze më herët mund t’i ndihmojë njerëzit të marrin vendime dhe të planifikojnë jetën e tyre,” shton ajo.
“Një rrugëtim shumë i gjatë”
Gabriella Pearson, bashkëthemeluese e organizatës Menstrual Health Project, u diagnostikua në moshën 23-vjeçare, pas më shumë se 10 vitesh simptomash që përkeqësoheshin dhe diagnozash të gabuara.
Ajo thotë se nëse do të ishte “dëgjuar dhe diagnostikuar më herët, do të ishte në një situatë krejt tjetër sot”. Sëmundja i ka prekur zorrët, fshikëzën dhe vezoret, duke i lënë dëmtime të përhershme.
“Për shkak të dhimbjes dhe komplikimeve nuk arrita të vazhdoj karrierën apo të shkoj në universitet,” thotë ajo. “Kjo ndikon edhe në shëndetin mendor, financat, punën dhe fertilitetin. Nëse njerëzit diagnostikohen më herët dhe kanë një cilësi më të mirë jete në moshë të re, kjo do të ndihmonte shumë.”
Ajo ishte vetëm 10 vjeç kur nisën menstruacionet e dhimbshme që e linin në agoni. Me kalimin e viteve, zhvilloi probleme të dhimbshme në stomak me çdo ushqim.
Fillimisht iu tha se ishte “pjesë e të qenit grua”, më pas u mendua se ishte sindromë e zorrës së irrituar ose stres. Ajo shkoi te mjekët për gjashtë vite derisa një mjek i tha se mund të kishte këtë sëmundje.
“Ishte një rrugëtim shumë i gjatë dhe kemi nevojë për më shumë saktësi në skanime,” thotë ajo.
“Meritojmë diçka më të qëndrueshme dhe të besueshme për pacientët, dhe gjithashtu jo invazive. Për mua, ultratingulli invaziv ishte shumë i dhimbshëm.”
Rezultatet e saj u interpretuan ndryshe nga mjekë të ndryshëm. Më vonë, ajo iu nënshtrua një operacioni (laparoskopi) për të marrë një diagnozë përfundimtare.
Zbulime të reja “shumë premtuese”
Edhe pse trajtimi mund të fillojë pa diagnozë përfundimtare, aktualisht mënyra e vetme për ta konfirmuar sëmundjen është përmes laparoskopisë — një procedurë ku futet një kamerë e vogël në bark. Kjo mund të zgjasë me vite.
Në studim, 19 persona me diagnozë të konfirmuar ose të dyshuar bënë një skanim të specializuar SPECT-CT, së bashku me një injeksion të një gjurmuesi molekular të quajtur maraciclatide.
Ky gjurmues lidhej me zonat ku formoheshin enë të reja gjaku, një element kyç në fazat e hershme të sëmundjes. Teknika e re arriti të identifikojë saktë praninë ose mungesën e sëmundjes në 16 gra dhe zbuloi saktë 14 nga 17 rastet që u konfirmuan më vonë me operacion.
Dr. Gibbons i quan këto rezultate “shumë premtuese”.
Gjinekologia Dr. Lucy Whitaker nga University of Edinburgh thotë se ka “nevojë urgjente për teknika të reja jo-invazive”.
“Nëse konfirmohet, kjo na jep mundësinë të ndërhyjmë më herët dhe të ndihmojmë njerëzit të marrin diagnozë dhe trajtim më shpejt,” thotë ajo. Megjithatë, ajo shton se këto skanime përfshijnë ekspozim ndaj rrezatimit, gjë që duhet marrë parasysh dhe krahasuar me rreziqet e operacionit. Studimi është publikuar në Lancet Obstetrics, Gynaecology and Women's Health.
Simptomat që duhen vëzhguar:
Dhimbje shumë të forta gjatë menstruacioneve që pengojnë aktivitetet normale Menstruacione të rënda Lodhje ekstreme Dhimbje në bark, shpinë dhe zonën e legenit Dhimbje gjatë urinimit ose jashtëqitjes Dhimbje gjatë ose pas marrëdhënieve seksuale Dhimbje ose gjakderdhje në zona të tjera (p.sh. gjoks) Vështirësi për të mbetur shtatzënë Gjendje e ulët shpirtërore./Përktheu Piranjat Nrws, marrë nga BBC
