Kanë kaluar më shumë se pesë muaj që nga vdekja e ish-udhëheqësit suprem të Iranit, Ali Khamenei, i cili u vra në një sulm ajror amerikano-izraelit në Teheran. Përveç Ali Khamenei, në këtë sulm humbën jetën edhe vajza, nip, dhëndri dhe nusja e tij e ish-udhëheqësit suprem. Ndërsa i plagosur mbeti djali i tij i madh, 56-vjeçari Mojtaba Khamenei, i cili më pas u bë udhëheqës i Republikës Islamike. Gjatë sulmit, ai pësoi dëmtime të mëdha në fytyrë dhe lëndime të rënda në këmbë. Por që nga ajo kohë, pyetja është: Ku është udhëheqësi i ri suprem i Iranit sot?
Që kur ai mori zyrtarisht detyrën më 9 mars, Mojtaba Khamenei nuk është shfaqur asnjë herë publikisht. Mungesa e tij fillimisht ishte e kuptueshme, pasi sulmet amerikane dhe izraelite ndaj objektivave ushtarake dhe zyrtarëve të lartë të regjimit iranian vazhdonin pothuajse çdo ditë.
Megjithatë, edhe në këto rrethana, ai kurrë nuk i dha popullit iranian një mesazh me video ose audio. Njoftimi i tij i parë si udhëheqës suprem u lexua nga një prezantuese femër në televizionin shtetëror, me vetëm një foto të tijën në ekran. Mungesa e tij ishte edhe më e dukshme në funeralin e babait të tij më 4 korrik, me regjimin që përmendi arsye sigurie. Ai gjithashtu nuk u shfaq në festimin e Novruzit më 20 mars, duke thyer një traditë tre-dekadëshe, pasi Ali Khamenei u jepte iranianëve çdo vit një mesazh të transmetuar televiziv për Vitin e Ri.
Dyshime për shëndetin e tij
Ndërsa Shtetet e Bashkuara rifilluan sulmet ajrore ndaj objektivave ushtarake iraniane pas sulmeve të Gardës Revolucionare ndaj anijeve cisternë në Ngushticën e Hormuzit, Donald Trump përshkallëzoi retorikën e tij, duke deklaruar se Uashingtoni do ta shkatërronte Iranin. Pavarësisht seriozitetit të situatës, Mojtaba Khamenei ka mbetur plotësisht i heshtur.
Një ish-zyrtar i Mossadit, që tani punon me Qendrën e Jerusalemit për Siguri dhe Punë të Jashtme (JCFA), i tha Daily Mail se ishte shumë e dyshimtë nëse Mojtaba Khamenei ishte ende gjallë apo nëse ishte në gjendje të ushtronte plotësisht detyrat e tij. Ai argumentoi se mungesa e tij në funeralin e babait të tij ishte një tregues i fortë se ai kishte pësuar një paaftësi serioze dhe nuk ishte thjesht për shkak të arsyeve të sigurisë.
"Në traditën shiite dhe kulturën iraniane, pjesëmarrja në funeralin e babait të dikujt konsiderohet një detyrë e shenjtë. Fakti që ai nuk u shfaq tregon dobësi më tepër sesa masë paraprake operative", tha ai.
Ai komentoi se një vend që është në thelb në luftë dhe shumë afër blerjes së armëve bërthamore duket teorikisht se drejtohet nga një njeri që askush nuk e ka parë në publik për muaj të tërë.
Tre skenarët për fatin e Mojtaba Khamenei
Sipas burimeve, të cituara nga Daily Mail, nëse Mojtaba Khamenei është gjallë, ka të ngjarë që ai të jetë në një ndërtesë nëntokësore të panjohur dhe shumë të sigurt. Skenarë të ndryshëm janë paraqitur deri më tani për rrjetet e tuneleve nëntokësore nën Teheran e një bunker pranë qytetit të shenjtë të Qom, por pa konfirmim.
Shërbimet perëndimore të inteligjencës besojnë se, pavarësisht bombardimeve të vazhdueshme të muajve të fundit, regjimi iranian ende ka bunkerë nëntokësorë mjaft të sigurt. Bazuar në informacionin e disponueshëm deri më sot, qarkullojnë tre skenarë kryesorë rreth fatit të tij.
Sekenari i pari është se Mojtaba Khamenei është diku brenda Iranit, duke vazhduar të bëjë detyrën e tij nga një vend i fshehur, por duke shmangur çdo paraqitje publike për shkak të lëndimeve të rënda që pësoi. Kjo është një deklaratë e thënë nga zyrtarët e lartë iranianë. Edhe presidenti iranian Masoud Pesekian, duke folur në një video të transmetuar më 21 korrik nga media shtetërore, tha se shëndeti i Mojtaba Khamenei po përmirësohej gradualisht. Megjithatë, kjo deklaratë u prit me skepticizëm të fortë nga analistët dhe agjencitë e inteligjencës perëndimorë.
"Komunikimi me Udhëheqësin tonë të dashur Suprem po përmirësohet çdo ditë dhe duhet të forcohet edhe më shumë në mënyrë që nën udhëheqjen e tij të mund të zgjidhim problemet tona", tha ai.
Teoria e dytë që qarkullon, thuhet se Mojtaba Khamenei është larguar nga Irani dhe ndodhet në Rusi, duke ndjekur shembullin e aleatëve të tjerë të Moskës. Një shembull është ish-presidenti sirian, Bashar al-Assad, i cili thuhet se jeton në një rezidencë luksoze në lagjen Rublyovka të Moskës. Ky skenar nuk duket se ka shumë probabilitet, pasi siç thekson Daily Mail udhëheqësit e Republikës Islamike tradicionalisht nuk largohen nga vendi as në kohët më të vështira.
I lënduar rëndë ose në koma
Teoria e tretë konsiderohet nga shumë analistë si më e mundshme. Sipas saj, Mojtaba Khamenei është në një gjendje jashtëzakonisht kritike, ndoshta edhe në koma, ose në çdo rast nuk është në gjendje të kryejë as detyrat më themelore të udhëheqësit suprem. Rrjeti televiziv saudit Al-Hadath raportoi se të gjitha deklaratat e lëshuara në emër të tij janë shkruar në fakt nga kreu i Gardës Revolucionare, Ahmad Vahidi, dhe zyrtarë të tjerë të lartë ushtarakë.
"Udhëheqësi i Letrës"
Nëse Mojtaba Khamenei është vërtet gjallë, ai nuk ka përdorur as telefona dhe as kompjutera për rreth pesë muaj në mënyrë që të mos gjurmohet. Zhdukja e tij e zgjatur ka bërë që shumë iranianë t'i japin nofkën "Udhëheqësi i Letrës". Thashethemet arritën kulmin kur u publikua informacioni se një portret i tij prej kartoni ishte përdorur në vend të tij në një tubim pro-qeveritar. Ky thashethem u përforcua nga videot e krijuara me inteligjencë artificiale dhe u bë bëri xhiro në mediat sociale, duke treguar Khamenei-n prej "letre" duke marrë pjesë edhe në takime me Donald Trump dhe udhëheqës të tjerë ndërkombëtarë.
Nga ana tjetër, mediat shtetërore publikuan video të krijuara duke përdorur inteligjencën artificiale që tregonin Mojtaba Khamenei-n duke mbajtur fjalime, duke qëndruar pranë babait të tij të ndjerë dhe duke përqafuar komandantin gjithashtu të vdekur të Gardës Revolucionare, Qassem Soleimani. Për shumë iranianë, përdorimi i një materiali si Khamenei prej 'letre' është një shenjë se regjimit i mungojnë imazhe reale dhe të kohëve të fundit të njeriut që e portretizon si udhëheqësin suprem të vendit.
Mossadi kthehet në spiunazh njerëzor
Sipas burimeve perëndimore të sigurisë, kërkimi për Mojtaba Khamenein tani bazohet pothuajse ekskluzivisht në inteligjencën njerëzore (HUMINT). Siç tha një zyrtar perëndimor i sigurisë, është logjike që udhëheqësi i ri suprem është zhdukur plotësisht nga çdo gjurmë elektronike, duke kujtuar se Mossadi më parë kishte hakuar edhe sistemin e kamerave të trafikut të Teheranit për të ndjekur lëvizjet e truprojave të Ali Khameneit.
"Tani teknologjia nuk është e mjaftueshme. Është koha për metodat e vjetra", tha ai.
Shërbimet e inteligjencës izraelite po shfrytëzojnë rrjetet e tyre të gjata të agjentëve brenda Iranit, të cilat kanë rezultuar vendimtare në të kaluarën si në gjetjen e objekteve bërthamore ashtu edhe në operacionet për të eliminuar shkencëtarët bërthamorë iranianë.
"Ne do të përdorim të gjitha mjetet që kemi në dispozicion. Ne mund të korruptojmë njerëz, të monitorojmë komunikimet e zyrtarëve të lartë të regjimit dhe madje të infiltrojmë infrastrukturën kombëtare të Iranit. Për momentin, qëllimi nuk është as ta vrasim atë. Ne vetëm duam të dimë nëse ai është gjallë", tha i njëjti burim.
Sipas të njëjtit informacion, meqenëse është gjallë, Mojtaba Khamenei komunikon ekskluzivisht përmes shënimeve të shkruara me dorë, të cilat mbahen nga një zinxhir lajmëtarësh, ku secili person di vetëm lidhjen e mëparshme dhe të ardhshme në rrugë.
Ish-zyrtarë të Mossadit e krahasojnë këtë metodë me sistemin e komunikimit që Osama bin Laden përdori për vite me radhë për të shmangur zbulimin nga shërbimet amerikane të inteligjencës. Në të njëjtën kohë, ata vlerësojnë se Mojtaba madje shmang daljen në dritën e ditës, nga frika se mund të zbulohet nga satelitët amerikanë të mbikëqyrjes, ndërsa ruhet nga një rreth shumë i ngushtë oficerësh të besuar të Gardës Revolucionare.
Garda Revolucionare në epiqendrën e pushtetit
Edhe pse Mojtaba Khamenei është një klerik, ai ka pasur prej kohësh lidhje të ngushta me Gardën Revolucionare. Ai shërbeu për një kohë të shkurtër në një njësi të Gardës gjatë Luftës Iran-Irak (1980-1988), dhe që nga viti 2009 e tutje ai ka mbajtur role të ndryshme që lidhen me shërbimet e inteligjencës si të Gardës ashtu edhe të organizatës paramilitare Basij.
Megjithatë, sipas analistëve perëndimorë, pavarësisht vendndodhjes ose statusit të udhëheqësit të ri suprem, pushteti i vërtetë në Iran tani i ka kaluar Gardës Revolucionare. Siç theksohet, Garda nuk është vetëm një forcë ushtarake. Ajo ka ndikim të madh mbi shërbimet e inteligjencës, politikën dhe ekonominë e vendit, duke kontrolluar aktivitete që variojnë nga ndërtimi dhe energjia deri te bankat, telekomunikacioni dhe rrjeti i organizatave pro-iraniane në Lindjen e Mesme.
"Qendra e vërtetë e pushtetit ka ndryshuar"
Një ish-zyrtar i Mossadit i tha gazetës Mail se balanca e pushtetit në Teheran ka ndryshuar rrënjësisht. Ai tha se qendra e vërtetë e vendimmarrjes tani qëndron te një grup joformal pushteti që përfshin kreun e Gardës Revolucionare, Ahmad Vahidi, sekretarin e Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare, Mohammad Bayer Zolghadr, dhe zyrtarë të tjerë të lartë të sigurisë.
"Klerikët janë margjinalizuar sistematikisht. Garda Revolucionare pretendon se merr urdhra nga Mojtaba për të ruajtur imazhin e vazhdimësisë institucionale. Por në realitet, ata janë ata që sundojnë", tha ai.
Gazetarja e Iran International, Negar Mojtahedi, vëren se pamja brenda regjimit iranian është edhe më komplekse. Përveç grupit të afërt me Gardën Revolucionare dhe Ahmad Vahidi, ekziston një krah i dytë i fuqishëm, i cili përfshin Ministrin e Jashtëm Abbas Araghchi dhe Presidentin Masoud Pezheskian, të cilët përfaqësojnë më shumë anën diplomatike dhe qeveritare të regjimit. Sipas saj, këto dy grupe janë tashmë në një konfrontim të nxehtë.
Mojtahedi kujton se në një podcast të kohëve të fundit, Abbas Araghchi, kur u pyet për Mojtaba Khamenei, u përgjigj se nuk e kishte takuar kurrë. Sipas mendimit të saj, kjo deklaratë ishte një mesazh politik i kujdesshëm, me të cilin Ministri i Jashtëm kërkoi të mos identifikohej personalisht me një udhëheqës, pozicioni i të cilit është ose ende i diskutueshëm ose ende nuk është konsoliduar plotësisht brenda regjimit.
Gazetarja beson se pas përfundimit të luftës, një nga krahët konkurrues do të mbizotërojë dhe do të ushtrojë pushtet, edhe nëse ruhet zyrtarisht imazhi se Mojtaba Khamenei është ende në krye të hierarkisë. Siç vëren ajo në mënyrë karakteristike, epoka në të cilën konfrontimi politik në Iran ishte midis linjës së ashpër dhe reformistëve ka mbaruar në thelb. «Nuk ka më reformatorë. Që tani e tutje, do të jetë një konflikt midis grupeve të ndryshme të mbështetësve të vijës së ashpër», thotë ajo.
Thashethemet rreth jetës së tij personale
Negar Mojtahedi thekson gjithashtu se videot dhe posterat satirikë të inteligjencës artificiale që e përshkruajnë Mojtaba Khamenein si një person të zhdukur kapin diçka më të thellë se ironia e thjeshtë.
"Shumica e iranianëve as nuk interesohen nëse Mojtaba është gjallë apo i vdekur. Për ta, e gjithë kjo çështje është bërë një shaka e hidhur", thotë ajo.
E njëjta indiferencë rrethon thashethemet e vazhdueshme që qarkullojnë në qarqet e inteligjencës dhe mediat perëndimore të zbuluara publikisht për herë të parë nga New York Post në mars, duke cituar burime anonime në inteligjencën amerikane dhe Shtëpinë e Bardhë se Mojtaba është fshehurazi homoseksual.
Akuzat ishin skandaloze: një marrëdhënie afatgjatë me një burrë që punonte në shtëpinë e Khameneit, ngacmime seksuale ndaj kujdestarëve meshkuj. Edhe Donald Trump iu referuar"diktatori homoseksual" i Iranit, por thashethemet u zbehën me kalimin e kohës dhe mbetën thjesht spekulime, pasi qytetarët iranianë, thellë brenda vendit, janë shumë më të shqetësuar me problemet e përditshme me të cilat përballen.
Artikuj te sugjeruar
BOTA
4 Gusht10:48
Trump paralajmëron: Këto negociata, shansi i fundit për t’i dhënë fund konfliktit me Iranin
Presidenti Donald Trump ka paralajmëruar se raundi i fundit i negociatave me Iranin është “shansi i fundit” për t’i dh&e...
BOTA
4 Gusht10:38
Deutsche Welle: Pse Ukraina është e shqetësuar për urën midis Rusisë dhe Koresë së Veriut?
Në Lindjen e Largët Ruse, jashtë fokusit të ngjarjeve botërore, Rusia dhe Koreja e Veriut po ndërtojnë lidhjen e parë ...
BOTA
4 Gusht07:52
BE bën thirrje për kufij më të fortë pas krizës së emigrantëve në Ceuta/ Ursula von der Leyen: Duhet të punojmë më shumë
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka bërë thirrje për 'kufij më të fortë' pas fluksit kaotik të dhje...
BOTA
4 Gusht07:51
I shpallur në kërkim në vendlindje, arrestohet "Pablo Escobar i Suedisë", akuzohet për rreth 20 krime
Policia spanjolle ka arrestuar një person që dyshohet të jetë një nga të arratisurit më të kë...
BOTA
4 Gusht07:46
Trump: Ky është shansi i fundit që iranianët kanë për të nënshkruar një marrëveshje
Shtetet e Bashkuara dhe Irani kanë bërë deklarata publike diametralisht të kundërta në lidhje me mundës...
BOTA
3 Gusht23:12
SHBA/ Këshilli i Paqes: Izraeli do të tërhiqet nga Gaza lindore pas çarmatimit të Hamasit
Këshilli i Paqes ka njoftuar se forcat izraelite do të tërhiqen plotësisht përtej të ashtuquajturës “Vija e Verdhë...
BOTA
3 Gusht22:43
VIDEO/ Momenti kur i riu që vrau gruan britanike tërheq valixhen me trupin brenda
Qetësia dhe gjakftohtësia me të cilën veproi afgani 26-vjeçar pas vrasjes së 38-vjeçares britanike dëshmohen nga nj&...
BOTA
3 Gusht22:34
Satanisti terrorizon famullitë e krishtera/ Ja veprimet e pazakonta në ambientet e objekteve
Një burrë 48-vjeçar, i cili e quante veten "vampir" dhe terrorizoi famullitë në jug të Britanisë për muaj me radhë...
BOTA
3 Gusht20:06
Urdhëroi vrasjen e modeles live në TikTok, arrestohet bosi i kartelit të drogës. Zbardhet shkaku i aktit makabër para mijëra ndjekësve
Një drejtues i një karteli meksikan të drogës, i cili dyshohet se urdhëroi vrasjen e një influencereje në TikTok gjatë n...
BOTA
3 Gusht18:37
Gjykata e Jerusalemit bllokon "Burgun e Krokodilëve" të Ben-Gvirit
Izraeli ka ndaluar planin për përdorimin e krokodilëve si pjesë e masave të sigurisë në burgjet ku mbahen të burgosur pa...
